Canlı İran: ABŞ ilə danışıqlarda irəliləyiş var, ancaq fikir ayrılıqları qalır

ABŞ İrana qarşı dəniz blokadasını genişləndirir, sanksiya altında olan və ya qaçaqmal daşımaqda şübhəli bilinən gəmilərin yoxlanılmasına və mümkün müsadirəsinə icazə verir. Bu haqda "The Wall Street Journal" yazır.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Mərkəzi Komandanlığının açıqlamasına görə, bu gəmilər harada olmasından asılı olmayaraq yoxlanıla, göyərtəsinə çıxıla, axtarış aparıla və müsadirə edilə bilər.

Bu addım mövcud münaqişə fonunda Vaşinqtonun Tehrana qarşı təzyiq kampaniyasını daha da sərtləşdirdiyini göstərir. Hörmüz boğazı ətrafındakı gərginlik səbəbindən artıq sarsılmış kommersiya gəmiçiliyi və enerji bazarları üçün bu vəziyyət riskləri daha da artıra bilər.

ABŞ rəsmilərinin sözlərinə görə, blokadanın ilk 48 saatı ərzində heç bir gəmi müəyyən olunmuş qaydaları pozmayıb.

İran və ABŞ Pakistanın vasitəçiliyi ilə mümkün razılaşmaya doğru məhdud irəliləyiş əldə ediblər, ancaq ikihəftəlik atəşkəsin yarıdan keçməsinə baxmayaraq, əsas fikir ayrılıqları hələ də qalır. Bunu aprelin 16-da yüksəkvəzifəli iranlı rəsmi bildirib.

"Pakistan Ordusunun baş komandanı Asim Munirin Tehrana səfəri bəzi sahələrdə fikir ayrılıqlarının azalmasına təsir göstərdi, amma nüvə sahəsində fundamental ziddiyyətlər hələ də qalır... Atəşkəsin uzadılması və danışıqların ikinci raundunun keçirilməsi ilə bağlı daha çox ümid yaranıb", – "Reuters"in məlumatına görə, rəsmi deyib.

O əlavə edib ki, İranın yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş uranının taleyi və nüvə məhdudiyyətlərinin müddəti ən çox mübahisə doğuran məsələlərdəndir: "Bunlarla bağlı hələlik həll yolu tapılmayıb".

Munir aprelin 15-də Tehrana səfər edib. Bundan əvvəl Pakistan ötən həftəsonu ilkin sülh danışıqlarına ev sahibliyi etmişdi. Həmin danışıqlarda fevralın 28-də ABŞ-İsrail zərbələri ilə başlayan müharibə üzrə daimi razılaşma əldə olunmayıb.

Pakistan Xarici İşlər Nazirliyi danışıqların ikinci raundu üçün hələlik tarix müəyyən edilmədiyini bildirib.

Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif isə aprelin 16-da ölkəsinin "regional və qlobal sülh səyləri" ilə bağlı danışıqlar aparmaq üçün Qətərə gedib, daha sonra Türkiyəyə səfər edəcək.

Çin İranı Hörmüz boğazında gəmiçilik üçün azadlıq və təhlükəsizliyi təmin etməyə çağırıb. Çinin xarici işlər naziri Van İ bu haqda iranlı həmkarı Abbas Əraqçi ilə telefon danışığında bildirib.

Çin Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) məlumatına görə, Van İ indiki durumu münaqişə ilə sülh arasında "kritik mərhələ" adlandırıb, İranın suverenliyinə hörmətlə yanaşı, dəniz nəqliyyatının açıq qalmasına çağırıb.

Əraqçi Pekinin rolunu alqışlayıb, danışıqlar yolu ilə həll tapmağa hazır olduğunu bildirib, - Çin tərəfinin açıqlamasında deyilir.

Bu arada ABŞ İran limanlarına dəniz blokadası tətbiq edib, ABŞ ilə İsrailin hücumlarından sonra Tehran Hörmüzü faktiki bağlayıb.

Çin bu blokadanı "təhlükəli" adlandırır, regionda gərginliyin azaldılmasına çağırır.

İslamabadda son danışıqlarda razılaşma əldə olunmayıb. Vasitəçilər aprelin 22-də başa çatması gözlənilən kövrək atəşkəsi uzatmağa çalışır, danışıqların yaxın vaxtlarda bərpa edilə bilər.

Respublikaçıların nəzarətində olan ABŞ Senatında çoxluq İranla müharibəni dayandırmağı nəzərdə tutan qətnamənin qarşısını alıb. Demokratların irəli sürdüyü qətnamə müharibəni Konqres hücumlara icazə verənədək dayandırmağı hədəfləyirdi.

Senat müharibə səlahiyyətləri ilə bağlı qətnamənin qarşısını 52-47 səs fərqi ilə alıb. Bu isə respublikaçıların prezident Donald Trampın müharibə siyasətinə dəstəyinin qaldığını göstərir.

ABŞ və İsrailin İrana hava zərbələrinə başlamasından altı həftədən çox keçir. Fevralın 28-də müharibə başlayandan demokratlar artıq dördüncü dəfədir Senatı belə bir səsvermə keçirməyə vadar edirlər. Ancaq cəhdləri uğursuz olub. Onları Senatda bircə Kentukki ştatından respublikaçı Rend Pol dəstəkləyir. R.Pol aşırı hərbi xərclərə qarşı çıxır, Konstitusiyanın sərt şərhini müdafiə edir. O, son səsvermədə qətnaməni dəstəkləyən yeganə respublikaçı olub.

Pensilvaniyadan demokrat senator Con Fetterman isə respublikaçılarla birlikdə bu təşəbbüsün əleyhinə səs verib.