Rusiyanın nüfuzlu araşdırmaçı media orqanı olan "Novaya qazeta" fəaliyyətinə tamamilə xitam verdiyini bəyan edib. Qəzetin tanınmış əməkdaşlarından Anna Politkovskaya sui-qəsdə qurban gedib, azı beş jurnalisti isə bu illər ərzində şübhəli şəraitdə həyatını itirib.
Nəşrin baş redaktorları oktyabrın 30-da "Telegram" kanallarında "Bizi öldürdülər", – deyə qısa bəyanat yayıblar.
Bundan cəmi bir gün əvvəl isə hüquq-mühafizə orqanları qəzetin Moskva ofisində qalan sonuncu əməkdaşları da binadan məcburi şəkildə çıxarmağa başlayıb.
Araşdırma jurnalistikası
Əslində, qəzet Rusiyanın Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı hərbi müdaxiləyə başladığı 2022-ci ilin martında fəaliyyətini böyük ölçüdə dondurmuşdu; noyabrın 9-da isə onun hüquqi varlığına rəsmən son qoyulacaq.
"Novaya qazeta" fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində fundamental araşdırma jurnalistikası ilə ad çıxarıb. 1990-cı illərin əvvəllərində təsis edilən nəşrin ilkin maliyyələşməsində SSRİ-nin sonuncu lideri Mixail Qorbaçov da yaxından iştirak edib. Qəzet hər zaman irihəcmli, ciddi təhqiqatlara, korrupsiya və qanunsuzluqların ifşasına üstünlük verib.
A.Politkovskaya Çeçenistandakı müharibələr və oradakı repressiv rejim barədə qorxmaz yazıları ilə məşhur idi. O, 2006-cı ilin oktyabrında Moskvada, yaşadığı binanın girişində güllələnərək qətlə yetirilib.
Ordudakı korrupsiya hallarını və 1999-cu ildə Moskvadakı yaşayış binalarında baş verən müəmmalı partlayışları araşdıran digər tanınmış jurnalist Yuri Şekoçixin isə 2003-cü ilin iyulunda, ABŞ-yə planlaşdırılan səfərindən cəmi bir neçə gün əvvəl qəfildən vəfat edib. Həmkarları və yaxınları onun zəhərləndiyini iddia edirlər.
"Peşə və vətəndaşlıq borclarını şərəflə yerinə yetirdiklərinə görə" canlarından olan digər jurnalistlər və redaksiya ilə əməkdaşlıq edən şəxslər arasında İqor Domnikov, Stas Markelov, Anastasiya Baburova və Natalya Estemirovanın da adları var.
Bəzi xəbərdarlıqlar olunmuşdu
Qəzetə uzun illər rəhbərlik etmiş baş redaktor Dmitri Muratov 2021-ci ildə Nobel Sülh Mükafatına layiq görülən iki şəxsdən biri olub. O, bu nüfuzlu mükafata məhz Rusiyada media mühitinin getdikcə boğulduğu və repressiyaların artdığı bir dövrdə nəşrin müstəqil xəttini qoruyub saxladığı üçün layiq görülmüşdü.
"Novaya qazeta" 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya genişmiqyaslı hərbi müdaxiləsindən sonra dözülməz şəraitlə və ciddi təzyiqlərlə üzləşib. Dövlətin media tənzimləyici qurumu (Roskomnadzor) nəşrə bir-birinin ardınca rəsmi xəbərdarlıqlar edib.
2024-cü ildə qəzetin Rusiyadan mühacirət edən bir qrup redaksiya üzvü "Sərhədsiz Reportyorlar" təşkilatının köməyi ilə Parisdə qəzetin Avropa versiyasını (Novaya gazeta Europe) yaradıb.
Redaktorlar hazırkı vəziyyəti belə şərh ediblər: "Təxminən beş ildir davam edən bu müharibə mühitində, xüsusi xidmət orqanlarının tam mühasirəsi altında birtəhər işləməyi bacardıq".
"Artıq hər şey bitdi. İndi 'ölüm zonası'ndayıq", – deyə Ukraynadakı ən təhlükəli ön xəttə işarə edən jurnalistlər sonda vurğulayıblar.