Gürcüstanın baş naziri İrakli Kobaxidze bu həftə ölkədə İranın təsiri ilə bağlı hesabatın həmmüəllifi, keçmiş deputat Giorgi Kandelakinin hüquqi məsuliyyətə cəlb oluna biləcəyini bildirib. Baş nazir bunun “müvafiq dövlət qurumunun işi” olduğunu deyib.
Hesabatı dərc edən ABŞ-nin Hudson İnstitutunun prezidenti Con Uoltersin münasibəti isə fərqli olub:
“Faktları hədə-qorxu, təhdidlər ilə dəyişmək olmaz. Siz ‘Gürcü Arzusu’ deyilsiniz, Gürcü Arzularını məhv edirsiniz”.
AzadlıqRadiosunun mərkəzi xəbər xidməti yazır ki, bu baş verənlər Gürcüstanın Vaşinqtonla əlaqələrinin necə pisləşdiyini göstərir. Görünən odur ki, hakim “Gürcü Arzusu” partiyası bu tendensiyanı ya dayandıra bilmir, ya da dayandırmaq istəmir.
Hesabatda deyilənlər
Martda dərc edilən hesabatda İranın Gürcüstanda siyasi, dini və iqtisadi təsirinin sistematik genişləndiyi iddia olunur. Müəlliflərə görə, Tbilisi nəinki İranın ölkəyə nüfuz etməsinə göz yumub, hətta bunu asanlaşdırıb, məqsəd isə “Gürcüstanda şiə liderlərinin yeni nəslini formalaşdırmaq, İranın siyasi ideologiyasına sədaqəti artırmaq, antiamerikan narrativləri normaya çevirmək” olub.
“Bu fəaliyyət ABŞ-nin Cənubi Qafqazdakı milli təhlükəsizlik maraqlarına birbaşa təhdid yaradır, Qərbin təsirini zəiflədir, 1979-cu il İslam İnqilabının ideologiyasını ixrac etməyə çalışan rejimi gücləndirir”, – hesabatda bildirilir.
Hesabat iddiasını Gürcüstan Milli Statistika Xidməti və digər mənbələrin məlumatları ilə əsaslandırır, İranın iqtisadi təsirinin artdığını göstərən rəqəmlər təqdim edir.
AzadlıqRadiosunun gürcü xidmətinin 2025-ci ilin oktyabrında apardığı araşdırma üzə çıxarıb ki, Gürcüstanda təxminən 13 min İran şirkəti qeydiyyatdan keçib. Onların bir çoxu eyni ünvanlarda qeydiyyatdadır, yüzlərlə şirkətin fəaliyyət ünvanları kimi göstərilən yaşayış binaları və kəndlərdə heç bir real biznes fəaliyyəti müşahidə olunmur. İrandan Gürcüstana neft və neft-kimya məhsulları ixracı isə 2020-2024-cü illərdə təxminən üç dəfə artıb.
İran açıq mənbələrdə fəaliyyət göstərən ticarət şirkətləri İran məhsullarının “Gürcüstan istehsalı” kimi yenidən markalanıb Qərb bazarlarına çıxarılması üsullarını reklam edir. Bu isə Tehrana beynəlxalq sanksiyalardan yayınmağa imkan verir.
ABŞ prezidenti Donald Tramp 2025-ci ilin mayında bəyan edib ki, İran nefti ilə ticarət edən istənilən ölkəyə ikinci dərəcəli sanksiyalar tətbiq oluna bilər. Gürcüstan, görünür, bu xəbərdarlığı vecinə almayıb, İrandan neft idxalı davam edib.
İran şirkətlərinin Gürcüstanda dövlət sifarişləri də qazandığı bildirilir. Onlar Gürcüstan Milli Bankına və Tbilisi meriyasına müşahidə kameraları sistemləri, Müdafiə Nazirliyinə isə gigiyena məhsulları tədarük ediblər.
Tbilisinin hesabata reaksiyası
“Gürcü Arzusu” hökuməti Hudson İnstitutunun hesabatında deyilənləri mübahisələndirməyib, əksinə, dövlət aparatı vasitəsilə təzyiqə başlayıb.
Hesabatın dərcindən sonra Gürcüstanın daxili təhlükəsizlik xidməti araşdırmaya başlayıb, müxalifət nümayəndələri və analitiklər dindirilməyə çağırılıb. İndi isə baş nazir hüquqi tədbirlərdən danışır.
AzadlıqRadiosu hakim partiyanın uzun illərdir daxili tənqidçilərlə eyni cür davrandığını qeyd edir: müxalif fikirləri xarici qüvvələrin təxribatı kimi təqdim edir, işi formal olaraq müstəqil görünən dövlət qurumlarına həvalə etmək.
Tbilisinin Vaşinqtonla münasibətləri isə onsuz da ciddi zərər görüb.
2024-cü ilin dekabrında ABŞ Gürcüstanla Strateji Tərəfdaşlıq Xartiyasının icrasını dayandırıb, “Gürcü Arzusu”nun qurucusu Bidzina İvanişviliyə sanksiyalar tətbiq edib.
Respublikaçı konqresmen Co Uilson bu həftə Hudson İnstitutunda tədbirdə “Gürcü Arzusu”nu “Gürcü Kabusu” adlandırıb, onu Tehrandakı “terrorçu rejimi” dəstəkləməkdə günahlandırıb.
Gürcüstan vaxtilə ABŞ-nin Cənubi Qafqazdakı ən yaxın tərəfdaşı sayılırdı, indi Vaşinqtonun regional diplomatiyasından kənarda qalır. ABŞ-nin diqqəti getdikcə daha çox Azərbaycan və Ermənistana yönəlir.
Bu, Donald Trampın yeni sülh təşəbbüsünün təqdimat tədbirində aydın görünüb. Azərbaycan və Ermənistan tədbirə dəvət alıb, Gürcüstan isə siyahıda olmayıb.
Fevralda ABŞ-nin vitse-prezidenti Cey Di Vens regiona səfər edib. O, Bakı və Yerevanda olub, Tbilisiyə getməyib.
Co Uilsonun ittihamlarının bütün detalları təsdiqlənməsə belə, onlar Vaşinqtonda “Gürcü Arzusu”na münasibətin necə dəyişdiyini göstərir: partiya artıq çətin tərəfdaş kimi deyil, qarşısı alınmalı problem kimi gündəmə gəlir.
İraq və Əfqanıstanda ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi missiyalara qoşun göndərmiş, postsovet məkanında demokratik keçid nümunəsi sayılan Gürcüstan üçün bu, çox ciddi dəyişiklikdir.