2023-cü ildə İranda azı 834 nəfər edam olunub ki, bu da bir il öncəkindən 43 faiz çoxdur. Bu haqda İran İnsan Haqları qrupu (IHR) ilə Parisdə yerləşən "Ölüm Cəzasına qarşı Birlikdə" təşkilatının birgə hesabatında bildirir. İran hakimiyyəti narkotiklərlə bağlı işlərdə də ölüm cəzasından istifadəni artırır.
Martın 5-də açıqlanmış illik hesabatda deyilir ki, edamların 85 faizini hakimiyyət bəyan etməyib. Bu isə edamların real sayının xeyli yüksək olması deməkdir
Çindən sonra ikinci
"Cəmiyyətə qorxu aşılamaq rejimin hakimiyyətdə qalmasının yeganə yoludur, ölüm cəzası isə bunun ən vacib alətidir", - IHR direktoru Mahmud Əmiri Müqəddəm hesabatda deyir.
İnsan haqları qrupları İranda edamların sayının kəskin artmasını narkotik ittihamları üzrə ölüm cəzasının kəsilməsi və 2022-ci ilin sentyabrında başlanan kütləvi etirazlarla izah edirlər. O zaman 22 yaşlı Məhsa Əmini guya hicabı düzgün bağlamadığına görə saxlanandan sonra vəfat edib və bundan sonra ölkəni etiraz dalğası bürüyüb.
İran edamların sayına görə yalnız Çindən geri qalır. Ötən il 2015-ci ildən bəri artıq ikinci dəfə İranda edam sayı 800-ü ötüb.
Ötən il 471 edam narkotik maddələrlə bağlı gerçəkləşdirilib. Bu isə bir il öncəkindən iki dəfəyə yaxın artıqdır.
Gizli edamlar
"Edamların bəziləri gizli icra olunub, ailəyə, yaxud vəkilə məlumat verilməyib, bəzilərini sadəcə rəsmi media elan edib", - hesabatda vurğulanır.
İslam respublikasının qanunlarına görə, təqsirləndirilənin vəkilinə planlaşdırılan edam barədə informasiya verilməlidir.
Hesabatda İranda 22 qadının edam olunduğu, bu statistikaya görə öndə getdiyi vurğulanır. Çin istisna olunur, çünki oradan dəqiq rəqəm almaq mümkün deyil.
Edam olunanların içində etnik azlıqların sayı da diqqət çəkir. İranın sünni bəluc icmasından azı 167 nəfər, yəni ümumi edam sayının 20 faizi qədər adam edam olunub. Baxmayaraq ki, bəluclar ölkə əhalisinin cəmi 5 faizini təşkil edir.