İran Omanın Hörmüz marşrutunu rədd edib

Tehran müharibəyə son qoymaq üçün ABŞ ilə potensial saziş bağlanarkən dondurulmuş vəsaitlərinin yarısının geri qaytarılmasında israr edir. Bunu İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi bildirib.

İyunun 4-də dövlətə bağlı "Mehr" agentliyinə açıqlamasında Qəribabadi əlavə edib ki, qalan dondurulmuş vəsaitlər də "ağlabatan müddətdən sonra" İranın istifadəsinə verilməlidir. Tehranın fikrincə, bu müddət bir və ya iki aydan çox olmamalıdır.

Nazir müavini deyib ki, İranın sazişi imzalamaq üçün üç şərti var: Livan daxil olmaqla bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılması, ABŞ-nin dəniz blokadasının ləğvi və İranın dondurulmuş vəsaitlərinin geri qaytarılması.

ABŞ prezidenti Donald Tramp isə bildirib ki, hər hansı razılaşma müqabilində İrana pul verilməyəcək.

Vaşinqton danışıqlarla paralel olaraq İrana qarşı sanksiyalar paketini dəfələrlə genişləndirib və "İqtisadi Qəzəb" əməliyyatının məqsədinin İran iqtisadiyyatını sarsıtmaq olduğunu açıq şəkildə bəyan edib.

Qəribabadi vurğulayıb ki, Tehranın mövqeyinə görə, sanksiyaların ləğvi və nüvə məsələləri danışıqların ikinci mərhələsində müzakirə olunmalıdır.

Tramp isə "Truth Social" sosial şəbəkəsində bildirib ki, İranla razılaşma mətninin, demək olar ki, bütün hissəsi Tehranın nüvə fəaliyyəti ilə bağlıdır. O, Vaşinqtonun İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını öz nəzarətinə götürməsinin vacibliyini dəfələrlə vurğulayıb.

İran nüvə fəaliyyəti ilə bağlı ABŞ-nin tələblərini "həddindən artıq" adlandırıb.

İsrail və Livan ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqlarda atəşkəs barədə razılıq əldə ediblər. Bu barədə ABŞ Dövlət Departamenti iyunun 3-də yaydığı rəsmi bəyanatda bildirib.

Bəyanatda qeyd olunur ki, İsrail və Livan, həmçinin pilot zonaların yaradılmasını sürətləndirmək barədə də razılığa gəliblər. Bu ərazilər Livan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətində olacaq və qeyri-dövlət silahlı qrupları həmin bölgələrdən çıxarılacaq. Bu addımların gələcəkdə hərtərəfli sülh və təhlükəsizlik sazişinin imzalanmasına şərait yaradacağı gözlənilir.

Sənədə əsasən, İsrail öz təhlükəsizliyi və ərazi bütövlüyünün yalnız "Hizbullah"ın tərksilah edilməsi və Livan boyu hərbi infrastrukturunun ləğvi ilə təmin oluna biləcəyini bir daha vurğulayıb. Hərtərəfli razılıq əldə etmək məqsədilə tərəflər iyunun 22-dən etibarən siyasi və təhlükəsizlik istiqamətləri üzrə danışıqları bərpa edəcəklər.

"Hizbullah" həm silahlı qruplaşma, həm də Livanın cənubunun böyük hissəsinə nəzarət edən siyasi partiyadır. ABŞ onu terror təşkilatı hesab edir, Avropa İttifaqı isə yalnız onun silahlı qanadını "qara siyahı"ya salıb.

Dövlət Departamenti bildirib ki, ABŞ keçid dövründə tərəflər arasında kommunikasiyanın təmin olunmasında vasitəçilik etməyə razılaşıb.

Atəşkəs elanından əvvəl İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi xəbərdarlıq edib ki, İsrailin Livanın paytaxtı Beyruta qarşı hər hansı hücumu ağır nəticələrə və müharibənin tam şəkildə yenidən başlamasına səbəb olacaq.

Bu arada, İran və ABŞ arasında da kövrək atəşkəs qüvvədədir. Regiondakı gərginliyin əsas səbəblərindən biri məhz Livanda davam edən hərbi toqquşmalardır.

ABŞ hərbi rəsmiləri İranın rəsmi mediasında Fars körfəzi regionunda əməliyyatların davam etməsilə bağlı iddiaları rədd edirlər.

İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqəli Tasnim agentliyi yazıb ki, ABŞ esminesi Oman körfəzində İranın ərazi sularına yaxınlaşarkən İran silahlı qüvvələri onu “hədəfə alıb”.

“İran yalan danışır. ABŞ-nin dənizdəki hərbi vasitələri təhlükəsiz və maneəsiz şəkildə uçmağa, üzməyə və fəaliyyət göstərməyə davam edir”, – CENTCOM-un sosial şəbəkə paylaşımında deyilir.

Bundan əvvəl CENTCOM SEPAH-ın İranın iyunun 3-də Küveyt Beynəlxalq Aeroportuna ölümcül hücuma görə məsuliyyət daşımadığı barədə məlumatları da təkzib edib.

İranın dövlət mediası SEPAH sözçüsünə istinadla bildirib ki, zərbə ABŞ istehsalı olan “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemindəki nasazlıq nəticəsində baş verib. Hücum zamanı sərnişin terminalının bir hissəsinə ziyan dəyib.

Amma SEPAH bundan əvvəl hücumu ABŞ-nin son günlərdəki zərbələrinə cavab olaraq endirildiyini bildirmişdi.

“İran mülki hava limanına dronlarla qəsdən, planlaşdırılmış və heç bir əsas olmadan hücum edib”, – CENTCOM-un başqa bir sosial media paylaşımında deyilir.

Küveyt də hücuma görə İranı günahlandırıb.

“İranın açıq-aşkar təcavüz aktları gərginliyi artırır, regionun təhlükəsizliyi və sabitliyini sarsıdır, beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulmasıdır”, – Küveyt Xarici İşlər Nazirliyi bəyanatında bildirib.

Döyüş meydanından gələn iddiaları müstəqil şəkildə yoxlamaq mümkün olmayıb.

Küveyt rəsmilərinin verdiyi məlumata görə, İranın hava hücumları nəticəsində azı bir nəfər həlak olub, bir neçə nəfər isə yaralanıb. Bu hücumlar Küveyt Beynəlxalq Aeroportunun bağlanmasına səbəb olub, həmçinin diplomatik nümayəndəliklər də daxil olmaqla strateji əhəmiyyətli obyektlərə ziyan vurub.

Ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi iyunun 3-də yaydığı bəyanatda İranın "amansız və davamlı" hücumlarını kəskin şəkildə pisləyib.

"Nazir Küveyt Dövlətinin İranın açıq-aşkar təcavüz aktlarını qətiyyətlə rədd etdiyini vurğulayır. Bu hərəkətlər gərginliyi artırır, regionun təhlükəsizliyini və sabitliyini pozur, həmçinin beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulmasıdır", - bəyanatda bildirilir.