Azərbaycan xəbərləri
ÜTT Azərbaycanın addımlarını alqışladı
-
Cenevrdədə Azərbaycanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına (ÜDT) üzvlüyü ilə bağlı danışıqların növbəti raundu keçirilib.
Azərbaycanın ÜTT-yə üzvlüyü üzrə işçi qrupun rəhbəri Valter Verner (Almaniya) ölkəiçi ticarət rejiminin təşkilatın normalarına çatdırılması üzrə Azərbaycanın atdığı addımları alqışlayıb.
Bu haqda ÜTT-nin mətbuat xidməti məlumat verir.
Valter Verner həmçinin, Azərbaycan və ÜTT üzvlərini danışıqlar prosesini intensivləşdirməyə çağırıb.
Report-un xəbərinə görə, Azərbaycanı təmsil edən xarici işlər nazirinin müavini Mahmud Məmmədquliyev danışıqlar zamanı Azərbaycanda Milli Strateji Yol Xəritəsinin qəbul olunması haqqında məlumat verib.
Həmin sənədin ölkə iqtisadiyyatının şaxələndirilməsi və enerji daşıyıcıların qiymətinin azalması ilə bağlı çağırışlara yönəldiyini bildirib.
Azərbaycan ÜTT üzvlüyü ilə bağlı 1997-ci ildən danışıqlar aparır. Amma, hələ ki, quruma üzvlük gerçəkləşməyib .
Müstəqil ekspertlər düşünürlər ki, Azərbaycan rəsmiləri keçən 19 ildə danışıqlarda formal şəkildə iştirak ediblər. Hakimiyyət heç də ÜTT-yə üzvilikdə maraqlı deyil. Ekspertlər deyirlər ki, Azərbaycan bu təşkilata üzv olsa, gərək gömrükdə korrupsiyaya tamamilə son qoyulsun.
ÜTT nədir?
ÜTT-nin əsas hədəfi beynəlxalq ticarətin maksimum dərəcədə liberallaşdırılması, onun möhkəm əsaslarının yaradılması, bununla iqtisadi inkişaf və insanların həyat səviyyəsinin yüksəldilməsidir.
ÜTT-nin əsas vəzifəsi üzv ölkələr arasında ticarət və iqtisadi münasibətlərin tənzimlənməsidir
Təşkilata üzv olan ölkələr nələri etməlidir?
İlk növbədə “ən əlverişli ölkə rejimi” prinsipinə əməl etmək , yəni bütün ÜTT-yə üzv ölkələrə eyni ticarət şəraiti yaradılmalıdır.
Sonra, ticarətdə kəmiyyət (idxal-ixrac kvotaları) məhdudiyyətləri aradan götürülməlidir. Ticarət siyasəti aydın və şəffaf olmalıdır.
Bundan başqa, daxili bazarlar ancaq ÜTT qaydaları əsasında qorunmalıdır. Üstəlik, azad rəqabətə əlverişli şərait yaradılmalıdır.
İqtisadçılar ÜTT-nin əhəmiyyətindən danışarkən sadə insanlara tez-tez bir nümunə verirlər. Onlar deyillər ki, Azərbaycana ÜTT-yə üzv olarsa Almaniyadan ölkəyə maşın gətirən bir vətəndaş, daha 3 min 5 min manat “rastomoşka” xərci ödəməyəcək.
Bütün xəbərləri izləyin
Yaxınları AXCP üzvünün həbsxanada ayaqlarının tutulduğunu bildirir
Həbsdə olan Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (AXCP) üzvü Razi Alışovun səhhətində ciddi problemlər yarandığı bildirilir.
Partiyadan ailəsinə istinadən yayılan məlumata görə, o, bir müddətdir hərəkət etməkdə çətinlik çəkir, son günlər isə ayaqları tamamilə tutulub: "O bildirib ki, yaxın vaxtlarda həkim müayinəsindən keçib və həkim onun belində yırtıq (qrija) olduğu qənaətinə gəlib. Amma diaqnozun təsdiqlənməsi üçün aparat müayinəsi və müalicə aparılmayıb, ona görə də durumu xeyli ağırlaşıb".
Hazırda onun hazırda 13 saylı Cəzaçəkmə Müəssisəsində saxlandığı bildirilir.
Bu açıqlamaya müəssisənin rəhbərliyindən və Penitensiar Xidmətdən münasibət almaq mümkün olmayıb.
Son vaxtlar həbsdə olan bir çox ictimai fəal və müxalifətçi tez-tez səhhətlərinin pisləşməsi, amma lazımı müayinə və müalicədən kənarda qalmaları ilə bağlı şikayətlər yayırlar. Penitensiar Xidmətdən isə, bir qayda olaraq, məhbuslara qanunvericiliyə uyğun şəkildə bütün, o cümlədən tibbi xidmətlərin göstərildiyi bildirilir.
Xatırlatma
AXCP üzvü R.Alışov 2022-ci ildə həbs olunub. Məhkəmə ona 5 il 6 ay həbs cəzası kəsib. R.Alışov satış məqsədilə narkotik əldə etməkdə günahlandırılır. O, ittihamını qəbul etmir.
Hazırda müxalifətdə olan AXCP-nin sədri də daxil olmaqla, hazırda 20-yə yaxın üzvü müxtəlif ittihamlarla həbsdədir. Partiya onların hamısının siyasi sifarişlə həbs olunduğunu bəyan edib.
Bəzi hüquq müdafiəçilərinin hazırladıqları siyahıya görə, hazırda Azərbaycanda 328 nəfər siyasi məhbus var.
Azərbaycan rəsmiləri isə ölkədə siyasi məhbus olması barədə deyilənləri qəbul etmirlər. Onlar vurğulayırlar ki, adları siyasi məhbus siyahısında yer alan şəxslər törətdikləri konkret cinayətə görə mühakimə ediliblər.
Ermənistan Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Bakıdadır
Ermənistan Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin rəhbəri Kristine Qriqoryan IV Bakı Təhlükəsizlik Forumunda iştirak edir.
Bu barədə AzadlıqRadiosunun erməni xidmətinə baş nazir Nikol Paşinyanın mətbuat katibi Melanya Arutyunyan məlumat verib.
Sentyabrın 22-də qlobal təhlükəsizliklə bağlı IV Bakı Təhlükəsizlik Forumu başlayıb.
Ötən il Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin MTX direktoru Andranik Simonyan 19-21 sentyabr tarixlərində Bakıda "3-cü Beynəlxalq Təhlükəsizlik Forumu"nda iştirak edib.
Məktəblərdə geyim qaydaları dəyişdi: Hicab mübahisəsi bitəcəkmi?
Azərbaycan Nazirlər Kabineti dövlət məktəblərində şagirdlərin geyim formaları ilə bağlı qaydalara sentyabrın 21-də rəsmi dəyişikliklər edib.
Qərara əsasən, şagirdlərin məktəbli formasından fərqli və ya təhsilin dünyəvilik prinsipinə zidd olan geyimlərdən istifadə etməsi qadağandır.
Vurğulanır ki, Azərbaycan xalqının tarixi, mədəniyyəti və milli-mənəvi dəyərləri ilə bağlı tədbirlərdə şagirdlər milli geyim və ya onun elementlərindən istifadə edə bilərlər, amma bunun üçün məktəbin Pedaqoji Şurasının icazəsi mütləqdir.
Bildirilir ki, uşaqların məktəbə müəyyən olunmuş geyimdə gəlməsinə valideynlər məsuliyyət daşıyır.
"Bu sənədin tələblərinə təhsilalanlar tərəfindən riayət olunması ilə bağlı məsələləri məktəbin Pedaqoji Şurası həll edir", - qərarda yazılır.
Qərarda “dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan” geyim elementlərinin konkret olaraq nələri əhatə etdiyi açıqlanmır.Bir sıra təhlilçilər qərardakı “dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan" geyim elementləri ifadəsini hicab da aid edirlər.
4 il əvvəlki qərar və hicab şikayətləri
Azərbaycanda dövlət ümumi təhsil müəssisələrində vahid geyim forması Nazirlər Kabinetinin 17 mart 2022-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilib və mərhələli şəkildə tətbiq olunmağa başlanılıb.
Məktəblərin daxili nizamnaməsi də bütün şagirdlərin dərsə vahid formada gəlməsini tələb edir. Amma tələblərdə hicabla bağlı hər hansı bir qeyd yox idi.
Bəzi ekspertlər bunu "bilərəkdən buraxılmış boşluq" kimi qiymətləndirirdilər.
Hər halda, istər 2022-ci il qərarından əvvəl, istərsə də sonra Azərbaycanda bir sıra valideynlər uşaqlarının məktəbə hicabla buraxılmamasından şikayət edirdilər. "Konstitusiyanın 42-ci maddəsinə əsasən, bizim təhsil haqqımız var. Amma dini inancımıza görə uşaqlarımız, övladlarımız məktəbə buraxılmır", - bu il Sumqayıtda yaşayan valideynlərdən biri AzadlıqRadiosuna bildirmişdi.
Hətta 2012-ci ildə Bakıda, Təhsil Nazirliyinin binası qarşısında hicabla bağlı icazəsiz aksiya keçirilmiş və polislə qarşıdurma yaranmışdı. Sonradan həmin hadisələrlə bağlı həbs edilənlər də oldu.
İndi bəzi ekspertlər hesab edirlər ki, qərara bu son dəyişikliklər sözügedən məsələ ilə bağlı hüquqi boşluğu aradan qaldıra bilər.
Naxçıvan Müəllimlər İnstitutu ləğv edilir
Naxçıvan Dövlət Universiteti Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun ona qoşulması yolu ilə yenidən təşkil ediləcək. Baş nazir Əli Əsədov bununla bağlı bu gün, sentyabrın 21-də müvafiq qərar imzalayıb.
Qərara əsasən, Naxçıvan Dövlət Universiteti Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun hüquqi varisidir. İnstitutun bütün hüquq və öhdəlikləri, habelə əmlakı Naxçıvan Dövlət Universitetinə keçir.
Hələlik qərara Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunun rəhbərliyindən münasibət almaq mümkün olmayıb. Bəzi tələbələr isə bu addımı şərh etmək üçün hələ tez olduğunu bildiriblər.
Qərarda bunun səbəbi yalnız Naxçıvan Dövlət Universitetinin yenidən təşkili ilə izah edilib.
Naxçıvan Müəllimlər İnstitutu prezident Heydər Əliyevin 13 iyun 2000-ci il tarixli fərmanı ilə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Naxçıvan filialı kimi yaradılıb. Müəssisəyə müstəqil ali məktəb statusu isə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 26 avqust 2003-cü il tarixli qərarı ilə verilib.
Son illər Azərbaycanda doğum səviyyəsinin aşağı düşməsi səbəbindən şagirdlərin sayında da azalma müşahidə olunur. Bu proseslə paralel olaraq ölkədə orta məktəblərin, o cümlədən internat məktəblərinin sayı da azalmaqdadır. Mövcud tendensiya həm şagird sayının azalması, həm də dövlətin optimallaşdırma siyasəti ilə izah edilir. Bir sıra ekspertlər yaxın illərdə Azərbaycanda ali məktəblərin sayında da azalma baş verəcəyini ehtimal edirdilər.
Buna qədər Azərbaycanda dövlət və özəl ali məktəblərin sayı 51 olub.
DTX 5 ölkədə əməliyyat keçirildiyini, 10 nəfərin saxlandığını bildirir
Azərbaycan Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) beş ölkədə paralel əməliyyatlar keçirildiyini və 10 nəfərin saxlanıldığını bildirib.
Qurumun sentyabrın 18-də yaydığı məlumatda deyilir ki, əvvəllər qanunsuz qruplaşmada fəaliyyətə görə məhkum olunmuş bir şəxs və daha bir neçə nəfərin ölkədə "ictimai, dini xadimlərin həyatına sui-qəsd etmək məqsədilə cinayət əlaqəsinə girməsi təsbit edilib", onların keçirdikləri gizli görüşlər, telefon danışıqları qeydə alınaraq müvafiq qaydada sənədləşdirilib.
Açıqlamaya görə, istintaq-əməliyyat tədbirləri ilə müəyyən edilib ki, "onlar planlaşdırılan cinayət əməllərini törətdikdən sonra xaricdəki münaqişə bölgələrinə qaçmaq barədə sövdələşiblər".
Vurğulanır ki, digər dövlətlərin təhlükəsizlik və xüsusi xidmət orqanları ilə birgə keçirilən paralel antiterror əməliyyatları sayəsində beş ölkə ərazisində qruplaşmanın ümumilikdə 10 üzvü saxlanıb. Bu şəxslər terroru maliyyələşdirmə, cinayətkar qrup yaratma, həmçinin dövlət və ya ictimai xadimə sui-qəsdə hazırlıq kimi maddələrlə ittiham olunurlar. Məhkəmənin qərarı ilə onların barəsində həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Rəsmi açıqlamaya bu iş üzrə saxlanılan şəxslərin vəkillərindən münasibət öyrənmək mümkün olmayıb. Onların ittihamlara münasibəti bəlli deyil.
Sözügedən maddələrlə ittiham olunan şəxsləri 10 ildən ömürlük həbsə qədər ağır cəzalar gözləyir.
Ali Məhkəmə də Samir Aşurovu vaxtından əvvəl azadlığa buraxmadı
Sentyabrın 17-də Ali Məhkəmədə Almaniyadan Azərbaycana readmissiya edildikdən sonra həbs olunan Samir Aşurovun kassasiya şikayətinə baxılıb.
Yaxınlarının yaydığı məlumata görə, şikayət Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin S.Aşurovun vaxtından əvvəl azadlığa buraxılması barədə müraciətini təmin etməməsi ilə bağlı olub.
Ali Məhkəmənin hakimi Vidadi Cəfərov Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin qərarını qüvvədə saxlayıb.
"Samirə verilən haqsız cəzanın 2/3 hissəsini çəkdikdən sonra vaxtından əvvəl azadlığa buraxılması üçün müraciət etmişdi. Amma Xəzər rayon Məhkəməsi bu müraciəti rədd edib, Apellyasiya Məhkəməsi isə həmin qərarı dəyişdirmədən qüvvədə saxlayıb", – onda S.Aşurovun xanımı Nuranə Aşurova demişdi.
Samir Aşurovun həbsi
2023-cü il martın 29-da Almaniyadan deportasiya olunan S.Aşurov bundan 20 gün sonra saxlanıb. O, Elşən Nəbiyev adlı şəxsə bıçaqla xəsarət yetirməkdə ittiham olunub. Aşurov əvvəlcə Cinayət Məcəlləsinin 126.2.4 (ümumi təhlükəli üsulla, xuliqanlıq niyyəti ilə qəsdən sağlamlığa ağır zərər vurma) maddəsi ilə həbsdə saxlanıb. Bir neçə ay sonra isə ona qarşı Cinayət Məcəlləsinin daha bir - 221.3-cü (silahdan və ya silah qismində istifadə olunan əşyalardan istifadə etməklə xuliqanlıq törətmək) maddəsi ilə ittiham irəli sürülüb. 2023-cü il dekabrın 18-də Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi onu təqsirli bilərək 6 il 6 ay azadlıqdan məhrum edib.
Hüquq müdafiəçiləri S.Aşurovu siyasi məhbus kimi tanıyıblar. O, ittihamı qurama sayır.
Amma rəsmilər ölkədə siyasi məhbusların olması ilə bağlı fikirləri qəbul etmirlər. Onlar deyirlər ki, siyasi məhbus siyahılarına daxil edilənlər sırf törətdikləri əmələ görə məsuliyyətə cəlb olunublar.
Xatırlatma
Son dörd il ərzində Avropa ölkələrindən (əsasən, Almaniyadan) Azərbaycana readmissiya edilən şəxslərdən ən azı beş nəfərin (S.Aşurov daxil) narkotik və başqa ittihamlarla həbsi diqqət çəkib. Onlar həbslərini mühacirətdə olarkən Azərbaycanla bağlı etiraz aksiyalarında fəallıqları ilə izah ediblər. Amma rəsmilər, bir qayda olaraq, insanların tənqidi mövqelərinə görə əsassız yerə təqib olunmaları ilə bağlı deyilənləri qəbul etmirlər.
Hökumət gələn il iqtisadiyyatın 2.7 faiz böyüyəcəyini desə də, ekspertlər buna şübhə edirlər
Azərbaycan hökuməti 2027-ci ildə ölkədə 141 milyard manatlıq ümumi daxili məhsul (ÜDM) istehsal olunacağını proqnozlaşdırır.
Bu barədə Maliyyə Nazirliyinin gələn il üzrə makroiqtisadi göstəricilərində qeyd olunub
Gələn il ölkə iqtisadiyyatının 2.7 faiz böyüyəcəyi gözlənilir.
Proqnoza əsasən, qeyri-neft-qaz sektorunda 4.4 faiz artım, neft-qaz sektorunda isə 1.8 faiz azalma nəzərdə tutulur.
Amma müstəqil iqtisadçılar belə bir artımın olacağına indidən şübhə ilə yanaşırlar. Onlar xatırladırlar ki, hökumət 2026-cı ildə iqtisadi artımın 3.5 faiz olacağını proqnozlaşdırsa, səkkiz ayın yekunlarına görə, bu göstərici cəmi 1.2 faiz təşkil edib.
Yaxın Şərqdəki münaqişələr fonunda bu il neft kəskin bahalaşıb. Ekspertlər vurğulayırlar ki, əsas ixracı neft və qazdan ibarət olan Azərbaycanda enerjidaşıyıcıların qiymətindəki ciddi artımdan sonra belə proqnozlar özünü doğrultmursa, bu, ölkə iqtisadiyyatında böhranın başlanğıcı kimi qiymətləndirilməlidir. Amma rəsmilər belə dəyərləndirmələri qəbul etmirlər.
11 sentyabr
Azərbaycan sənayesi geri gedir
Azərbaycan sənayesində azalma var.
Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) sentyabrın 11-də açıqladığı məlumata görə, sənaye sektorunda 2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında 44.6 milyard manat məbləğində və ya ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 0.4 faiz az məhsul istehsal edilib.
Bununla belə, komitə vurğulayır ki, 2026-cı ilin səkkiz ayında emal sənayesində 14 milyard 912.1 milyon manatlıq məhsul istehsal olunub ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 3.4 faiz çoxdur.
İqtisadçılar ölkə sənayesində azalmanı əsasən neft-qaz sektorunda hasilatın aşağı düşməsi ilə izah edirlər. Məsələn, ötən il ölkədə 28 milyon tona yaxın neft çıxarılıb. Halbuki, 2009-cu ildə bu göstərici 50 milyon təşkil etmişdi.
Azərbaycan iqtisadiyyatında böyümə yenə yavaşladı
2026-cı ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycanda 87 milyard 709.5 milyon manatlıq Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) istehsal olunub.
Dövlət Statistika Komitəsi (DSK) bu gün, sentyabrın 9-da açıqlayıb ki, bu, ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə real ifadədə 1.2 faiz çoxdur.
Hesabat dövründə neft-qaz sektorunda əlavə dəyər 0.8 faiz azalıb, qeyri-neft-qaz sektorunda isə 2.1 faiz artıb.
Yanvar-avqust aylarında neft-qaz sektorunda 26 milyard 181.9 milyon manat, qeyri-neft-qaz sektorunda isə 61 milyard 527.6 milyon manatlıq ÜDM formalaşıb.
DSK-nın bundan əvvəlki aylıq hesabatlarının təhlili göstərir ki, ölkə iqtisadiyyatında az da olsa böyümə yenidən kiçilməyə başlayıb. İyulun sonunda bu artım 1.4 faiz, mayda 0, yanvarda isə 1.7 faiz açıqlanmışdı.
Müstəqil iqtisadçılar 1 faiz civarında dəyişən artımı heç iqtisadi inkişaf saymırlar. Hələ may ayında artım tamamilə dayanarkən rəsmilər bunu bəzi dövlət proqramlarının icrasının dondurulması ilə izah etmişdilər. Onlar vurğulayırdılar ki, qarşıdakı aylarda yenidən artım bərpa ediləcək.
ÜDM ilə bağlı son göstəriciyə rəsmilərdən hər hansı münasibət bildirilməyib.
Müstəqil iqtisadçılar isə bu il Yaxın Şərqdə, xüsusilə də Hörmüz boğazı ətrafında gərginliyin artması ilə neftin kəskin bahalaşması fonunda Azərbaycanda iqtisadiyyatın böyüməməsini böhran siqnalı kimi dəyərləndirirdilər. Onlar vurğulayırlar ki, ölkədə əsas ixrac məhsulu olan neft hasilatı azalıb, qeyri-neft sektorunda isə yetərli inkişaf əldə edilməyib.
Azərbaycanda karantin 2027-ci ilin əvvəlinə kimi uzadıldı
Azərbaycanda xüsusi karantin rejiminin müddəti gələn ilin əvvəlinə kimi uzadılıb. Baş nazir Əli Əsədov sentyabrın 17-də bununla bağlı qərar imzalayıb.
Sənədə əsasən, "koronavirus infeksiyasının ölkə ərazisində yayılmasının və onun mümkün fəsadlarının qarşısının alınması məqsədilə" rejim 2027-cı il yanvarın 2-si saat 06:00-dək qüvvədə qalacaq. Ötən qərara görə, bu müddət oktyabrın 1-də başa çatmalı idi.
Azərbaycanda bu virusla əlaqədar 2020-ci ilin martından bəri karantin rejimi qüvvədədir. Yoluxma dinamikasından asılı olaraq qaydalar zaman-zaman sərtləşdirilsə və ya yumşaldılsa da, rejimin müddəti dəfələrlə uzadılıb.
Bu məhdudiyyətlər çərçivəsində Azərbaycanın quru sərhədləri gediş-gəliş üçün hələ də bağlıdır. Yalnız istisna hal kimi, bu il mayın 26-dan etibarən Bakı-Tbilisi-Bakı sərnişin qatarının fəaliyyəti bərpa edilib.
Bəzi müxalifətçilər pandemiyanın bitməsinə baxmayaraq, quru sərhədlərinin açılmamasını hakimiyyətin siyasi və iqtisadi maraqları ilə əlaqələndirirlər. Hətta bu səbəbdən paytaxt Bakıda etiraz aksiyalarına cəhdlər də olub.
Hökumət rəsmiləri son çıxışlarında sərhəd məhdudiyyətlərini daha çox təhlükəsizlik amilləri ilə izah etsələr də, baş nazirin qərarlarında bu addım sırf koronavirus təhlükəsi ilə əsaslandırılıb. Halbuki Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) 2023-cü ilin mayında pandemiyanın başa çatdığını elan edib.
Xatırlatma
Dünyada ilk dəfə 2019-cu ilin sonunda aşkarlanan koronavirusu ÜST 2020-ci il martın 11-də pandemiya elan edib. Qlobal miqyasda bu virus səbəbindən təxminən 7 milyon insanın həyatını itirdiyi bildirilir. Rəsmi statistikaya görə, Azərbaycanda indiyədək 834 mindən çox yoluxma faktı qeydə alınıb, infeksiya qurbanlarının sayı isə 10 min 400 nəfərə çatıb.
Son iki ildə ölkədə yeni yoluxma halları ilə bağlı Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın hər hansı rəsmi açıqlaması olmayıb.
Bir ildə körpə doğumu 6 min azalıb
Son bir ildə Azərbaycanda doğulan körpələrin sayında 6 minə yaxın azalma var.
Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) sentyabrın 17-də yaydığı demoqrafik hesabatda bu azalma özünü aydın büruzə verir.
Rəsmi məlumata görə, bu ilin yanvar-iyul aylarında Ədliyyə Nazirliyinin rayon (şəhər) qeydiyyat şöbələrində 48 min 954 doğulan körpə qeydə alınıb. Ötən ilin eyni dövründə isə bu göstərici 54 min 898 idi.
Son 6 ildə Azərbaycanda 1-ci sinfə gedənlər 40 mindən çox azalıb
Yeni tədris ilində Azərbaycanda 2.2 milyon nəfər təhsil alacaq.
Ölkənin yerli saytlarının məlumatına görə, bunu bu gün, sentyabrın 14-də elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev mətbuat konfransında çıxışı zamanı deyib.
Nazir bildirib ki, onlardan 1.6 milyon nəfəri ümumi, 260 mini ali, 226 mini isə məktəbəqədər təhsil müəssisələrində oxuyacaq.
Əmrullayev bu il 124 min şagirdin birinci sinfə qəbul olunacağını qeyd edib.
Sentyabrın 15-də Azərbaycanda yeni tədris ili başlayır.
2020-ci il sentyabrın 15-də Azərbaycanda 165 mindən çox uşağın birinci sinfə qədəm qoyacağı açıqlanmışdı.
Son illər Azərbaycanda doğuşların sayında ciddi azalma qeydə alınır. Ekspertlər bu vəziyyəti bir neçə səbəblə əlaqələndirirlər. Onların sözlərinə görə, bu tendensiya, demək olar ki, bütün dünyada yayılıb və əsasən ailə planlamasının nəticəsidir.
Digər tərəfdən, mütəxəssislər hesab edirlər ki, ailələrin maddi və sosial qayğıları da azalmada az rol oynamır. Ekspertlər xatırladırlar ki, 2006-cı ildən Azərbaycanda ünvanlı sosial yardımın tətbiqi ilə uşaqların aylıq müavinətləri ləğv edilib.
SOCAR Kot-d'İvuarda da dənizdən neft çıxaracaq
Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) İtaliyanın "Eni S.p.A." şirkəti ilə Kot-d'İvuar-da yerləşən "Baleine" neft-qaz yatağının işlənməsi layihəsində 10 faizlik iştirak payının alınması prosesini yekunlaşdırıb.
Bu barədə sentyabrın 16-da SOCAR məlumat yayıb.
Bununla da "Baleine" layihəsində tərəfdaşların iştirak payları növbəti şəkildə bölüşdürülüb: "Eni" – 37.25 faiz, "Vitol" – 30 faiz, "Petroci" – 22.75 faiz və SOCAR – 10 faiz.
22 yanvar
SOCAR Kot-d'İvuarda neft-qaz layihəsində 10 faiz pay alıb
Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) Kot-d'İvuarda yerləşən "Baleine" neft-qaz yatağının işlənməsi layihəsində 10 faiz iştirak payının alınması ilə bağlı "Eni S.p.A." şirkəti ilə saziş imzalayıb.
Bu barədə qurum özü məlumat yayıb.
Sənədi Dünya İqtisadi Forumunun 2026-cı il illik toplantısı çərçivəsində SOCAR prezidenti Rövşən Nəcəf və "Eni S.p.A." şirkətinin baş icraçı direktoru Klaudio Deskaltsi imzalayıb.
Məlumatda bildirilir ki, "Baleine" Qərbi Afrikada son illərdə aşkar edilmiş ən iri neft-qaz yataqlarından biri hesab olunur. Dənizdə yerləşən bu neft və qaz yatağı 2021-ci ildə kəşf edilib və 2023-cü ildə hasilatına başlanılıb.
Azərbaycanda isə "qara qızıl" azalır
Azərbaycanın özündə isə neft hasilatı azalıb, qaz çoxalıb. 2025-ci ildə Azərbaycanda 27.7 milyon ton neft (- 4.8 faiz), 51.5 milyard kubmetr təbii qaz (+ 2.4 faiz) hasil edilib.
SOCAR-ın borc öhdəlikləri ilə bağlı son rəqəmlər açıqlanmayıb. Amma 2025-ci ilin əvvəlində uzunmüddətli borc öhdəlikləri 16.5 milyard manat təşkil edib (öhdəliklərdə artım var).
Şirkətin işçilərinin sayında ümumən azalma var. 2025-ci il yanvarın 1-də SOCAR üzrə işçilərin faktiki sayı 48 min 69 nəfər təşkil edib. Ondan əvvəlki 10 il ilə müqayisədə şirkətdə 6 min 645 ştat azalıb.
Yardımlı icra başçısı işdən çıxarıldı, rayonda əməliyyat olub
Sentyabrın 15-də prezident İlham Əliyev Ayaz Əsgərovu Yardımlı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edib. Prezidentin sərəncamında bunun səbəbi açıqlanmayıb.
Amma elə həmin gün yerli mediada Baş prokuror yanında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş İdarəsinin aprel ayında bu qurumda anti-korrupsiya əməliyyatı keçirməsi ilə bağlı məlumat yayılıb.
Məlumata görə, icra hakimiyyətinin Sosial-iqtisadi inkişafın təhlili və proqnozlaşdırılması şöbəsinin müdir müavini Elçin Mirzəyev və baş məsləhətçi Yaşar Eyvazov saxlanılıb.
Məhkəmənin qərarı ilə onların barəsində həbs-qətimkan tədbiri seçilib.
Baş Prokurorluğun Mətbuat xidmətindən faktı APA-ya təsdiqləyiblər.
Amma onların nədə ittiham edildiyi açıqlanmır. Məsələyə sözügedən şəxslərin yaxınlarından münasibət almaq mümkün olmayıb.
A.Əsgərov 10 il idi Yardımlı rayon İcra Hakimiyyətinə rəhbərlik edirdi. O, daha əvvəl Qazax rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində də çalışıb. Ondan işdən çıxarılmasına münasibət almaq mümkün olmayıb.
Son illər Azərbaycanın bir çox rayon icra hakimiyyətlərində oxşar əməliyyatlar keçirilib. Hətta bir çox başçılar həbs edilib.
İcra başçılarının həbs dalğası, əsasən, 2019-cu ilin dekabrından başlayıb. Həmin vaxt Yevlax və Ağstafa rayonlarında Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti (DTX) oxşar əməliyyatlar keçirmişdi. Ardınca bu proses Neftçala, Biləsuvar, İmişli, Kürdəmir, Cəlilabad və Şəmkir rayonlarında davam edib. Onlar mənimsəmə, vəzifə səlahiyyətini aşma və başqa ittihamlarla həbs ediliblər. Bəziləri tam, bəziləri də qismən ittihamları rədd edib.
'Çevik' həbs olunub
Sosial mediada dini mövzuda mübahisəli çıxışları ilə tanınan "Çevik" ləqəbli bloqer Məqsəd Bağırov həbs olunub. Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) əməkdaşları tərəfindən saxlanılan bloqer barəsində Səbail rayon Məhkəməsində həbs qətimkan tədbiri seçilib.
31 yaşlı Bağırova Cinayət Məcəlləsinin 283.1-ci (milli, irqi, sosial və ya dini nifrət və düşmənçiliyin salınmasına yönələn hərəkətlər) maddəsi ilə ittiham verilib.
Bloqer sentyabrın 2-də yaşadığı Qəbələ rayonunda döyülmüş və xəstəxanaya yerləşdirilmişdi. Onu döyməkdə ittiham olunan Kamran Bilalovu da DTX əməkdaşları saxlayıb. Bilalov isə CM-nin 283.2.1 (dini nifrət və ya düşmənçiliyin salınması, zor tətbiq etməklə törədildikdə) maddəsi ilə ittiham olunur.
"Çevik" iyulun sonunda da inzibati qaydada 10 sutka həbs olunmuşdu. O zaman o, İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 510.2-ci maddəsi ilə təqsirli bilinib. Sözügedən maddə internetdə cəmiyyətə hörmətsizlik edən və əxlaq qaydalarını pozan şəxsləri cəzalandırmağı nəzərdə tutur. Bura internet vasitəsilə açıq şəkildə söyüş söymək, nalayiq jestlər etmək və ya bədənini milli dəyərlərə zidd formada nümayiş etdirmək daxildir.
İddialara görə, Bağırov TikTok-da canlı yayım zamanı Qarabağ döyüşlərində həlak olmuş şəxslərdən birinin ailə üzvünü təhqir edib.
Bloqerin özü də Qarabağ döyüşlərinin iştirakçısı olub.
Hazırda onun ittiham olunduğu CM-in 283.1 maddəsinin sanksiyasında 8 min manatdan 12 min manatadək cərimə və ya 2 ilədək islah işləri, yaxud da 4 ilədək azadlıqdan məhrumetmə cəzası nəzərdə tutulub.
Azərbaycan nefti büdcə proqnozunu 30 dollar üstələyib
2026-cı ilin ilk 6 ayında Azərbaycanın reallaşmış neftinin orta qiyməti 94.5 ABŞ dolları/barel təşkil edib.
Ölkənin yerli saytlarının məlumatına görə, bunu sentyabrın 15-də Mərkəzi Bankın (AMB) Statistika departamentinin direktoru Samir Nəsirov tədiyə balansının açıqlanmasına həsr olunmuş brifinqdə bildirib.
Onun sözlərinə görə, bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 33 faiz artıb.
AMB rəsmisi qeyd edib ki, hesabat dövründə Azərbaycan qazının 1000 kubmetrinin orta reallaşmış qiyməti isə 313 ABŞ dolları olub.
Vurğulanıb ki, qazın orta qiyməti də ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4 faiz yüksəlib.
2026-cı ilin ilkin təsdiq edilmiş büdcə parametrlərinin hesablanması zamanı neftin bir barelinin ixrac qiyməti 65 ABŞ dolları götürülüb. Demək, real qiymət proqnozu 45.4 faiz üstələyib.
Bu il dünyada neftin bahalaşması bir sıra münaqişələrin gərginləşməsi və Hörmüz boğazının bağlanması ilə izah edilir. Neftin qiymətindən fərqli olaraq hasilatı isə son illər azalır. 2009-cu ildə Azərbaycanda 50 milyon ton neft hasil edilib. Ötən il bu rəqəm 28 milyon tona düşmüşdü.
Bakının azad olunmasından 108 il keçir
Bu gün, sentyabrın 15-də Bakının işğaldan azad olunmasından 108 il keçir.
1918-ci il sentyabrın 15-də Nuru Paşanın rəhbərlik etdiyi Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Cümhuriyyətinin korpusu Bakını işğaldan azad edib. Həmin vaxt Bakıda "Sentrokaspi" hökuməti mövcud olub. Tarixçilər cəmi 45 gün sürən bu hakimiyyətin, əsasən, daşnak və menşeviklərdən ibarət olduğunu bildirirlər. Onlardan əvvəl isə bu şəhərə bir müddət bolşeviklərdən ibarət Bakı Soveti başçılıq edib. 1917-ci ildə Rusiyada baş verən inqilabdan sonra müstəmləkə altında olan xalqlar azadlıqlarına qovuşmağa başlamışdı.
Sentyabrın 15-də azad olmaqla Bakı Azərbaycan Cümhuriyyətinin paytaxtına çevrilib. Buna qədər 1918-ci il mayın 28-də elan edilən Cümhuriyyətin paytaxtı Gəncə idi. Azərbaycan Cümhuriyyəti Tbilisidə elan edilmiş, oradan da Gəncəyə köçürülmüşdü.
Azərbaycan Cümhuriyyəti 1918-ci il mayın 28-də qurulub. 1920-ci ildə Rusiya Azərbaycanı təkrar işğal etdiyindən cümhuriyyət devrilib. Azərbaycan müstəqilliyinə bir də 1991-ci il oktyabrın 18-də qovuşub. Arada Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası SSRİ tərkibində olub.
Müstəqil tarixçilər hesab edirlər ki, o vaxt Azərbaycan reallıqda işğal altında idi.
Naxçıvanda inflyasiya yüksək, əməkhaqqı azdır
Naxçıvan Muxtar Respublikasında (MR) Azərbaycanın qalan əraziləri ilə müqayisədə Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM) daha çox artıb, amma inflyasiya da yüksəkdir, əvəzində orta aylıq nominal əməkhaqqı azdır.
Naxçıvan MR Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) bu gün, sentyabrın 14-də açıqlanan son aylıq hesabatının təhlili bu nəticəni ortaya çıxarıb.
Hesabata görə, bu ilin avqustunda ötən ilin eyni ayı ilə müqayisədə MR-də ÜDM 2.2 faiz artıb. Bütünlükdə Azərbaycanda bu artım həmin dövrdə 1.2 faiz olub.
Əvəzində muxtar respublikada inflyasiya 9.1 faizə yüksəlib. Bütünlükdə Azərbaycanda isə bu rəqəm 5.7 faiz təşkil edib.
Naxçıvanda orta aylıq əməkhaqqının həcmi isə azdır. İyulun sonunda (avqust açıqlanmayıb) bu, 869.4 manat olub. Bütünlükdə Azərbaycanda isə həmin ay orta aylıq əməkhaqqı 1176.7 manata yüksəlib.
Son rəsmi məlumatlara görə, Naxçıvan MR-nın 473 mindən çox əhalisi var.
MR DSK məlumatına görə, 2025-ci ilin sonunda Muxtar Respublikada rəsmi işsiz statusunda qeydiyyata alınan şəxslərin sayı 14 min 504 nəfərə çatıb. Amma yerli sakinlər deyir ki, MR-də real işsizlər daha çoxdur. Onların sözlərinə görə, MR-in bir çox sakini çörəkpulu ardınca qonşu Türkiyəyə üz tutublar.
Xatırlatma
1995-ci ildən Naxçıvan MR Ali Məclisinə sədrlik edən Vasif Talıbovun dörd il öncə, 2022-ci ildə istefaya göndərilməsi muxtar respublikada dəyişikliklərə səbəb oldu. Həmin il dekabrın 22-də prezident İlham Əliyev ora öz səlahiyyətli nümayəndəsini göndərdi. Daha sonra muxtar respublikada bir çox vəzifəli şəxslər mənimsəmə və başqa ittihamla istintaqa cəlb edildilər.
Naxçıvan MR 1924-cü ildə yaradılıb. Onun Azərbaycanın başqa əraziləri ilə quru sərhədi yoxdur. Türkiyə, Ermənistan və İran İslam Respublikası ilə qonşudur.