İran Omanın Hörmüz marşrutunu rədd edib

ABŞ prezidenti Donald Tramp sosial şəbəkədə yazıb ki, fevralın 28-də Tehrana qarşı hərbi əməliyyatlar başlayandan hava zərbələri İranı “hərbi, iqtisadi və digər sahələrdə” məhv edib.

“İranın donanması məhv edilib, hava qüvvələri artıq yoxdur, raketlər, dronlar, hər şey məhv edilir, liderləri yer üzündən silinib. Misilsiz atəş gücümüz, tükənməz sursatımız, xeyli vaxtımız var”, – Tramp martın 13-də Truth Social platformasında yazıb.

O, martın 13-də ABŞ və İsrailin hava zərbələrinin yenidən ağır olacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edib, “bu gün nə baş verəcəyini görərsiz” deyə yazıb.

Türkiyənin Müdafiə Nazirliyi bildirib ki, İrandan atılan və Türkiyəyə doğru irəliləyən ballistik raket vurulub. Bu, Türkiyə ilə bağlı artıq üçüncü belə hadisədir.

"İrandan buraxılan və Türkiyənin hava məkanına daxil olan ballistik sursatı NATO-nun Şərqi Aralıq dənizində yerləşdirilmiş hava və raketdən müdafiə vasitələri zərərsizləşdirib", – nazirlik bildirib.

Bəyanatda raketin harada tutulduğu dəqiq göstərilməyib, insidentin detallarını aydınlaşdırmaq üçün İranla məsləhətləşmələr aparıldığı vurğulanıb.

Daha öncə yayılmış xəbərlərə görə, ötən gecə Türkiyənin cənubunda ABŞ qüvvələrinin yerləşdiyi İncirlik hərbi hava bazasının yaxınlığında partlayış səsi eşidilib, yaxınlıqdakı pəncərələr titrəyib.

G7 ölkələrinin liderləri Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin mümkün qədər tez təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayaraq ABŞ prezidenti Donald Trampı İranla müharibəni təcili bitirməyə çağırıblar. "Axios" mənbələrə istinadən yazır ki, onlayn-söhbət martın 11-i səhər baş tutub.

Tramp cavabında Hörmüz boğazında vəziyyətin yaxşılaşdığını və ticarət gəmilərinin ərazidə hərəkəti bərpa etməli olduğunu bildirib. Martın 12-si gecə İraq sahillərində iki tankerə hücum edilib, bundan sonra hakimiyyət ölkənin bütün neft terminallarında işi dayandırıb.

"Axios"un mənbələrinə görə, Tramp hərbi əməliyyatların son tarixini açıqlamasa da, beş ildən sonra İranla yeni bir müharibəni önləmək üçün "işi bitirmək" lazım olduğunu bildirib.

Amerika prezidenti deyib ki, İran "təslim olmaq üzrədir". "Heç kim liderin kim olduğunu bilmir, buna görə heç kim kapitulyasiya elan edə bilmir", - Tramp sözlərinə əlavə edib.

Bir gün sonra ilk çıxışında İranın yeni Ali lideri Müctəba Xamenei mübarizəni davam etdirməyə və həlak olanların qisasını almağa söz verib. O, həmçinin dünya neftinin 1/5-nin keçdiyi Hörmüz boğazının "təzyiq aləti" kimi bağlı qalmalı olduğunu bildirib.

ABŞ prezidenti Donald Tramp ölkəsinin müttəfiqlərini Hörmüz boğazında gəmilərin hərəkətinin bərpasına kömək etmək üçün dəniz qüvvələri göndərməyə çağırıb. Prezident bu köməyi göstərməyən ölkələri tənqid edib.

"Bəzi ölkələrin qüvvələri artıq ora çatmaq üzrədir. Okeandan keçmək vaxt aparır, amma gerçəkdən buna həvəsi olanlar da var. Bəziləri o qədər də həvəsli deyil və güman edirəm, bəziləri bunu etməyəcək", – Tramp Ağ Evdə tədbirdə deyib, amma konkret ölkə adı çəkməyib.

ABŞ-İsrail fevralın 28-də İrana hava hücumlarına başlayıb. Tehran isə cavabında boğazda gəmiləri təhdid edərək silahlara əl atıb, bu boğaz vasitəsilə Fars körfəzindən keçidi faktiki olaraq dayandırıb. Dünyada neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın təxminən beşdə biri Hörmüzdən keçir. Boğazın bağlanması isə tədarükü çətinləşdirib, neftin qiymətini yüksəldib, müharibənin qlobal iqtisadiyyata, insanların cibinə daha çox təsir göstərəcəyi sarıda narahatlıqları gücləndirib.

Tramp onu da deyib ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makronla boğazın təhlükəsizliyini təmin etmək üçün koalisiya yaratmaqdan danışıb. O, Makronun cavabını "10-luq şkala üzrə səkkiz" kimi təsvir edib, Fransanın kömək edəcəyinə əminliyini bildirib.

O, Britaniyanın "ən köhnə müttəfiqimiz" olmasına baxmayaraq dəstək verməkdən çəkinməsini tənqid edib. Tramp baş nazir Kir Starmerdən "narazı"lığını dilə gətirib, amma Birləşmiş Krallığın da qatılacağına inandığını deyib. Starmer daha öncə Hörmüzün yenidən açılması üçün "məqbul" variant istədiyini bildirmişdi.