İran: ABŞ şərtləri yerinə yetirənəcən Hörmüz bağlı qalacaq
ABŞ iyunda İranla imzalanmış aralıq razılaşmanın şərtlərini yerinə yetirənəcən Hörmüz boğazı bağlı qalacaq. İranın danışıqlarda əsas təmsilçisi Məhəmməd Bağır Qalibafın bu açıqlamasını avqustun 18-də dövlət mediası yayıb.
Bu şərtlərə ABŞ-nin İran limanlarına blokadanı aradan qaldırması, neft sanksiyalarını ləğv etməsi, Tehranın dondurulmuş aktivlərini azad etməsi, bütün cəbhələrdə təhdidlərə və hərbi əməliyyatlara son qoyması daxildir. Qalibaf bunu parlamentdə çıxışında deyib.
Anlaşma memorandumu iyunun 17-də əldə edilib, Hörmüzə nəzarətlə bağlı fikir ayrılığına görə az sonra pozulub. Müharibədən əvvəl dünya üzrə neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın 20 faizi bu su yolu ilə daşınırdı.
ABŞ prezidenti Donald Tramp iyulun 7-də razılaşmanın “bitdiyini” bildirib, bir həftə sonra İran Xarici İşlər Nazirliyi onun “dayandırıldığını” elan edib.
Anlaşma memorandumuna görə, İran və ABŞ maksimum 60 gün ərzində danışıqlar aparmağı öhdələrinə götürmüşdülər. Yekun razılaşma Tehranın nüvə proqramının gələcəyi daxil daha geniş məsələləri əhatə etməliydi. Qarşılıqlı razılıq əsasında bu müddət uzadıla bilərdi.
İranın yüksək vəzifəli rəsmisi avqustun 17-də “Reuters”ə bildirib ki, münaqişəyə birdəfəlik son qoyacaq diplomatik səylərin dalana dirənməsi İranı bundan sonra “tam hücum mövqeyinə” keçməyə vadar edəcək.
İranın Cənubi Pars kompleksində qaz hasilatı 30 faiz azalıb
Bu ilin əvvəlində ABŞ və İsraillə müharibə zamanı zərbələrin Cənubi Pars qaz kompleksinə vurduğu ziyan qaz hasilatını təxminən 30 faiz azaldıb. Bunu İran Neft Sənayesi Federasiyasının rəhbəri İrfan Əfəzəli “Entebbe” xəbər agentliyinə deyib.
“Son müharibədə dörd neftayırma zavodumuz düşmənin hücumuna məruz qalıb. Emal imkanlarının çatışmazlığı Cənubi Parsın hasilat gücünü təxminən 30 faiz azaldıb”, – o vurğulayıb.
Əfəzəlinin sözlərinə görə, bu zavodların yenidən qurulması və təmiri ən azı “ilyarımdan iki ilədək” çəkəcək, bundan ötrü vacib resurslar “ölkə daxilində tam mövcud deyil və ya ən azı indiki şəraitdə prioritet sayılmır”.
O, İranın payız və qış aylarında qaz çatışmazlığı ilə üzləşəcəyini vurğulayıb..
İsrail martın sonlarında Cənubi Pars obyektlərini hədəf alıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp ABŞ və Qətərin bu hücumlarda heç bir rolunun olmadığını bildirib.
İran isə bu hücumlara cavab olaraq Qətər və Səudiyyə Ərəbistanının enerji infrastrukturunu raket və dron zərbələri ilə hədəf götürüb.
Hörmüzdən çıxan gəmi Oman sularında hücuma məruz qalıb
Hörmüz boğazından çıxan gəmi “naməlum mərmi” ilə vurulub, gəminin mühərrik bölməsinə ziyan dəyib, ekipaj üzvlərindən biri yaralanıb. Məlumatı Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları Mərkəzi (UKMTO) yayıb.
UKMTO avqustun 18-də bildirib ki, gəminin ekipajının qalan üzvlərinə Oman Sahil Mühafizəsi yardım göstərir, detallar araşdırılır.
Hörmüzdə gəmilərin hərəkəti ciddi məhdudlaşdırılıb. Avqustun 17-də Hörmüz boğazından altı gəmi keçib, bir gün öncə onların sayı iki olub.
Amma Hörmüzdən keçən gəmilərin sayı fevralın sonunda müharibə başlayandan əvvəlki səviyyədən xeyli aşağıdır. Müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından gündə 130-dan çox gəmi keçirdi.
Hörmüzdə gəmilərin hərəkəti dayanıb
Gəmi izləmə məlumatları ötən həftəsonu Hörmüz boğazından gəmilərin hərəkətinin kəskin azaldığını göstərir. Bu, Vaşinqtonla Tehran arasında danışıqların dalana dirənməsi fonunda baş verir.
“Kpler” datasına görə, avqustun 15-də boğazdan yük daşıyan beş gəmi keçib, avqustun 16-da isə heç bir gəminin keçidi qeydə alınmayıb.
Ötən həftə Əbu-Dabi Milli Neft Şirkətinin idarə etdiyi üç gəmiyə hücumdan sonra gəmilər boğazdan keçməkdən çəkinir.
Fevralın 28-də ABŞ və İsrail İrana hava zərbələrinə başlayandan Tehran Hörmüz boğazını faktiki bağlayıb. Amma bəzi razılaşmalar gəmilərin boğazdan keçməsinə imkan verib. ABŞ və İranın bu razılaşmaları dəfələrlə pozulub və nəticədə regionda qarşılıqlı hava hücumları baş verib.
Vaşinqton hələ də İran limanlarını blokadada saxlayır və bunun qeyri-müəyyən müddətədək davam edəcəyini bildirir.
Tehran israr edir ki, gəmilərin hərəkətinin bərpası üçün Vaşinqton İranın Hörmüz boğazı ilə bağlı şərtlərini yerinə yetirməlidir. Müharibədən əvvəl dünya üzrə xam neft və təbii qaz tədarükünün təxminən 20 faizi Hörmüzdən keçirdi.