Tramp: İranla bu həftə yeni danışıqlar keçirilə bilər

İran Səudiyyə Ərəbistanının strateji "Şərq-Qərb" neft boru kəmərinə hücumdan öncədən xəbərdar olduğu, hücumda hansısa rol oynadığı barədə iddiaları "yalan" adlandırıb.

Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai sentyabrın 14-də ABŞ rəsmilərinin boru kəmərinə hücumla bağlı şərhlərinə cavab olaraq bildirib ki, "amerikalılar heç bir xərc çəkmədən saxta xəbərlər yayırlar".

Bəqai əlavə edib ki, Tehranın fikrincə, Yaxın Şərqdən kənar aktorlar bu cür xəbərləri yaymaqla region dövlətləri arasında gərginliyi artırmağa çalışırlar. O, Tehranın bu iddiaları qətiyyətlə rədd etdiyini bildirib.

Boru kəməri sentyabrın 10-da dron zərbəsinə tuş gəlib. Səudiyyə Ərəbistanı ertəsi gün marşrutu müvəqqəti olaraq bağladığını elan edib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp sentyabrın 12-də İranın bu hücuma görə məsuliyyət daşıdığını bildirib.

"Düşünürəm ki, məsuliyyət daşıyırlar, yəqin ki, daşıyırlar", – o, Dublində jurnalistlərin İranın insidentdəki rolu barədə sualına belə cavab verib.

Ər-Riyad hücumun İraq ərazisindən buraxılan dronla həyata keçirildiyini bildirib. Hələlik heç bir qruplaşma məsuliyyəti üzərinə götürməyib.

"Şərq-Qərb" boru kəməri Səudiyyə Ərəbistanının Hörmüz boğazından keçmədən Qırmızı dənizə neft nəql edən ən vacib marşrutlarından biridir.

İranın nüvə enerjisi üzrə rəhbərinin Vyanada BMT-nin atom enerjisi agentliyinin illik konfransında iştirakına icazə verilməyib. Tehranın Avstriyaya rəsmi etirazını bildirib. Xəbəri sentyabrın 14-də İran dövlət televiziyası yayıb.

Məlumata görə, Məhəmməd İslami və onun nümayəndə heyəti sentyabrın 12-də Vyanaya uçub, ancaq Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) toplantısında iştirak edə bilməyib və Tehrana qayıdıb.

Vyanada anonim diplomatik mənbə AFP-yə bildirib ki, İslamiyə Avstriyaya giriş icazəsi ABŞ-nin təzyiqi ilə verilməyib.

İran Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) qərarı müzakirə etmək üçün Avstriyanın müvəqqəti işlər vəkilini çağırıb. Nazirliyin sözçüsü İsmayıl Bəqai Vaşinqtonu Vyanaya təzyiq göstərməkdə günahlandırıb.

ABŞ bu iddianı cavablandırmayıb.

İranın atom enerjisi üzrə rəsmisi Bəhruz Kamalvandi AFP-yə bildirib ki, nümayəndə heyətinin girişinə qoyulan qadağa digər ölkələrə də təsir edəcək bir presedent yaradıb.

Qərb dövlətləri İranın nüvə silahı hazırlamağa çalışdığından şübhələnir, Tehran isə bu iddiaları rədd edir.

ABŞ prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Vaşinqton altı aydır sürən müharibəyə son qoymaq üçün İranla razılaşma əldə etməyə açıqdır.

Tramp sentyabrın 14-də "Truth Social" platformasında Tehranın "tezliklə və çox ciddi şəkildə" razılaşma əldə etmək istədiyini yazıb.

"ABŞ-nin danışıqlara qoşulub-qoşulmayacağına mən qərar verəcəyəm. Biz belə bir ehtimala açığıq", – Tramp əlavə edib.

İyunda Tehran və Vaşinqton hərbi əməliyyatlara son qoymaq üçün anlaşma memorandumu imzalasa da, razılaşma bir neçə həftə ərzində pozulub.

O vaxtdan tərəflər arabir qarşılıqlı zərbələr endiriblər.

İyunun sonlarında İsveçrədə keçirilən görüşdən bəri ABŞ və İran arasında rəsmi danışıqlar olmayıb.

Trampın sosial şəbəkədəki paylaşımından bir neçə saat sonra İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rzayi ölkəsinin şərtləri yerinə yetirilməyənədək ABŞ ilə hər hansı danışıqların bərpasını istisna etdiklərini açıqlayıb.

"ABŞ prezidentinin qarışıq siqnalları sizi aldatmasın, gah "danışıqlar olmayacaq" deyir, gah da "danışmağa hazırıq"", – Rzayi sentyabrın 14-də "X" platformasında yazıb.

İranla müharibə nəticəsində Birləşmiş Ştatlar sursat çatışmazlığı ilə üzləşib. Bunu Pentaqonun baş müfəttişi münaqişənin indiyədək ən əhatəli xərclər hesabatında bildirir: "Əməliyyat zamanı sursat sərfi strateji ehtiyatlarda çatışmazlıq yaradıb və hərbi sənaye bazasının bu ehtiyatları bərpa etmək imkanlarının məhdud olduğunu üzə çıxarıb".

Sentyabrın 14-də ABŞ Konqresinə təqdim olunan sənəd ilk belə icbari hesabatdır. Baş müfəttiş bildirib ki, fevralın 28-dən iyunun 30-dək ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatları 33.4 milyard dollara başa gəlib. Bu məbləğin 22.3 milyard dolları yalnız sursata xərclənib.

Pentaqon sursat çatışmazlığı ilə bağlı xəbərləri dəfələrlə təkzib edib, ABŞ ordusunun istənilən münaqişədə döyüşməyə bütün silahları olduğunu bildirib.

Prezident Donald Tramp sentyabrın 14-də "Truth Social" platformasında yazıb ki, "Birləşmiş Ştatlar hazırda öz tarixinin heç bir dövründə olmadığı qədər yüksəktexnoloji və elit silahlar istehsal edir".

"Bu silahlar hər gün Yaxın Şərqdə və digər bölgələrdəki qüvvələrimizə çatdırılır", – o əlavə edib.

Baş müfəttişin hesabatına əsasən, "münaqişə dövründə İranın endirdiyi zərbələr ABŞ-nin Küveyt, Bəhreyn, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Oman və İordaniyadakı bazalarında yüzlərlə bina və qurğunu sıradan çıxarıb və ya tamamilə dağıdıb".

"Bundan əlavə, "Epik Qəzəb" əməliyyatı zamanı Birləşmiş Ştatlara məxsus onlarla təyyarə məhv edilib və ya zədələnib", – sənəddə vurğulanır.