Qrossi: 'İrandakı nüvə obyektlərinə səfər mütləq baş tutacaq'
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru Rafael Qrossi agentlik müfəttişlərinin yaxın günlərdə İranın uranı zənginləşdirmə obyektlərinə səfər edəcəyini açıqlayıb.
Yaponiyanın Fukuşima şəhərindəki "Dayiçi" atom elektrik stansiyasında keçirilən mətbuat konfransında çıxış edən Qrossi deyib: "Siyasi bəyanatları anlayıram, onlar reallığın bir parçasıdır. Amma mən diqqəti əsas məqama — həm İran, həm də ABŞ prezidentinin imzaladığı Anlaşma Memorandumuna çəkmək istəyirəm".
O, sənəddə nüvə obyektlərindəki bütün fəaliyyətə birbaşa BAEA-nın nəzarət edəcəyinin açıq-aydın yazıldığını bildirib.
"Təbii ki, bu nəzarəti təmin etmək üçün yoxlamalar aparmalıyıq. Prosesin birisigün, bir həftə, yoxsa 10 gün sonra başlaması vacib olsa da, həlledici deyil. Əsas odur ki, bu səfərlər mütləq baş tutacaq", — agentlik rəhbəri vurğulayıb.
Bundan bir gün əvvəl ABŞ prezidenti Donald Tramp da BAEA müfəttişlərinin zərər görmüş nüvə obyektlərini yoxlamaq üçün "münasib vaxtda" İrana gedəcəyini bəyan etmişdi.
Müfəttişlərin İrana qayıtmayacağı ilə bağlı iddiaları rədd edən Tramp İran rəsmilərinin yanıldığını və Vaşinqtonun Tehranla "100 faizlik yoxlama" barədə razılığa gəldiyini bildirib. Yoxlamaların dəqiq vaxtı barədə suala isə ABŞ prezidenti belə cavab verib: "Tələsməyə ehtiyac yoxdur, amma onlar lazımi vaxtda mütləq orada olacaqlar".
Ötən il İsrail və İran arasında baş vermiş 12 günlük müharibədən bəri Tehran BMT agentliyinin uranı zənginləşdirmə obyektlərinə girişini tamamilə bağlayıb. Buna görə də BAEA müfəttişlərinin geri dönüşü Vaşinqtonla Tehran arasında ötən həftə bağlanan və İrandan uran ehtiyatlarının zənginləşdirilmə səviyyəsini aşağı salmağı tələb edən sazişin icrasında həlledici rol oynayır.
Fars körfəzində 1150 gəmi gözləyir – 125 milyard dollarlıq tıxac
Tehran və Vaşinqton arasında hərbi əməliyyatların dayandırılması barədə ilkin razılıq əldə olunsa da, 1150-yə yaxın gəmi hələ də Fars körfəzini tərk edə bilmir. Almaniyanın ən böyük sığorta şirkəti olan "Allianz" həmin gəmilərin və onlardakı yüklərin ümumi dəyərini təxminən 125 milyard dollar həcmində qiymətləndirir.
"Allianz"ın eksperti Yustus Haynrix bu müharibədə gəmiçiliyin girov götürüldüyünü vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Hörmüz boğazında vəziyyət tamamilə normallaşsa belə, gəmilərin regionu tərk etməsi və yüklərin təyinat məntəqələrinə çatdırılması həftələrlə vaxt aparacaq.
İran və ABŞ arasındakı razılaşmaya rəğmən, gəmiçilik şirkətləri Fars körfəzi regionunda risk səviyyəsini hələ də yüksək qiymətləndirirlər. Livanda döyüşlərin yenidən alovlanması fonunda İranın Hörmüz boğazını müvəqqəti olaraq bağladığını elan etməsi biznes dairələrinin narahatlığını daha da artırıb.
Haynrix bildirib ki, beynəlxalq dənizçilik təşkilatları ilə alman gəmi sahibləri hələ ki ekipaj, eləcə də gəmilər üçün riskləri dəqiq proqnozlaşdıra bilmirlər. Bu səbəbdən, vəziyyət köklü şəkildə dəyişməyənə qədər gəmilər lövbər dayanacaqlarını tərk etməyəcəklər.
Ekspert İranın qlobal iqtisadiyyata təsir etmək üçün güclü rıçaqa sahib olduğunu xatırladıb: dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (MTQ) daşımalarının 20-25 faizi məhz Hörmüz boğazından keçir.
ABŞ Senatı İranla müharibənin dayandırılmasını tələb edən qanun layihəsini az səs fərqi ilə təsdiq edib.
Yeni sənədə əsasən, prezident Donald Tramp yenidən hərbi əməliyyata başlamaq istədikdə, Konqresdən mütləq icazə almalıdır. Bu, ABŞ tarixində hərbi səlahiyyətlərlə bağlı həm Nümayəndələr Palatası, həm də Senat tərəfindən qəbul edilən ilk qətnamədir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp Hörmüz boğazının tamamilə açıldığını elan edib. O, iyunun 21-də bildirib ki, boğazdan rekord həcmdə neft daşınıb: "Boğaz tam açıqdır. İki mühüm nəticə əldə etdik: su yolu açıqdır və İran heç vaxt nüvə silahına sahib olmayacaq."