Danışıqlar bərpa olunsa da, İran-ABŞ ziddiyyətləri qalır

ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset bildirib ki, Vaşinqton İrana qarşı hərbi gücdən istifadəni istisna etmir. Bu arada Vaşinqton Tehrana iqtisadi təzyiqi gücləndirmək məqsədilə 60-a yaxın qurum, fiziki şəxs və gəmiyə yeni sanksiyalar tətbiq edib.

“Biz Hörmüz boğazının istənilən yerinə və ya İran ətrafına kinetik zərbələr endirməyi heç cür istisna etmirik”, – Heqset avqustun 24-də jurnalistlərə bildirib.

Onun sözlərinə görə, İran ona göstərilən iqtisadi təzyiqə tab gətirə bilməyəcək.

Bu ayın əvvəlində Heqset bildirmişdi ki, ABŞ qüvvələri İranın dəniz blokadasını qeyri-müəyyən müddət davam etdirə bilər. Heqsetə görə, Vaşinqton ehtiyac yarandıqca hərbi gəmilərini regionda rotasiya edə bilər.

ABŞ Maliyyə Nazirliyi İrana qarşı “iqtisadi D günü”nə başladıb, Tehranı dəstəkləyən ölkələrin “qlobal təcrid olunmuş dövlətə” çevrilmək riski ilə bağlı xəbərdarlıq edib.

Vaşinqton bildirir ki, kampaniyanın məqsədi İran hökumətini təmin edən iqtisadi gəlir mənbələrini kəsmək, Tehranı beynəlxalq səviyyədə daha da təcrid etməkdir.

İran avqustun 23-də bəyan edib ki, iki iranlı diplomatın ölkədən çıxarılması Tehranla Parisin münasibətlərini daha da pisləşdirəcək.

“Tasnim” xəbər agentliyinə görə, İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi bunu İranın Sosial Məsələlər Təşkilatının rəhbəri ilə birgə mətbuat konfransında deyib.

Bəqayi Fransanın qərarını əsassız adlandırıb, ikitərəfli münasibətlər üçün dağıdıcı nəticələrlə bağlı xəbərdarlıq edib.

Mübahisə iyulda başlayıb, Tehrandakı Fransa səfirliyinin iki əməkdaşı İranda saxlanıb. Fransa onların “Villa Zadig” mədəni mübadilə proqramı çərçivəsində görüşə qatıldıqlarını bildirib, İranı onların diplomatik toxunulmazlığını pozmaqda ittiham edib. İran isə ittihamları rədd edib, fransalı əməkdaşları təxribatçılıqda günahlandırıb, onlardan ölkəni tərk etməyi tələb edib, arzuolunmaz şəxs elan edib.

Fransa cavabında avqustun 18-də iki iranlı diplomatı ölkədən çıxarıb.

Bəqayi Qərb ölkələrini vətəndaş cəmiyyəti və qeyri-hökumət təşkilatlarından İranın daxili işlərinə müdaxilə vasitəsi kimi istifadə etməkdə suçlayıb.

Yəməndə İranın dəstəklədiyi husi üsyançıları avqustun 20-də Səudiyyə Ərəbistanına dron zərbələri endirdiklərini bildiriblər. Sərhədə yaxın Nəcran bölgəsində hava limanına və neft obyektinə hücumların uğurlu olduğu açıqlanıb.

Husilərin hərbi sözçüsü Yəhya Sari Telegram-da yazıb ki, Nəcran hava limanında mühüm obyekt və Aramco obyekti hədəfə alınıb.

Səudiyyə Ərəbistanı rəsmiləri, dövlətə məxsus Aramco neft şirkəti bu iddiaları təsdiqləməyib.

Bundan az əvvəl İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) bildirmişdi ki, Səudiyyə Ərəbistanı husiləri “cilovlaya bilməyəcək”. ABŞ husiləri terror təşkilatı kimi tanıyır.

2014-cü ildə Yəməndə husilər paytaxt Sənanı ələ keçirərək beynəlxalq səviyyədə tanınan, Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi hökuməti hakimiyyətdən salıb. Bununla ölkədə vətəndaş müharibəsi başlayıb. 2022-ci ildə atəşkəs əldə olunub və son vaxtlaradək qüvvədə olub.

İyulda husilər Sənada İran təyyarəsini qarşılayıb, bundan sonra hücumlar başlayıb. Sonradan husilər Səudiyyə Ərəbistanına dəniz blokadası elan edib, Səudiyyə gəmiləri, hava limanları və neft obyektlərinə qarşı hücumlara başlayıblar.

ABŞ ordusunun Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) USS George Washington təyyarədaşıyan gəmisinin Ərəbistan dənizinə çatdığını bildirib.

Ərəbistan dənizi şimalda Oman körfəzinə, oradan isə Hörmüz boğazına çıxır.

CENTCOM avqustun 20-də X platformasında Ərəbistan dənizinə çatmış təyyarədaşıyanın göyərtəsindən ekipajın fotosunu paylaşıb. Məlumata görə, bu gəmi ilə birlikdə aviadaşıyıcı zərbə qrupu komandanlığın məsuliyyət zonasına daxil olub, planlaşdırılmış missiyanı icra edəcək.

Wall Street Journal, CNN və NBC News yazıb ki, USS George Washington Yaxın Şərqə USS Abraham Lincoln təyyarədaşıyanını əvəz etmək üçün göndərilib. CNN ABŞ rəsmisinə istinadla bildirib ki, bu rotasiya əvvəlcədən planlaşdırılıb.

Bu arada aylardır dənizdə qalan USS Abraham Lincoln-da ərzaq və təchizat çatışmazlığı, heyətin əhval-ruhiyyəsinin pisləşməsi, psixoloji durumla bağlı xəbərlər yayılıb.

ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset isə bu xəbərlərin “tamamilə yanlış təqdim edildiyini” deyib, ordunun heyətə dəstək üçün mümkün olanı etdiyini bildirib.

USS Abraham Linkoln 2025-ci ilin noyabrında San-Dieqodan çıxıb, səkkiz aydan çoxdur Yaxın Şərqdədir. Gəmi 200 gündən çoxdur böyük limanlardan heç birinə daxil olmayıb.

ABŞ təyyarədaşıyanlarının missiyaları adətən altı-doqquz ay çəkir, amma müharibə dövründə bu müddət uzadıla bilər.