2021-ci ildə planetdə təxminən 2.3 milyard insan ərzaq çatışmazlığı ilə üzləşib, onlardan ən azı 702 milyonu acdır, yəni daimi əsasda qida azlığından əziyyət çəkir.

Bu barədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) ərzaq təhlükəsizliyi və qidalanma ilə bağlı hesabatında deyilir. Hesabata görə, dünyada qadınların 31.9, kişilərin isə 27.6 faizinə vaxtaşırı qida çatmır. Üstəlik, COVID-19 pandemiyasının başlanmasından bəri onlar arasındakı fərq 1 faiz artıb.

Bildirilir ki, 5 yaşdan kiçik təxminən 45 milyon uşaq yarıac-yarıtox yaşamın ölümcül formasından olan arıqlıqdan əziyyət çəkir – bu, bütün uşaqların 6.7 faizidir. Eyni zamanda, eyni yaşda olan 39 milyon və ya 5.7 faiz uşaqda piylənmə qeydə alınıb.

Vurğulanır ki, aclıqdan əziyyət çəkənlərin yarıdan çoxu Asiyada, daha üçdə biri Afrikada, qalanları isə Latın Amerikası və Karib hövzəsində yaşayır.

COVID-19 pandemiyasının başlanğıcından bəri vəziyyət pisləşib və Ukraynadakı müharibə, iqlim dəyişikliyi səbəbindən ağırlaşmaqda davam edir, - BMT bildirir.

Habelə qeyd edilir ki, Rusiya ilə Ukrayna taxıl, yağlı bitkilər və gübrə istehsalı üzrə dünyanın iki ən böyük istehsalçısıdır. Müharibə beynəlxalq təchizat zəncirlərini pozub, taxılın, gübrələrin və enerjidaşıyıcıların qiymətini qaldırıb, nəticədə arıq uşaqlar üçün tibbi qidalanmanın qiyməti qalxıb.

Bundan əlavə, bildirilir ki, xüsusilə aşağı gəlirli ölkələrdə tədarük zəncirlərinə iqlim dəyişikliyinin səbəb olduğu ekstremal təbii hadisələr də təsir göstərir.

Bütün bu amillərin Yer kürəsində ərzaq təhlükəsizliyini təhdid etdiyi vurğulanır.

Hesabatın müəllifləri proqnozlaşdırırlar ki, qlobal iqtisadiyyatın bərpası şəraitində belə, 2030-cu ilə qədər dünyada insanların 8 faizi yenə də aclıq çəkəcək. Bu rəqəm BMT-nin aclıqla mübarizə proqramının qəbul edildiyi 2015-ci ilin məlumatları ilə müqayisə oluna bilər.

Avropanın bəzi ölkələri Qırğızıstana ixtisaslı qırğızıstanlıların Avropada işə düzəldilməsi qarşılığında Əfqanıstandan və Afrika ölkələrindən miqrantları qəbul etməyi təklif edib. 24.kg Bişkekin bu şərtləri rədd etdiyini xəbər verir. Bunu Qırğızıstanın xarici işlər naziri Jeenbek Kulubayev oktyabrın 13-də parlamentin beynəlxalq məsələlər, müdafiə, təhlükəsizlik və miqrasiya komitəsinin iclasında bildirib.

“Belə bir imkan varsa, qoy vətəndaşlarımız gedib işləsinlər. Amma bu şərtlərlə məqsədyönlü danışıqlar aparmayacağıq”, – Kulubayev deyib.

Nazir bu şərtləri irəli sürən Avropa ölkələrinin adlarını açıqlamayıb.

“Azattyq Asia” yazır ki, bundan əvvəl Qazaxıstan və Özbəkistanla bağlı oxşar təşəbbüslər haqda xəbərlər yayılmışdı. “Politico” diplomatik mənbələrə istinadla yazmışdı ki, Avropa İttifaqı (Aİ) bu iki ölkədə Avropada sığınacaq verilməyən miqrantlar üçün saxlama mərkəzlərinin qurulmasını nəzərdən keçirir. Miqrantları qəbul edən ölkələrə bunun qarşılığında maliyyə yardımı və ya viza güzəştləri təklif oluna bilərdi.

Qazaxıstan belə mərkəzlərlə bağlı danışıqlar apardığını rəsmən təkzib edib. Xarici İşlər Nazirliyinin təmsilçisi Astananın Aİ ilə readmissiya sazişi çərçivəsində viza rejiminin sadələşdirilməsini müzakirə etdiyini söyləyib. Rəsmiyə görə, söhbət Qazaxıstanın ölkədən qanunsuz çıxmış vətəndaşlarını geri qəbul etmək öhdəliyindən gedirdi.

Özbəkistanla bağlı ictimai açıqlamalarda isə qanuni əmək miqrasiyası, Almaniyada qalmaq hüququ olmayanların geri qaytarılmasından bəhs olunurdu. 2024-cü ilin sentyabrında miqrasiya sazişi imzalanandan sonra Almaniyanın ovaxtkı kansleri Olaf Şolts ixtisaslı işçilərin cəlbindən, geri qaytarılma prosedurlarının sadələşdirilməsindən danışmışdı.

Əfqanıstan vətəndaşlarının deportasiyası ilə bağlı danışıqlar barədə Şolts demişdi ki, tərəflər əməkdaşlıq məsələlərini məxfi müzakirə edir. Daşkəndin özbəkistanlıların işə düzəldilməsi qarşılığında üçüncü ölkə vətəndaşlarını qəbul etməyə razılaşması iddiaları təsdiqlənməmişdi.

Oktyabrın 13-nə keçən gecə Rusiya Ukraynaya 100-dən çox dron və beş ballistik raketlə hücum edib. Ukrayna tərəfi 88 pilotsuz uçuş aparatının vurulduğunu, 17 nöqtədə isə zərbələrin qeydə alındığını açıqlayıb. Amma bu barədə hələlik müstəqil mənbələrdən təsdiqlənmiş məlumat yoxdur.

Xarkovda dördmərtəbəli yaşayış binasının bir bloku tamamilə dağılıb. Hadisə nəticəsində üç nəfərin həlak olduğu bildirilir, dağıntılar altında axtarış-xilasetmə işləri davam edir. Həmçinin 15-ə yaxın sakin xəsarət alıb.

Lvov vilayətinə dron hücumu nəticəsində üç yaşayış evində yanğın alovlanıb.

Dnepr şəhərində və Kiyevdə infrastruktur obyektlərinə, çoxmərtəbəli binalara, eləcə də avtomobillərə ciddi ziyan dəyib.

Rusiya Müdafiə Nazirliyi zərbələrə hələlik münasibət bildirməyib.

+++

Oktyabrın 12-də axşam saatlarında Rusiya dronu Kiyevdəki 25 mərtəbəli yaşayış binasına hücum edib. Prokurorluq iki nəfərin həlak olduğunu, yeddi nəfərin yaralandığını bidldirir.

Zərbənin təsirindən binanın iki mərtəbəsində yanğın baş verib, həmçinin azı 12 avtomobil və iki motosiklet tamamilə məhv olub.

Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski isə dron hücumu nəticəsində doqquz nəfərin xəsarət aldığını bildirib.

"Bu, Rusiyaya qarşı təzyiqləri artırmağın vacibliyini bir daha sübut edir. Onlar qəddar zərbələrini davam etdirir, müharibəni uzadırlar. İndi də ABŞ-nin təklifinə "Şahed" dronları ilə cavab verirlər. Ümid edirik ki, Birləşmiş Ştatlar Rusiyanın bu siqnallarını görəcək və qətiyyətli addımlar atacaq", – Zelenski yazıb.

Ötən gün axşam saatlarında dronlar Xarkov şəhərini də hədəf alıb. Vilayət hərbi administrasiyasının rəhbəri Oleq Sinequbovun sözlərinə görə, beşmərtəbəli yaşayış binasına zərbə nəticəsində altı nəfər yaralanıb. Onlardan 19 yaşlı bir gəncin vəziyyəti ağırdır.

Şəhər meri İqor Terexovun verdiyi məlumata görə, Xarkova "Banderol" tipli dronlarla hücum edilib və hadisə nəticəsində azı altı fərdi evə ziyan dəyib.

Kiyevin meri Vitali Kliçko şəhər sakinlərinə Rusiyanın hücumları səbəbindən imkan daxilində paytaxtdan müvəqqəti uzaqlaşmağı tövsiyə edib.

Kliçko oktyabrın 8-də "France-Presse" agentliyinə müsahibəsində şəhərin "sağ qalma uğrunda mübarizə rejiminə" keçdiyini bildirib. O, Rusiyanın kritik infrastruktura zərbələrinin ciddi böhran təhlükəsi yaratdığını əsas gətirərək imkanı olan sakinlərə paytaxtı müvəqqəti tərk etməyi məsləhət görüb.

Oktyabrın 8-də gündüz və axşam saatlarında Rusiya ordusu Kiyevdəki iri enerji obyektlərindən birinə zərbələr endirib. Ukraynanın energetika naziri Denis Şmıqal hücumla bağlı məlumat verib, amma detalları açıqlamayıb.

Şəhərin elektrik təchizatında böyük fasilələr yaranıb, metroda qatarların hərəkəti müvəqqəti dayandırılıb. Borşaqovka kənd şurasının katibi Aleksandr Medved axşam Telegram-da yazıb ki, "Kiyevvodokanal"ın obyektləri elektriksiz qaldığından paytaxtın kanalizasiya sistemi müvəqqəti olaraq çirkab sularını qəbul edə bilmir.

"Nə qədər yaxşı hazırlaşsaq da, hava hücumundan müdafiə sistemi işləməsə, acınacaqlı vəziyyətə düşə bilərik", – Kliçko "France-Presse"ə deyib.

Ancaq mer Kiyevin tamamilə boşaldılmasından söhbət getmədiyini vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, bu, "Putindən ötrü ən yaxşı ssenari olardı - boşalmış şəhərlərimizi ələ keçirmək".

Sentyabrın 30-da Moldovanın hava məkanını üç dron pozub.

Səhər Moldova polisi ölkə ərazisinə daxil olmuş dron barədə məlumat yayıb. Qurumun məlumatına görə, dron saat 5:40 radələrində müşahidə edilib, daha sonra Aneniy-Noy rayonunda yerə düşüb.

Gün ərzində Moldovanın Müdafiə Nazirliyi reaktiv mühərrikli daha bir dronun aşkarlandığını açıqlayıb. Dron ölkənin hava məkanına şərq tərəfdən - tanınmamış Dnestryanı bölgənin ərazisindən keçərək daxil olub.

Müdafiə naziri Anatoli Nosatı bildirib ki, bu, artıq 84-cü belə haldır. "Rusiya Federasiyası vətəndaşlarımızın həyatını təhlükəyə atır. Onların Dnestrin hansı sahilində yaşamasının və ya hansı dildə danışmasının heç bir fərqi yoxdur", – Nosatı vurğulayıb.

Axşam isə hakimiyyət orqanları gün ərzində hava məkanının artıq üçüncü dəfə pozulduğunu bəyan ediblər. Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, Rusiyanın Ukraynaya kütləvi hücumları fonunda, saat 20:45 radələrində növbəti dron Moldova sərhədini keçib. Dron aşkarlandıqdan sonra ölkə rəhbərliyi hava məkanının mərkəzi hissəsini müvəqqəti olaraq uçuşlara bağlayıb.

Rusiya prezidenti Vladimir Putin sentyabrın 28-də ölkənin yanacaq-energetika sahəsinə aid məlumatlara çıxışı məhdudlaşdıran fərman imzalayıb. Sənədə əsasən, neft emalı zavodlarında emal olunan xammalın və istehsal edilən yanacağın həcmi, benzin və dizelin satışı, onların daşınma marşrutları barədə məlumatlar məxfiləşdiriləcək.

Bu məlumatların mediada və internetdə açıq şəkildə yayılması qadağan edilir.

Məhdudiyyət şirkətlərin özlərinin yayımladığı hesabatlara şamil olunmur.

Fərmana görə, yanacaq sektoru ilə bağlı məlumatlara çıxış "ABŞ və ona qoşulmuş xarici dövlətlərin, habelə beynəlxalq təşkilatların qeyri-dost və beynəlxalq hüquqazidd hərəkətlərinə cavab olaraq" məhdudlaşdırılır. Xarici dövlətlərin konkret hansı addımlarının bu qərara səbəb olduğu açıqlanmır.

Ukrayna 2026-cı ildə Rusiyanın neft emalı infrastrukturuna dronlar ilə hücumlarını xeyli intensivləşdirib. "Reuters" Beynəlxalq Enerji Agentliyinə istinadən bildirir ki, ilin ilk səkkiz ayında Rusiyanın neft emalı zavodlarına orta hesabla hər üç gündən bir uğurlu zərbə endirilib. Nəticədə iyulda Rusiyada neft emalının həcmi 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 30 faiz azalaraq 2004-cü ildən bəri ən aşağı səviyyəyə düşüb. Benzin istehsalı isə 20 faiz azalıb.

Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç sentyabrın 27-də istefa verdiyini açıqlayıb. O, oktyabrda keçiriləcək seçkilərdə ölkə parlamentinə namizəd olacaq.

Vuçiç 2027-ci ildə prezidentlik müddətinin başa çatmasını gözləmədən vəzifəsindən ayrılacağını iyunun sonunda bildirmişdi. O, hakim Serbiya Tərəqqi Partiyasının seçki siyahısına başçılıq edəcək, baş nazir postuna namizəd olacaq. Bosniya əsilli avstriyalı politoloq Vedran Cihiç 2026-cı ilin iyununda “Die Presse” qəzetinə müsahibəsində Vuçiçin istefa haqda açıqlamalarını baş nazir vəzifəsini tutmaq üçün bir gediş kimi qiymətləndirmişdi.

Aleksandr Vuçiç İyulda “Die Presse”yə müsahibəsində partiyasının oktyabr seçkilərində qələbə şansını yüksək qiymətləndirib. “Üç aydan sonra bir çox ölkədəkindən xeyli demokratik keçəcək seçkilərdə qalib gələcəyik. Serbiyanı iqtisadi baxımdan daha güclü edəcəyik”, – o deyib.

Sentyabrın 7-də Serbiya hökuməti Vuçiçdən ölkənin birpalatalı parlamenti Xalq Skupşinasını buraxmağı, növbədənkənar seçki təyin etməyi xahiş edib. Vuçiç də belə edib. Seçki oktyabrın 25-də keçiriləcək. Serbiya Konstitusiyasına əsasən, seçki kampaniyasına 45 gündən 60 günədək vaxt ayrılmalıdır.

Vuçiç 12 il prezident postunda olub. Onun ikinci prezidentlik müddəti 2027-ci ildə başa çatmalı idi. Konstitusiyaya görə, eyni şəxs iki müddətdən artıq prezident ola bilməz.

Serbiya parlament respublikasıdır. İcra hakimiyyəti bütünlüklə baş nazirin rəhbərlik etdiyi hökumətə məxsusdur. Ancaq prezidentin də, xüsusilə xarici siyasət və təhlükəsizlik sahələrində bir sıra səlahiyyətləri var.

Rusiyada politoloq Aleksandr Kınev cinayət işi çərçivəsində həbs edilib və Moskvanın Perovo rayon Məhkəməsinin qərarı ilə sentyabrın 25-də istintaq təcridxanasına göndərilib.

"Mediazona"nın məhkəmə sənədlərinə istinadən yaydığı məlumata görə, Kınev narkotik vasitələrin qanunsuz dövriyyəsində ittiham olunur və bu maddə üzrə onu 10 ildən 20 ilədək həbs cəzası gözləyir.

Politoloqun saxlanılması faktını vəkil Mixail Biryukov da "Mediazona"ya təsdiqləsə də, onun məhz nə vaxt saxlanıldığı hələlik məlum deyil. İki gün əvvəl Kınev Dövlət Dumasına keçirilən seçkiləri "Facebook" hesabında şərh edib, həmçinin yaxın vaxtlara qədər onun Telegram-kanalında da seçki nəticələri ilə bağlı paylaşımlar dərc olunub.

Jurnalist Aleksey Venediktovun yazdığına görə, Kınev özünü təqsirli bilmir.

Kınev Rusiyanın regionlarında hakimiyyət strukturunu təhlil edir, seçkilərlə bağlı araşdırmalar aparır. Onun 2025-ci ildə işıq üzü görən "Rusiya regionlarını kim və necə idarə edir" kitabında SSRİ-nin dağılmasından sonra regional administrasiyaların formalaşması mərhələləri tədqiq olunur.

Politoloq Ukraynadakı müharibəyə qarşı çıxıb. Rusiya hakimiyyəti bu ilin fevralında onu "xarici agent" elan edib.

Qazaxıstanda Xəzər dənizində hərbi təlimlər zamanı həlak olan hərbçilərin sayı 12-yə çatıb. Manğıstau vilayətinin regional hakimiyyət orqanlarının yaydığı məlumata görə, daha iki hərbçinin axtarışları davam edir və onlar hələ də itkin düşmüş hesab olunurlar.

Hadisə ötən gün baş verib, güclü dalğa 17 nəfəri dənizə aparıb. Onlardan 12-si ölüb, üçünü isə xilas etmək mümkün olub.

Prezident Kasım-Jomart Tokayev sentyabrın 25-də ölkədə ümummilli matəm günü elan edib.

"Azattyq Asia" yazır ki, bu, Xəzər dənizində təlim zamanı ilk ölüm halı deyil. 2015-ci ildə Aktau yaxınlığında keçirilən "Mərkəz – 2015" təlimlərində də dörd hərbçi həlak olmuşdu. Həmin vaxt göyərtəsində 52 hərbçi olan altı BTR-80 zirehli transportyoru dənizə çıxmış, güclü külək nəticəsində batmışdı. Faciənin səbəbləri kimi təhlükəsizlik qaydalarına riayət olunmaması, şəxsi heyətin hazırlığının yetərsizliyi və nəzarətin zəifliyi göstərilmişdi. Altı nəfər təqsirli bilinərək məsuliyyətə cəlb edilmişdi.

+++

Qazaxıstan Müdafiə Nazirliyi təlim zamanı 9 hərbçinin həlak olduğunu, qalanlarının isə axtarıldığını bildirib.

Məlumata görə, sentyabrın 24-də Manğıstau vilayətində Qazaxıstan Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Dəniz Qüvvələri təlim keçirərkən hava şəraiti qəfil pisləşib və külək güclənib. Xəzər dənizinin sahilində təlim-döyüş tapşırığını yerinə yetirən hərbçilər güclü dalğanın təsirindən dənizdə batıb.

19 hərbçidən doqquzunun öldüyü təsdiqlənib, üç hərbçi xilas edilib. Onlardan biri xəstəxanaya yerləşdirilib. Qalan hərbçilərin axtarışı davam edir.

Faktla bağlı Qazaxıstan Baş Prokurorluğunda cinayət işi başlanıb.

Berlin-Brandenburq aeroportu yaxınlığında dron görünməsi səbəbindən sentyabrın 23-ü axşam saatlarında işini müvəqqəti dayandırıb.

Dron yerli vaxtla saat 20:00 radələrində görünüb. Bundan sonra Almaniyanın Hava Nəqliyyatının İdarə Edilməsi Xidməti (DFS) əvvəlcə şimal, sonra isə cənub uçuş-enmə zolağını bağlayıb. Məhdudiyyətlər bir saat sonra aradan qaldırılıb.

DPA agentliyinə görə, Berlin-Brandenburq Almaniya hava limanları arasında yaxınlığında ən çox dron aşkar edilən məkandır. Dispetçer xidməti 2026-cı ilin ilk altı ayında burada 28 dron qeydə alıb və onlardan 7-sində uçuşlar dayandırılıb. Müqayisə üçün, 2025-ci ilin bütün ili ərzində cəmi 8 dron qeydə alınmışdı.

Hazırda Almaniya aeroportları və hərbi obyektləri yaxınlığında şübhəli dronların görünməsi ilə bağlı bir neçə hadisə araşdırılır.

Avqustda Leypsiq hava limanında bir neçə dron tapılıb. Onlardan birinin partlayıcı ilə təchiz olunduğu və Ukraynanın sursat daşıyan "An-124" təyyarəsinin yaxınlığında yerləşdiyi bildirilir. Sentyabrın 1-də Almaniya hakimiyyəti iddia edilən təxribat cəhdində Rusiyanı günahlandırıb. Moskva ittihamları rədd edib.

Sentyabrın 23-də Vunstorf hərbi aerodromu yaxınlığında tapılan dron qalıqlarının yanında da naməlum maddə aşkarlanıb. Maddənin partlayıcı olduğu güman edilir, amma kriminalistik ekspertiza hələ bitməyib. Həmin aerodromda Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrinin "Airbus A400M" hərbi nəqliyyat təyyarələri yerləşir.

Almaniyanın Federal Prokurorluğu və Federal Cinayət İşləri İdarəsi bu iki hadisə arasında əlaqəni araşdırır.

Almaniya mediasının məlumatına görə, dronların quruluşu oxşardır. Vunstorfdakı dronun ən azı bir detalı 3D printerdə hazırlanıb.

Sentyabrın 23-də Rusiyaya məxsus Mi-8 hərbi helikopteri Polşanın hava məkanını pozub. Polşa Silahlı Qüvvələrinin Operativ Komandanlığının məlumatına görə, hadisə ilə əlaqədar qırıcı təyyarələr havaya qaldırılıb.

Açıqlamada bildirilir ki, Kalininqrad istiqamətindən gələn helikopter Polşanın hava məkanına təxminən 300 metr daxil olub və orada 42 saniyə qalıb.

“Hadisənin xarakteri göstərir ki, Rusiya hava hücumundan müdafiəmizin hazırlığını yenidən sınağa çəkir”, – məlumatda deyilir.

Sentyabrın 13-nə keçən gecə Polşa-Ukrayna sərhədi yaxınlığında Rusiya dronlarının hücumlarından sonra Polşanın baş naziri Donald Tusk Rusiyanın gərginliyi artırmasının “artıq fakta çevrildiyini” bildirib. O xəbərdarlıq edib ki, qarşıdakı həftələr və aylar Moskvanın “çox intensiv fəaliyyət” dövrü ola bilər. Tuskun sözlərinə görə, gərginliyin Polşa ərazisinə də yayılacağını istisna etmək olmaz.

İyulun 30-na keçən gecə Rusiyanın X-101 qanadlı raketi Polşaya düşüb. Ölkə prokurorluğunun məlumatına görə, raket 2026-cı ilin ikinci rübündə Moskva vilayətindəki zavodlardan birində istehsal olunub.

ABŞ Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Aleksandr Alimova Nyu-Yorkda BMT tədbirlərində iştirak etmək üçün viza verməyib. TASS agentliyi xəbəri Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Təşkilatlar Departamentinin direktoru Kirill Loqinova istinadla yayıb.

"Rusiya Federasiyasının BMT çərçivəsində keçirilən tədbirlərə göndərdiyi nümayəndələrlə bağlı bütün viza müraciətlərinin nə vaxtsa tam təmin olunduğunu xatırlamıram", – o deyib.

Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov deyib ki, viza məsələsi ABŞ hakimiyyəti ilə müzakirə olunacaq. Onun sözlərinə görə, bu addım BMT-nin mənzil-qərargahına ev sahibliyi edən ölkənin öhdəliklərini pozur.

Sentyabrın 22-də Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyası başlayır. Rusiya nümayəndə heyətinə xarici işlər naziri Sergey Lavrov rəhbərlik edir. Sentyabrın 23-də onun Nyu-Yorkda ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə görüşü planlaşdırılır.

Sentyabrın 22-də Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ilə ABŞ prezidenti Donald Trampın görüşəcəyi gözlənilir. Danışıqların əsas mövzusunun "enerji atəşkəsi" adlı razılaşmanın mümkünlüyü olacağı bildirilir.

Tramp son vaxtlar Ukraynanın Rusiyadakı neft emalı zavodlarına zərbələri məsələsinə dəfələrlə toxunub, bu hücumların dünya bazarında dizel yanacağının bahalaşmasına səbəb olduğunu bildirib. Zelenski bir gün əvvəl bəyan edib ki, Rusiya Ukraynanın mülki infrastrukturuna zərbələri dayandırarsa, Ukrayna da analoji deeskalasiya addımları atmağa hazırdır.

Sentyabrın 22-də Türkiyənin qərbindəki Manisa vilayətində bir şagird oxuduğu məktəbin qarşısında atəş açaraq azı səkkiz şagirdi yaralayıb. Bu barədə NTV telekanalı məlumat yayıb.

Məlumata görə, yaralılardan ikisinin vəziyyəti ağırdır. Yerli valilik hücum edən şəxsin saxlanıldığını bildirib.

İnternetdə yayılan foto və videolarda əli tüfəngli bir şəxsin məktəbin yaxınlığındakı küçə ilə getdiyi, daha sonra isə həmin küçədən geriyə qaçdığı görünür.

Hücumun motivi hələlik bəlli deyil.

Apreldə Türkiyə məktəblərində iki silahlı atışma insan itkisi ilə nəticələnib. Bundan sonra rəsmilər 2026-2027-ci tədris ili üçün yeni təhlükəsizlik tədbirləri tətbiq ediblər. Silahlara nəzarətin də sərtləşdirildiyi bildirilib.

Əvvəllər Türkiyədə bu cür hücumlar geniş yayılmamışdı.

Vitse-prezident Cövdət Yılmaz bildirib ki, daxili işlər naziri Mustafa Çiftçi və təhsil naziri Yusuf Tekin araşdırma aparmaq üçün Manisaya yollanıblar.

Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan sentyabrın 22-dən 25-dək ABŞ-yə işgüzar səfərə yola düşüb. O, Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında çıxış edəcək.

Hökumətin yaydığı məlumata görə, Paşinyan BMT-nin baş katibi Antonio Quterreş və digər xarici həmkarları ilə görüşlər keçirəcək. Digər görüşlərin konkret olaraq kimlərlə planlaşdırıldığı isə hələlik açıqlanmayıb.

Xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan bir müddət əvvəl AzadlıqRadiosunun erməni xidmətinə BMT Baş Assambleyasının iclası çərçivəsində azərbaycanlı həmkarı, xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla görüşəcəyini, ancaq hələlik yekun razılaşma əldə olunmadığını bildirib. Mirzoyanın sözlərinə görə, bu görüş tərəflərin iş cədvəllərindən asılıdır.

Mirzoyan və Bayramov sonuncu dəfə sentyabrın əvvəlində Bişkekdə, Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) sammiti çərçivəsində görüşüblər.

Ötən əsrin 80-ci illərində gərginləşən Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında toqquşmalara səbəb olmuşdu. 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanın Qarabağ bölgəsi və ətrafındakı yeddi rayonu işğal edilmişdi. 2020-ci ildəki 44 günlük müharibə və 2023-cü ildə birgünlük hərbi əməliyyatlar nəticəsində Bakı bütün ərazilərində öz suverenliyini tam bərpa edib.

Ötən il avqustun 8-də Azərbaycan və Ermənistan rəsmiləri Vaşinqtonda sülh müqaviləsinin mətnini paraflayıblar. Oval ofisdə ABŞ prezidentinin iştirakı ilə tərəflər görüşün nəticələrinə dair birgə bəyannamə də imzaladılar. Bu bəyannaməyə əsasən, Ermənistanın cənubundan keçməklə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında maneəsiz əlaqə təmin olunacaq. TRIPP (Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu) adlanan bu tranzit xətti Ermənistanın suverenliyini, ərazi bütövlüyünü və yurisdiksiyasını tam qoruyub saxlayacaq.

Paraflanan mətndə tərəflər qarşılıqlı olaraq bir-birlərinin ərazi bütövlüyünü tanıyır, habelə qarşılıqlı iddiaların geri götürüləcəyini xüsusi vurğulayırlar.

Rusiyanın Ukraynada genişmiqyaslı təcavüzkar müharibəyə başlamasından bəri mülki şəxslərə və hərbi əsirlərə qarşı azı 1004 seksual zorakılıq faktı qeydə alınıb. Bunu BMT-nin İnsan Hüquqları Ali Komissarlığı sentyabrın 18-də yayımladığı hesabatında bildirir. Real say bundan xeyli yuxarı ola bilər, çünki monitorinq qrupu yalnız Ukraynanın nəzarətindəki ərazilərdə araşdırma apara bilib və yalnız başlarına gələnləri danışmağa cəsarət edən zərərçəkənlərlə görüşüb.

Hesabatda seksual zorakılıq dedikdə zorlama, seksual xarakterli digər zorakı hərəkətlər, məcburi soyundurma, cinsiyyət orqanlarına xəsarət yetirilməsi və işgəncə verilməsi, həmçinin zorlama cəhdləri ilə hədə-qorxular nəzərdə tutulur.

Sənədləşdirilmiş halların 89 faizində seksual zorakılığı Rusiya hərbçiləri və güc strukturları – Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) və Federal Penitensiar Xidmətin əməkdaşları törədiblər. Qalan 11 faiz hallar üçün isə Ukrayna hərbçiləri, Ukrayna Təhlükəsizlik Xidməti (SBU) və penitensiar sistemin əməkdaşları məsuliyyət daşıyıblar.

Zorakılığın qurbanları arasında həm mülki şəxslər, həm də hərbi əsirlər olub.

Monitorinq qrupu həm Ukraynada saxlanılan rusiyalı hərbi əsirlərlə, həm də əsirlikdən qayıtmış keçmiş ukraynalı hərbi əsirlərlə müsahibələr aparıb. Rusiya hakimiyyəti isə BMT nümayəndələrinin işğal altındakı ərazilərə girişinə icazə verməyib.

Zorakılıq qurbanlarının dörddə üçü kişilərdir. Onların əksəriyyəti əsirlikdə və ya məcburi saxlanma yerlərində zorakılığa məruz qalıb. Əsirlikdə və ya həbsxanada olmayan qurbanlar arasında isə qadın və qızlar çoxluq təşkil edir. Ən yaşlı qurbanın 82 yaşı olub, ən kiçiyi isə dörd yaşlı qızdır. Üç qadın zorlama nəticəsində uşaq dünyaya gətirib.

Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski ABŞ prezidenti Donald Trampla telefonla danışıb. O, X sosial şəbəkəsindəki rəsmi hesabında bu haqda yazıb.

“Vacib söhbət oldu, bir çox mövzunu müzakirə etdik”, – Zelenski bildirib.

O, həmçinin iki prezidentin Nyu-Yorkda şəxsən görüşməklə bağlı razılığa gəldiyini açıqlayıb.

“Bu görüş çox şeyi dəyişə bilər”, – Ukrayna prezidenti vurğulayıb.

“Gərginliyin azaldılması və təhlükəsizliyin əsas məsələləri – enerji və ərzaq təhlükəsizliyi, insanların həyatının qorunması ilə bağlı ideyalarımız var. Biz Amerika komandası ilə birlikdə işləyirik, gerçəkdən ciddi addımlar atmağa hazırıq”, – Zelenski yazıb.

Zelenski Trampa Rusiyaya qarşı sanksiyalar nəzərdə tutan “Lindsi Qrem qanun layihəsi”ni imzaladığına görə təşəkkür edib.

Paylaşımda iki dövlət başçısının görüşünün dəqiq vaxtı göstərilməyib. Zelenski daha əvvəl sentyabrın 20-dən sonra Trampla görüşməyə ümid etdiyini bildirmişdi.

ABŞ prezidenti sentyabrın 22-də Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının sessiyasında çıxış edəcək. Onun həmin gün bir sıra ikitərəfli görüşləri də planlaşdırılıb.