Danışıqlar bərpa olunsa da, İran-ABŞ ziddiyyətləri qalır

ABŞ-nin dəniz blokadası İrana benzin qıtlığını idxal hesabına aradan qaldırmağa imkan vermir. Bu açıqlamanı İranın vitse-prezidenti Məhəmməd Cəfər Qaempənah verib. Bu arada hökumət yüksək səviyyədə subsidiyalaşdırılan yanacağın qiymətində dəyişiklik etməyi nəzərdən keçirir.

Qaempənah benzin və dizel yanacağının qiymətlərində dəyişikliyin vacib olduğunu, ancaq artımın miqyası və vaxtı barədə hələ qərar verilmədiyini deyib.

“Benzin ədalətli bölüşdürülmür və belə davam etmək mümkün deyil. Üstəlik, benzin istehsalı yetərli deyil, ABŞ-ın dəniz blokadasına görə benzin də idxal edə bilmirik”, – IRNA dövlət xəbər agentliyi Qaempənahın belə dediyini yazır.

Son günlər İranda yanacaqdoldurma məntəqələrinin bağlanması, uzun növbələrin yaranması barədə məlumatlar yayılır. Yanacaq qıtlığı sarıdan narahatlıqlar isə artıb.

İran xam neft istehsalçısıdır, benzinə böyük subsidiyalar ayırır və benzinin yanacaqdoldurma məntəqələrində aşağı qiymətə satılan ölkələr sırasındadır. Bu isə ölkəiçi istehlakı yüksəldib. Hazırda tələbat daxili istehsalı üstələyir, Tehran çatışmazlığı idxal və ehtiyatlardan istifadə hesabına kompensasiya edir.

İran gündə təxminən 115 milyon litr benzin istehsal edir, istehlak isə təxminən 129 milyon litrdir. Beləliklə, gündəlik benzin çatışmazlığı təxminən 14 milyon litrdir.

Ölkənin idxal imkanları da məhdudlaşıb. Ukraynanın Rusiyanın neft emalı zavodlarına hücumları bu ölkədə yanacaq təchizatında problemlər yaradıb və Moskva benzin ixracını məhdudlaşdırıb.

İran xaricdə fəaliyyət göstərən farsdilli media qurumlarını, o cümlədən AzadlıqRadiosunun Radio Fərda fars xidmətini hədələyib, onların Tehranın hədəf siyahısına salınacağını bildirib. Bunu ölkənin Silahlı Qüvvələrinin sözçüsü deyib.

Əbülfəzl Şikarçi avqustun 26-da İran dövlət televiziyasına danışıb. Onun iddiasına görə, BBC Persian, Iran International və Radio Fərda kimi media qurumları İsrailin Mossad kəşfiyyat xidməti, ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (CIA) və digər “düşmən kəşfiyyat təşkilatları” ilə birbaşa əlaqəlidir.

“İran İslam Respublikasının Silahlı Qüvvələri bu qurumları media saymır”, həmin media qurumlarında çalışanlara “sionist və amerikalı əsgərlər” kimi baxır, sözçü bildirib.

Radio Farda ABŞ Konqresinin maliyyələşdirdiyi, ABŞ Qlobal Media Agentliyinin (USAGM) nəzarəti altında fəaliyyət göstərən Azad Avropa/Azadlıq Radiosunun fars xidmətidir. Radio Farda farsdilli izləyicilərə dəqiq, obyektiv və qərəzsiz xəbərlər və reportajlar təqdim etməyə çalışır. Məqsəd İranın sıxışdırdırdğı azad informasiya axınına və qərəzsiz jurnalistikaya nail olmaqdır.

İran hakimiyyəti dəfələrlə ölkə daxilində və xaricdə fəaliyyət göstərən media qurumlarını hədələyib. Son illər jurnalistlər həbs olunub, onların ailə üzvləri isə dindirilməyə çağırılıb və hədələnib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp deyir ki, martda İranın ali rəhbəri elan edilən Ayətullah Müctəba Xameneinin sağ olduğunu düşünür.

“Fikrimcə, ölməyib”, – Tramp amerikalı radio aparıcısı Qlenn Bekə müsahibəsində deyib.

Müctəba Xamenei atasının yerinə keçəndən bəri ictimaiyyət qarşısında görünməyib. Əvvəlki ali rəhbər Ayətullah Əli Xamenei ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi başladığı gün, fevralın 28-də öldürülüb.

Müctəba Xameneinin də həmin hava zərbəsi zamanı yaralandığı bildirilir.

“O, çox ağır yaralanmışdı. Bədəninin sol tərəfi – qolu, ayağı, demək olar, bütün tərəfi. O, çox ağır yaralanmışdı. Amma öldüyünü düşünmürəm”, – Tramp söyləyib.

İran prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ ilə müharibəyə son qoymağın vacibliyi ilə bağlı bundan əvvəlki mövqeyini bir daha vurğulayıb.

“Müharibə həmişə həll yolu deyil. Əllə açıla bilən düyünü dişlə açmağa ehtiyac yoxdur”, – o deyib.

Pezeşkian avqustun 26-da bir mərasimdə İranın yenə də “meydanda qalib” olduğunu deyib.

40 günlük müharibədən sonra İran və ABŞ hərbi əməliyyatları dayandırmaq, münaqişəyə son qoymaq üçün danışıqlar aparmaq barədə anlaşma memorandumu imzalayıblar. Hörmüz boğazındakı gərginliyə görə bu razılaşma pozulub. O vaxtdan tərəflər arasında açıq danışıqlar dayanıb.

Pezeşkian onu da vurğulayıb ki, sülhü qəbul etmək qarşı tərəfə etibar etmək demək deyil. İran prezidenti bildirib ki, razılaşma əldə edildikdən sonra belə, düşmənin sürpriz ehtimalına qarşı ayıq-sayıq olmaq lazımdır.