Bessent: 'İranın xarici uçuşlarının 90 faizə qədəri dayandırılıb'
ABŞ-nin maliyyə naziri Skot Bessent Vaşinqtonun İrana misli görünməmiş iqtisadi təzyiq göstərdiyini bildirib. "Biz İran hökumətini indiyədək görmədiyi təzyiq götərmişik", – o, "Fox News"a müsahibəsində deyib. Bessent İranın xarici uçuşlarının azı 80-90 faizinin dayandırıldığını vurğulayıb: "İranın BMT-dəki nümayəndələrinin evlərinə necə qayıdacaqlarını bilmirəm".
Sentyabrın 8-də ABŞ Maliyyə Nazirliyi 36 hədəfə qarşı sanksiya tətbiq edib, bu siyahıya İranın aviaşirkətləri, eləcə də aviasiya ilə bağlı şəbəkələri də salınıb. Bessent həmçinin xəbərdarlıq edib ki, sanksiya tətbiq edilmiş İran aviaşirkətlərinə yanacaq, eniş xidməti və ya bilet satışı xidmətləri göstərən xarici hava limanları və şirkətlər ABŞ dolları ilə əməliyyat sistemindən kənarlaşdırıla bilər.
Maliyyə Nazirliyi avqustun 24-də İrana və ona kömək edənlərə qarşı "İqtisadi təcrid" əməliyyatına başlayıb. Yeni qadağalar da məhz bu addımın bir hissəsidir.
Bessent hadisələrin üç mümkün nəticəsinin ola biləcəyini vurğulayıb: rejim daxilində qarşıdurma, İranda üsyan, yaxud Tehranın sazişə razılaşıb ona əməl etməsi.
İran rəsmiləri isə Birləşmiş Ştatların məhdudiyyətlərinə qoşulan ölkələri hədələyiblər. Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Möhsün Rezayi xəbərdarlıq edib: "Amerikanın tərəfini tutsanız, buna sadəcə tamaşa etməyəcəyik... Hava limanlarınızdan heç bir uçuş olmayacaq".
Çin isə ABŞ-nin İran aviaşirkətlərinə sanksiyalarına etiraz bildirərək BMT-nin icazəsi olmadan birtərəfli addımları "qanunsuz" adlandırıb.
İrandan Vaşinqtona Hörmüz təklifi: Bəzi şərtlərlə boğaz açıla bilər
Tehran Hörmüz boğazının yenidən açılması üçün ABŞ-yə plan təqdim edib. Bunu İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi deyib. Onun sözlərinə görə, plan iki ölkənin iyunda imzaladığı anlaşma memorandumunda razılaşdırılmış şərtlərə uyğundur.
"Vasitəçilər planımzı ABŞ-yə təqdim ediblər. Müəyyən şərtlər yerinə yetirilsə, Hörmüz boğazı yeddinci günün sonunda açılacaq və danışıqlar bərpa olunacaq", – Əraqçi sentyabrın 24-də Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının iclası çərçivəsində jurnalistlərə deyib.
Nazir detallı danışmayıb. CNN isə Ağ ev rəsmisinə istinadən yazıb ki, tərəflər vasitəçilərin aracılığı ilə "müsbət və konstruktiv müzakirələr" aparırlar.
Diplomatik təmaslar bərpa olunsa da, təxminən yeddi aydır davam edən müharibəni bitirmək məsələsində tərəflərin mövqeləri hələ də bir-birindən xeyli uzaq görünür.
Onlar arasında ilk dolayı danışıqlar sentyabrın 23-də başlayıb. Görüşdən sonra hər hansı bir güzəşt barədə açıq məlumat verilməyib.
ABŞ prezidenti Donald Tramp və İran prezidenti Məsud Pezeşkian bu həftə BMT tribunasından bir-birinin ünvanına sərt ifadələr işlədiblər. Tramp razılaşma əldə olunmasa, İranı məhv etməklə hədələyib. Pezeşkian isə təzyiq qarşısında İranın diz çökməyəcəyini deyib.
Ancaq hər iki lider danışıqlara açıq olduqlarını bildirib.
Vaşinqton və Tehran iyunun 17-də hərbi əməliyyatları dayandırmaq və Hörmüz boğazını yenidən açmaq üçün 60 günlük anlaşma memorandumu imzalamışdılar. Tərəflər sənədin şərtlərini fərqli yozduqları üçün qarşılıqlı hücumlar yenidən başlayıb.
Fransa Səudiyyə Ərəbistanına hərbi qüvvələr göndərəcək
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron sentyabrın 24-də bildirib ki, ölkəsi Səudiyyə Ərəbistanının Qırmızı dəniz sahilindəki Yanbu neft limanını qorumağa kömək üçün hərbçilər və müdafiə sistemləri göndərəcək.
“Bu obyekti qorumaq üçün hərbi qüvvələr, yəni əsgərlər, radar və müdafiə sistemləri göndərəcəyik”, – Makron Fransanın TF1 və “France 2” telekanallarına müsahibəsində deyib.
Fransa prezidenti əlavə edib ki, məqsəd “hər hansı münaqişəyə qoşulmaq deyil, bu obyekti qorumaqdır”.
Bundan əvvəl İranla əlaqəli Yəmən husi üsyançıları Ər-Riyaddakı “həssas obyektləri” və Yanbudakı neft obyektini bir həftə ərzində ikinci dəfə hədəfə aldıqlarını bildiriblər.
2014-cü ildə husilər paytaxt Sənanı ələ keçirərək beynəlxalq səviyyədə tanınan, Səudiyyə Ərəbistanının dəstəklədiyi hökuməti hakimiyyətdən uzaqlaşdırıblar. Bundan sonra Yəməndə vətəndaş müharibəsi başlayıb. 2022-ci ildə əldə olunan atəşkəs son vaxtlara qədər qüvvədə idi.
İyulda husilər Sənada İran təyyarəsini qarşılayıblar, bundan sonra bir sıra hücumlar başlayıb.
Bu ayın əvvəlində husi üsyançıları Yəmənin Qırmızı dəniz sahillərinin demək olar ki, hamısını ələ keçiriblər. Bununla da qruplaşma Bab əl-Məndəb boğazına nəzarəti əldə edib. Bu boğaz qlobal ticarət üçün vacib keçid sayılır.
Husilər dünyanın ən böyük neft ixracatçısı Səudiyyə Ərəbistanının enerji obyektlərinə hücumları da intensivləşdiriblər.
Ər-Riyad kritik əhəmiyyətli neft kəmərini də müvəqqəti bağlamalı olub, İraqdakı İranpərəst silahlı qruplaşmanın dron hücumu həyata keçirdiyini deyib.
Səravandakı toqquşmalarda SEPAH generalı öldürülüb
Sentyabrın 23-də İranın Səravan şəhərində təhlükəsizlik qüvvələri ilə kimliyi açıqlanmayan silahlı şəxslər arasında şiddətli döyüşlərin baş verdiyi barədə xəbərlər yayılıb.
Əməliyyatlar zamanı İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) yüksək rütbəli komandirlərindən birinin öldürüldüyü bildirilir. Xəbəri SEPAH-a bağlı "Tasnim" agentliyi yayıb.
Agentlik həlak olan şəxsin briqada generalı Hüseyn Zərifi olduğunu açıqlayıb. O, İranın Pakistanla sərhədi yaxınlığındakı Səravan şəhərində "Şəhid Səccad" əməliyyat bazasına rəhbərlik edirdi.
Rəsmi açıqlamada Zərifinin hansı şəraitdə öldüyü, əməliyyat zamanı SEPAH qüvvələrinin kimlərlə döyüşdüyü barədə məlumat verilməyib.