ABŞ İrana zərbələr endirib

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ ilə atəşkəsin qalan müddəti ərzində Hörmüz boğazının bütün kommersiya gəmiləri üçün tam açıq olduğunu elan edib. Nazir özünün X postunda bu addımın Livandakı atəşkəsə uyğun olaraq atıldığını bildirib. Vurğulayıb ki, gəmilərin boğazdan keçidi İranın Limanlar və Dənizçilik Təşkilatının əvvəlcədən müəyyən etdiyi koordinasiyalı marşrut üzrə gerçəkləşdiriləcək.

İran və ABŞ arasında aprelin 8-də ikihəftəlik atəşkəs elan edilib. İsrail və Livan isə aprelin 17-dən etibarən 10-günlük atəşkəs barədə razılığa gəliblər.

İranın açıqlamasından sonra ABŞ prezidenti Donald Tramp təşəkkür postu paylaşıb. Amma o, ABŞ-nin İran limanlarına qarşı blokadasının Vaşinqton və Tehran müharibəni bitirmək üçün razılaşma əldə edənədək qüvvədə qalacağını bildirib.

ABŞ bu blokadanı aprelin 13-dən tətbiq edib.

"İran Hörmüz boğazını bir daha heç vaxt bağlamamağa razılaşıb. Ondan daha dünyaya qarşı silah kimi istifadə olunmayacaq!", – Tramp başqa bir paylaşımında qeyd edib.

İran Silahlı Qüvvələri ABŞ-nin davam edən blokadasını əsas gətirərək Hörmüz boğazında gəmiçilik hərəkətini yenidən dayandırıb.

İran Silahlı Qüvvələrinin Mərkəzi Qərargahından verilən məlumata görə, strateji su yolu üzərində nəzarət "əvvəlki vəziyyətinə qayıdıb" və boğaz ordunun "ciddi idarəetməsi" altındadır.

Tehrandan bildirilib ki, Vaşinqton İran limanlarına qarşı blokada tədbirlərini tamamilə ləğv etməyənədək boğazda gəmilərin hərəkətinə qoyulan məhdudiyyətlər qüvvədə qalacaq.

Bir gün əvvəl - aprelin17-də İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Livandakı atəşkəs razılaşmasına istinad edərək Hörmüz boğazının gəmiçilik üçün açıldığını bildirmişdi. O, tranzitə yalnız əvvəlcədən razılaşdırılmış təhlükəsiz marşrutlar üzrə icazə veriləcəyini vurğulamışdı. Elə həmin gün münaqişə başlayandan bəri ilk dəfə — təxminən 47 günlük fasilədən sonra Malta bayrağı altında üzən kruiz gəmisi boğazdan keçə bilmişdi. Neft tankerləri də bu marşruta qayıtmağa başlamışdılar.

ABŞ nümayəndə heyəti İranla sülh danışıqlarının yeni raundunda iştirak etmək üçün Pakistanın paytaxtı İslamabada yola düşür. Bu barədə ABŞ prezidenti Donald Tramp bazar günü özünün "Truth" sosial şəbəkəsində yazıb. Onun sözlərinə görə, növbəti görüş aprelin 20-nə planlaşdırılıb. İran tərəfi hələlik bu tarixi rəsmi olaraq təsdiqləməsə də, İslamabadda təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirildiyi bildirilir.

Hərbi əməliyyatlarda elan olunmuş ikihəftəlik fasilənin ardından, aprelin 11-də İslamabadda ABŞ və İran arasında uzun illərdən bəri ilk birbaşa danışıqlar keçirilib. Tərəflər arasında yekun razılıq əldə olunmasa da, son günlər yeni görüşün hazırlandığına dair məlumatlar yayılmaqdadır.

Trampın yazdığına görə, ABŞ İrana "çox ədalətli və ağlabatan bir razılaşma" təklif edir, lakin imtina olunacağı halda İrandakı "bütün elektrik stansiyalarını və körpüləri" dağıtmağa hazırdır. O əlavə edib ki, Birləşmiş Ştatlar "yaxşı oğlan" rolunu oynamaqdan bezib və kəskin addımlar atmağa hazırdır.

İranın rəsmi media qurumlarının bazar günü yaydığı məlumata görə, Tehran danışıqların ikinci raundunda iştirak barədə hələlik qəti qərar qəbul etməyib. IRNA agentliyi vurğulayıb ki, Vaşinqtonun "hədsiz və qeyri-real" tələbləri fonunda hazırkı şəraitdə səmərəli müzakirə aparmaq real görünmür.

Tərəflər arasında aprelin 8-də əldə olunmuş müvəqqəti atəşkəsin müddəti aprelin 21-də bitir.

Pakistanın baş naziri Şahbaz Şərif Yaxın Şərqdəki münaqişə ilə bağlı İran prezidenti Məsud Pezeşkianla danışdığını açıqlayıb. O bildirib ki, İslamabad regional sabitliyin təmin olunmasında öz roluna sadiq qalır.

Şərifin dediyinə görə, o, Pezeşkiana Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər daxil, Körfəz ölkələrinin liderləri, eləcə də NATO üzvü Türkiyə ilə danışıqları haqda məlumat verib.

"Tarixi danışıqlar üçün İslamabada göndərilən yüksəksəviyyəli nümayəndə heyəti daxil olmaqla, İranın prosesə qoşulmasını yüksək qiymətləndirirəm", – Şərif aprelin 19-da X platformasında yazıb.

Liderlərin arasında telefon danışığı 45 dəqiqə çəkib. Bundan öncə İran mediası Tehranın Pakistanda ABŞ ilə danışıqların ikinci raundunda iştirakdan imtina etdiyini açıqlamışdı. ABŞ prezidenti Donald Tramp isə nümayəndə heyətinin danışıqlar üçün İslamabada getdiyini bildirib.

Tehranın danışıqlarda iştirakı haqda rəsmi informasiya verməyib.