Tramp: İranla bu həftə yeni danışıqlar keçirilə bilər

İranın İordaniyada ABŞ hərbçilərinin yerləşdiyi bazaya raket zərbələri nəticəsində bir neçə Amerika hərbi təyyarəsinin zədələndiyi xəbərləri yayılıb.

İordaniya bildirib ki, İran sentyabrın 9-da Müvəffəq əs-Səlti aviabazasına 20 ballistik raket atıb və onlardan 18-i vurulub. Tehran hücumun ABŞ ordusunun bundan əvvəl beş İran tankerini məhv etməsinə cavab olduğunu bildirib.

ABŞ-nin "CBS News" telekanalı məsələdən məlumatlı mənbələrə istinadla xəbər verib ki, A-10 "Thunderbolt" təyyarəsi zərbəyə məruz qalıb və bir qanadını itirib.

Bundan əlavə, səkkizə yaxın F-15 qırıcısına yüngül ziyan dəyib. "CBS News"un məlumatına görə, həmin təyyarələr yenidən istismara qaytarılıb.

"Reuters" anonimlik şərti ilə danışan ABŞ rəsmisinə istinadla eyni ziyan barədə yazıb.

İordaniyaya zərbələrin itkiyə səbəb olmadığı bildirilir.

Konqresin Araşdırmalar Xidmətinin mayda yaydığı hesabatda deyilirdi ki, fevralda İranla müharibə başlayandan bəri ABŞ-yə məxsus 42 hərbi təyyarə məhv edilib və ya zədələnib.

İranla müharibənin ABŞ-də noyabr aralıq seçkilərinə mümkün təsirinə baxmayaraq, prezident Donald Tramp bu qərarından peşman olmadığını, yenidən seçim etməli olsaydı, eyni addımı atacağını bildirib.

""Peşmanlıq" sözünə inanmıram. İnsan həmişə öz qərarlarını müəyyən qədər sorğulaya bilər. Yenidən qərar verməli olsaydım, eyni addımı atardım", – Tramp "Fox News" telekanalına sentyabrın 10-da yayımlanan müsahibəsində deyib.

Tramp bəzi tərəfdarlarının müharibəyə görə ruhdan düşdüyünə dair fikirləri rədd edib. Onun sözlərinə görə, tərəfdarları İranın nüvə silahına sahib olmasına imkan vermədiyi üçün onunla qürur duyurlar.

Prezident İranla münaqişənin aralıq seçkilərindən sonra başa çatacağına dair proqnozunu təkrarlayıb. "Müharibə seçkidən dərhal sonra başa çatacaq", – Tramp deyib. O, bir gün əvvəl Tehranı seçkilərə təsir göstərməyə çalışmaqda ittiham etmişdi.

Münaqişə səbəbindən neft və benzinin bahalanması seçkilər ərəfəsində respublikaçılar üçün problemə çevrilib.

Fars körfəzinin ərəb dövlətlərinin xarici işlər nazirlərinin gələn həftə Omanda İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə görüşü gözlənilir. "The Financial Times" qəzetinin yazdığına görə, region ölkələri Hörmüz boğazından kommersiya gəmiçiliyinin bərpası üzrə müvəqqəti razılaşmaya dəstək qazanmaq istəyirlər.

FT məsələdən agah iki mənbəyə istinadla xəbər verir ki, Omanın təşəbbüsü ilə görüşün sentyabrın 14-də Salala sahil şəhərində keçirilməsi planlaşdırılıb. Mənbələrdən biri detalların hələ dəqiqləşdirildiyini, amma bir sıra dövlətlərin iştirakının artıq təsdiqləndiyini bildirib.

Oman və İranın müzakirə etdiyi müvəqqəti razılaşma gəmilərin boğaza İran su ilə daxil olmasını, əsasən Oman suları vasitəsilə çıxmasını nəzərdə tutur. Diplomatlar su yolunun tam açılması üçün ABŞ ilə İran arasında razılaşmanın vacibliyini vurğulayırlar.

Danışıqlar barədə informasiyalı mənbələrdən biri FT-yə deyib ki, İran və Oman Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının dəstəyini almağa ümid edir. Məqsəd bundan Vaşinqtona təzyiq göstərmək və İran limanlarının blokadasını aradan qaldırmasına nail olmaqdır. Körfəz ölkələrinin niyyəti isə müvəqqəti razılaşma əldə etmək, gəmilərin boğaza həm daxil olmasına, həm də oradan çıxmasına imkan yaratmaqdır.

ABŞ və İran iyunda qısamüddətli anlaşma memorandumu imzalamışdı. Ancaq Hörmüz boğazından gəmiçiliklə bağlı fikir ayrılıqları bu sənədi qüvvədən salıb.

FT-nin məlumatına görə, Vaşinqton vasitəçilərə bildirib ki, istənilən yeni razılaşma İranın nüvə proqramını da əhatə etməlidir. Tehran isə blokadanın aradan qaldırılması, neft ixracının bərpasına icazə verilməsi də daxil, güzəştlər tələb edir.

Hazırda ABŞ ilə İran arasında birbaşa danışıqlar aparılmır. Regional vasitəçilər diplomatik təmasları qeyri-rəsmi kanallarla davam etdirirlər.

ABŞ prezidenti Donald Tramp Tehranın iyulda üç ABŞ hərbçisinin ölümü ilə nəticələnən hücumdan əvvəl İordaniyadakı hərbi bazanın peyk görüntülərini Çindən alması barədə xəbəri rədd edib.

Xəbəri "The Wall Street Journal" qəzeti adları açıqlanmayan ABŞ rəsmilərinə istinadla yayıb.

Xəbərdə deyilir ki, ABŞ rəsmiləri Tehrana peyk görüntülərini ötürən Çin qurumlarının adlarını açıqlamaqdan imtina ediblər. Bununla belə, rəsmi şəxslər bu prosesdə Çin hökumətinin birbaşa iştirakının olduğunu iddia etməyiblər.

Sentyabrın 13-də jurnalistlər Trampdan soruşublar ki, Çin prezidenti Si Cinpinlə qarşıdakı görüşündə bu məsələni qaldıracaqmı. O, suala birbaşa cavab verməyib. Ancaq Tramp ABŞ-nin də Çin kimi kəşfiyyat fəaliyyəti apardığını bildirib.

"Onlar, əsasən, bizim etdiyimizi edirlər. Çinin bizi izləməsi barədə onu deyə bilərəm ki, haqlısınız, biz də onları güdürük", –Tramp prezident təyyarəsində jurnalistlərə bildirib.

Tramp və Cinpinin sentyabrın 24-də ABŞ-də görüşəcəyi gözlənilir. Pekin görüşün tarixini və yerini hələ təsdiqləməyib.