Qətər İranın dondurulmuş 6 milyard dollarını qaytarır

İranın Ali rəhbəri Müctəba Xamenei mayın 26-da Həcc mövsümü ilə bağlı mesajında dünya müsəlmanlarını "Amerikaya ölüm" və "İsrailə ölüm" şüarlarını Həcc dövründən sonra da davam etdirməyə çağırıb. O, mərhum atasının İsrailin 2040-cı ilə qədər mövcud olmayacağı barədə proqnozunu yada salıb.

İran dövlət mediasının yaydığı, Xameneiyə aid edilən bəyanatda Ali rəhbər bildirib ki, region ölkələri "artıq Amerika bazaları üçün qalxan olmayacaq" və "Vaşinqtonun regionda hərbi bazalar yaratmaq üçün təhlükəsiz nöqtəsi qalmayacaq".

Mesajda onun atası Əli Xameneinin 2015-ci ildə verdiyi "İsrail 25 ildən sonra mövcud olmayacaq" bəyanatına istinad edilib. İranın keçmiş Ali rəhbəri fevralın 28-də müharibə başlayanda ABŞ və İsrailin hava zərbəsi nəticəsində öldürülüb.

M.Xamenei hazırkı münaqişəni həmin proqnozun yerinə yetirilməsi kimi təqdim edib, İsrailin mövcudluğunun son mərhələlərinə yaxınlaşdığını iddia edib.

Bəyanat İslam dövlətləri arasında "dostluq və əməkdaşlıq" çağırışı ilə yekunlaşıb. Atası Ə.Xamenei də ictimai müraciətlərində bu diplomatik üslubdan istifadə edirdi.

M.Xameneinin atasının ölümünə səbəb olan hava zərbəsində yaralandığı bildirilir. O, martın 8-də yeni Ali rəhbər elan olunandan bəri ictimaiyyət qarşısına çıxmayıb.

İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ABŞ dronunu vurduğunu, ölkənin hava məkanına girən bir neçə Amerika dronuna isə atəş açdığını bildirib.

SEPAH mayın 26-da yaydığı bəyanatda qeyd edib ki, ABŞ hərbi təyyarələri Fars körfəzi bölgəsində İran hava məkanına daxil olduqdan sonra onun hava hücumundan müdafiə bölmələri MQ-9 dronunu müəyyən edərək vurub. SEPAH onu da bildirib ki, qüvvələri RQ-4 dronuna və İranın hava məkanına girən F-35 qırıcısına da atəş açıb.

Bəyanatda bu insidentlərin tam olaraq nə vaxt baş verdiyi göstərilməyib.

İranın bu iddiasından əvvəl ABŞ Mərkəzi Komandanlığı mayın 25-də İranın cənubuna "özünümüdafiə" məqsədli zərbələr endirdiyini bildirmişdi. Vaşinqton hədəflər arasında raket buraxılış məntəqələri və mina yerləşdirməyə çalışan İran qayıqlarının olduğunu açıqlamışdı.

İran mediası isə mayın 26-sı səhər saatlarında Amerika qırıcılarının Lark adasının cənubunda bir neçə İran gəmisini hədəfə aldığını və hücum nəticəsində azı üç nəfərin öldüyünü xəbər verib.

İranın Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) ABŞ-ni aprelin 8-də əldə olunmuş atəşkəsi son 48 saat ərzində "kobud şəkildə" pozmaqda ittiham edib. Nazirlik Hörmüzqan vilayətində təcavüzkar hərəkətlərin baş verdiyini bildirib, amma ABŞ-nin İranın cənubuna endirdiyi zərbələri birbaşa qeyd etməyib.

Bəyanatda atəşkəs elan olunandan sonra törədilən "qanunsuz" hərəkətlərdən, o cümlədən "İranın kommersiya gəmilərinə qarşı dəniz quldurluğu"ndan söz açılır. Nazirlik ABŞ-nin bu davranışını qətiyyətlə pisləyib. Qurum Vaşinqtonu pis niyyət və qeyri-səmimilikdə ittiham edərək ABŞ-nin öz hərəkətlərinin bütün nəticələrinə görə məsuliyyət daşıdığını bildirib.

İranın İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) isə ayrıca bəyanat yayaraq, atəşkəsin hər hansı pozuntusuna qətiyyətli cavab verəcəyi ilə hədələyib.

ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) mayın 25-də İranın cənubunda raket buraxılış məntəqələri və mina yerləşdirməyə çalışan İran qayıqlarına zərbələr endirdiyini açıqlayıb. Vaşinqton bu addımı "özünümüdafiə" adlandırıb və atəşkəsin hələ də qüvvədə qaldığını bildirib.

İran və ABŞ arasında müzakirə olunan 14-maddəlik anlaşma memorandumu çərçivəsində Tehranın dondurulmuş 24 milyard dollarlıq aktivi qaytarıla bilər. Bu barədə SEPAH-la əlaqəli "Tasnim" agentliyi danışıqlara yaxın mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Bildirilir ki, İran tərəfi vəsaitin yarısının dərhal — danışıqların başlanğıcında, qalan hissəsinin isə 60 gün ərzində köçürülməsini şərt qoyub.

Məlumatda iddia olunur ki, xarici işlər naziri Abbas Əraqçi və parlament sədri Məhəmməd Baqer Qalibafın Qətərə son səfərinin məqsədi də bu tələbin necə həyata keçiriləcəyi, ilk 12 milyard dollara çıxışın hansı formada təmin olunacağı ilə bağlı razılıq əldə etmək olub.

Bir neçə gün əvvəl İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının üzvü Əhməd Baxşiş Ərdistani iddia etmişdi ki, İran dondurulmuş aktivlərindən 12 milyard dolları Rusiya vasitəsilə ölkəyə gətirməyi planlaşdırıb, lakin ABŞ bu transferin qarşısını alıb.

Bu xəbərdən əvvəl Qətər bildirib ki, Doha hökumətinin sülh razılaşmasının yekunlaşdırılmasını təmin etmək üçün İrana 12 milyard dollar təklif etdiyi barədə xəbərlər "həqiqətə qətiyyən uyğun deyil".

"Reuters" agentliyi isə məlumatlı mənbələrə istinadən yazıb ki, İran Mərkəzi Bankının rəhbəri də yekun razılaşma çərçivəsində dondurulmuş İran aktivlərinin qaytarılması variantını müzakirə etmək üçün Qətərdə olub.