Tramp deyir ki, Müctəba Xameneinin sağ olduğunu düşünür

ABŞ ordusu İrana zərbələr endirib – bu barədə Mərkəzi Komandanlıq (CENTCOM) "X" platformasında məlumat yayıb.

Məlumata görə, Vaşinqtonun bu addımı Tehranın Sinqapur bayraqlı ticarət gəmisinə Hörmüz boğazında təşkil etdiyi hücuma cavabdır. Komandanlığın bəyanatında deyilir: "İran 'M/V Ever' (Ever Lovely) gəmisini hədəf aldıqdan sonra ABŞ hərbi təyyarələri bu ölkənin raket və dron anbarlarına, həmçinin sahil radarlarına zərbələr endirib."

CENTCOM vurğulayıb ki, "Tehranın hərəkətləri həyati əhəmiyyətli beynəlxalq ticarət dəhlizində gəmiçilik azadlığını təhlükə altına qoyur".

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazında dörd dronla gəmilərə hücum etdiyini bildirərək, Tehranın bu addımını "atəşkəs sazişinin axmaqcasına pozulması" adlandırıb.

Tramp "Truth Social" sosial şəbəkəsindəki paylaşımında qeyd edib ki, PUA-lardan biri quru yük gəmisinin (konkret ad çəkilməyib) üst göyərtəsinə ciddi ziyan vurub. Ağ ev rəhbərinin sözlərinə görə, zədələnməsinə baxmayaraq gəmi yoluna davam edə bilib, digər üç dron isə ABŞ hərbçiləri tərəfindən vurulub.

Görünür, Tramp bir gün əvvəl Sinqapur bayrağı altında üzən "Ever Lovely" Tayvan gəmisi ilə baş vermiş insidenti nəzərdə tutur. Gəmi Oman sahilləri yaxınlığında – İranın təkid etdiyi marşrutdan fərqli bir dəniz yolu ilə Hörmüz boğazından keçərkən "naməlum obyekt"in hücumuna məruz qalmışdı. ABŞ rəsmiləri "Reuters" agentliyinə təsdiqləyiblər ki, hücumun arxasında məhz İran dayanır. Hadisə zamanı xəsarət alan olmayıb və gəmi hərəkətini davam etdirib.

İnsident göstərir ki, İranla ABŞ və müttəfiqləri arasındakı atəşkəs sazişinə baxmayaraq, Hörmüz boğazının açılması şərtlərinin təfsiri ilə bağlı fikir ayrılıqları hələ də qalmaqdadır. Tehran tələb edir ki, boğazdan keçən gəmilər öz hərəkətlərini onunla əlaqələndirsin. Hal-hazırda bu prosedur üçün rüsum almayan İran gələcəkdə ödəniş sisteminə keçidi istisna etmir. Eyni zamanda, şərtlərinə əməl etməyən gəmilərin təhlükəsizliyinə zəmanət vermir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (BDT) Hörmüz boğazında sıxışıb qalmış gəmi və dənizçilərin təxliyə əməliyyatını müvəqqəti dayandırıb. Təşkilatın baş katibi Arsenio Dominqes bu qərarın Oman körfəzində bir yük gəmisinə edilən hücumdan sonra verildiyini bildirib. O vurğulayıb ki, gəmiçiliyin təhlükəsizliyi və koordinasiyanı təmin etmək məqsədilə təxliyə planı əlavə məlumat daxil olana qədər dondurulub.

İyunun 25-də "The Wall Street Journal" (WSJ) qəzeti İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Oman sahillərində Sinqapur bayrağı altında üzən yük gəmisinə hücum etdiyini yazıb. Hadisə nəticəsində gəminin kapitan körpücüyü zədələnsə də, Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları İdarəsinin (UKMTO) məlumatına görə, heyət üzvlərindən xəsarət alan olmayıb.

WSJ-nin yazdığına görə, hücumdan bir neçə saat əvvəl İran hərbi-dəniz qüvvələri gəmilərə yalnız Tehranla razılaşdırılmış marşrutlarla üzmək barədə xəbərdarlıq edib. Rəsmi Tehran gəmilərin İran sahillərinə yaxın keçməsini və Hörmüz boğazı işləri üzrə xüsusi idarədən icazə almasını tələb edir. ABŞ və bəzi Qərb sığorta şirkətləri isə bunun əksinə, Amerika qüvvələrinin mühafizəsi altında Oman sahilləri boyunca uzanan marşrutdan istifadəni tövsiyə edir.

İyunun 24-də Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı dənizçilikdə yaranan məhdudiyyətlərə görə Hörmüz boğazı regionunda blokadada qalan təxminən 11 min dənizçinin təxliyəsi üçün genişmiqyaslı əməliyyata başladığını elan etmişdi.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) bildirib ki, gəmilərin Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidi yalnız Tehranın müəyyənləşdirdiyi marşrutla mümkündür. Açıqlamaya görə, İranla razılaşdırılmayan istənilən alternativ marşrut qəbuledilməz sayılır və ciddi təhlükəsizlik riski yaradır.

SEPAH həmçinin vurğulayıb ki, rəsmi Tehranla əlaqələndirilmədən bu strateji su yolundan keçməyə cəhd edən gəmilərə qarşı qəti tədbirlər görüləcək.

İyunun 24-də Oman gəmilərin Hörmüz boğazından tranziti üçün müvəqqəti marşrut müəyyən edib. Bəzi məlumatlara görə, bir sıra gəmilərin bu yeni marşruta yönləndirilməsində ABŞ-nin "pərdəarxası" dəstəyi var.