Cümə axşamı, Oktyabr 02, 2014 Bakı vaxtı 05:19

Verilişlər / İz

Azərbaycan sovet dövrü mediasının ən kübar jurnalisti kim olub?

Nurəddin Babayev və Zeynal MəmmədliNurəddin Babayev və Zeynal Məmmədli
x
Nurəddin Babayev və Zeynal Məmmədli
Nurəddin Babayev və Zeynal Məmmədli

Multimedia

Səs
Budəfəki «İz»i özəl buraxılış da adlandırmaq olar. İzin yaradıcıları öz müəllimlərini anmağa qərar veriblər. 2011-ci ildə yazıçı-jurnalist, BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin yaradıcısı və ilk dekanı Nurəddin Babayevin 90 yaşı tamam olur. Bu 90 ilin cəmi 70-ini yaşamağa macal tapan Nurəddin Babayevi bu «İz»də onun nəvəsi və adaşı Nurəddin Babayev, tələbələri – Sevda İsmayıllıZeynal Məmmədli anırlar.

S.İ.-- Bu «İz»də hər üçümüzün həyatında müəyyən rol oynamış bir insandan, bir müəllimdən, bir yazıçı-jurnalistdən danışmaq istədik. Öncə Zeynal Məmmədlidən başlayaq. Nurəddin Babayevi nə vaxtdan tanıdınız?

Z.M.--Nurəddin Babayevi 1968-ci ildən—8-ci sinifdə oxuyandan tanıyırdım. O qədər populyar adam idi ki, mətbuatla maraqlanmayan da tanıyırdı. Ya televiziyada görürdü, ya radioda eşidirdi, ya qəzetdə oxuyurdu. O vaxt yayılan adlar elə də çox deyildi. Nurəddin Babayev ən çox işlənən, hallanan adlardan idi. «Oğluma məktublar» kitabına görə «Qızıl qələm» mükafatı aldığını xatırlayıram. Ondan sonra daha dəqiq tanıdım.

BABAMLA QÜRUR DUYURAM


S.İ.—Nurəddin, bəs sən babanın belə şöhrətli jurnalist olduğunu nə vaxt duydun?

N.B.—Uşaqlıqda evin içində təbii ki, bu hiss olunmurdu. Çünki mənim 5 yaşım olanda, babam dünyasını dəyişdi. Uşaqlıq xatirələrim sanki şəkil kimi gözümün qarşısındadır. Tutalım, bağçadan məni nadir hallarda baba götürürdü, görürdüm ki, onu görən kimi müəllimələr ayağa durur, söhbət etməyə can atırlar. Və yaxud da biz Mehdi Hüseyn küçəsində yaşayırdıq, yaxınlıqda şəlalə vardı, məni ora gəzdirməyə çıxarardı. Ağsaqqallar həmən başına toplaşardılar, söhbətə tutardılar. Hiss eləyirdim ki, sıradan bir insan deyil, amma kimdir, nəçidir, necədir—bunları yaşa dolduqca, babamın tanışlarını, tələbələrini—sizləri tanıdıqca hansı miqyaslı insan olduğunu dərk etməyə, anlamağa başladım. Sonralar 75 illik və indi 90 illik yubiley tədbirlərinə qatılandan sonra Nurəddin müəllimlə qürur duyuram.

O MƏNİM JURNALİST İDEALIM OLUB


«Nurəddin müəllimin ən böyük özəlliyi onun kübarlığıydı»
S.İ.—Amma mən Nurəddin müəllimi məktəbin orta siniflərindən tanımışam. Elə jurnalistikaya da onu tanıyandan sonra vurulmuşam. Yəni Nurəddin müəllim mənim idealım olub. Odur ki, sentyabrın 1-də ilk dərs günü onu axtardım. Heç yerdə tapmadım. Gedib dekanlıqdan soruşdum. O vaxt dekan idi. Dedilər, Fransada—Parisdə səfərdədir. Sonra Nurəddin müəllim mətbuatda Paris xatirələrini də yazmışdı. Yaxşı xatırlayıram, oktyabrın əvvəlləri idi. Bir gün dərs keçdiyimiz vaxt qapı açıldı və Nurəddin müəllim auditoriyaya girdi. Birinci kurslarla tanışlığa gəlmişdi. O qədər həyəcanlanmışdım ki… İndiki kimi yadımdadır. Əhvalı çox yüksəkdi. Şıq geyinmişdi. İşıq saçırdı. Saçları xüsusi daranmışdı. Biz heyran-heyran ona baxırdıq. Həm də Parisdən gəlmişdi axı…(gülüşmə). Nurəddin müəllim həmişə belə şıq geyinirdi. Görəsən, bu nədən belə idi? Bir də məncə, Nurəddin müəllimin ən böyük özəlliyi onun kübarlığıydı. Özü də o, bu özəlliyi ilə ətrafındakılardan çox seçilirdi…

Z.M. —Bu suala dolğun cavab vermək çətindir. Önəmli olan orasıdır ki, havada, atmosferdə, cəmiyyətdə, çevrədə nə çatmırdısa, Nurəddin müəllim onun üstünə gedirdi. Radionu açırdın, tokar dəzgahının səsini eşidirdin. Televiziyanı açırdın, tokar dəzgahı görürdün. Qəzetdə oxuyurdun ki, tokarçı planı 150-170 faiz yerinə yetirib. Amma Nurəddin müəllim məhz bunları vermirdi. Onun yaradıcılığında ön planda insan idi. İnsanı ön plana çəkəndə, sən yazında fərqləndiyin kimi, geyimində də daha fərqli, daha individual görünməyə çalışırsan. Daha fərdi—başqalarına bənzəməyən şəkildə görünürsən. O dövrdə hamı kostyum geyinirdi. Amma onun kostyumu ayrı cür qavranırdı, ona əlavə məzmun, qat verirdi. Cəmiyyətdə kobudluq hakim idi, qabalıq çox idi, hövsələsizlik mövcud idi, Nurəddin müəllim bunun əksini edirdi. Mənim ən çox yadımda qalan onun dərsləri interaktiv etməsi idi. Bizim dərslər necə idi? Monoloq, kimsə danışır, hamı sakitcə qulaq asmalıdır, tərpənmək olmaz və s. Amma Nurəddin müəllimdə hər şey bunun əksi idi. Onun kitablarının adına baxın: «Oğluma məktublar», «Qızlar, sözüm sizədir», «Qızlar söz istəyir» və s. Hamısında bir diskussiya var. O cür də dərs keçirdi.

S.İ.--Belə çıxır Nurəddin müəllim jurnalistikaya bu xüsusiyyəti gətirdi?


Z.M.—Nurəddin müəllim jurnalistika haqqında danışan müəllimlərdən deyildi. Təəssüf ki, bizim müəllimlərimizin mütləq əksəriyyəti, orada çalışdı-çalışmadı, jurnalistika haqqında danışıb. Nurəddin müəllim jurnalistikanı öyrədən müəllimlərdən idi. Bacarmaq onun üçün kriteriya, ölçü idi, bilmək, xatırlamaq yox. Amma sən bilməsən, xatırlamasan bacarmayacaqsan axı. Nurəddin müəllim həm də çox tələbkar idi...

N.B.
—Tələbkar olduğunu mən də eşitmişəm. Əvvəlcə sualınızı cavablayım. Mənə elə gəlir ki, babamın kübarlığı ilk öncə keçirdiyi həyatdan irəli gəlirdi. Həyatı elə də asan olmayıb. Gənc yaşlarından çalışmağa məcbur olub.
Nurəddin Babayev həyat yoldaşı ilə Parisdə
Böyük əmim doğulanda, babam müharibədə idi. İlk uşağının adını o üzdən Görüş qoyublar. Həyatının ilk dönəmi çətin olub. Sonra isə jurnalistlik fəaliyyəti, yaradıcılığı, tələbələrlə ünsiyyət dövrü başlayıb. Elə həyatı da dərsləri kimi interaktiv olub...

KÜBARLIQ ONUN QANINDAYDI

Z.M.—Onun əmisi də çar zamanında general olub deyirlər. Təsəvvür edirsinizmi, kübarlıq o mühitdən, təhsilli mühit—kitab mühitindən də genetik olaraq onun qanına işləyib. Davam edin.

N.B.—Tələbkarlıq dediniz, bir şey yadıma düşdü. Dediyim kimi, biz Mehdi Hüseyn küçəsində yaşayırdıq. O, rəhmətə gedəndən sonra da, bir də görürdün qapı döyülür, tələbələrindən kimsə gəlir. Onda nənə də sağ idi. Deyirdilər, Nurəddin müəllimin tələbəsiyəm, istədim onu yad edim, ya da yazı yazmaq istəyirəm və yaxud onun yaradıcılığından kurs işi yazıram və s. Bax, həmin gələnlərin dediklərindən yadımda qalıb ki, baba tələbkar müəllim olub. Evdə də elə idi. Eyni zamanda qayğıkeş idi. Öz üzərimdə də, valideynlərimin danışığından da hiss etmişəm ki, kimsə bir balaca xəstələnən kimi baba necə əl-ayağa düşürdü.

ONDAN AZƏRBAYCAN KEÇİRDİ...

Z.M.—Nurəddin müəllimin qibtə etdiyim, bənzəmək istədiyim özəlliyindən biri də o idi ki, o təkcə özünə aid deyildi, ondan Azərbaycan keçirdi. Adam var ki, ondan Azərbaycan keçmir. Ölkənin nə tarixi, nə mədəniyyəti, nə yaxşı-pis günü...Ancaq özü ilə bağlı sevinclər-kədərlər keçir. Nurəddin müəllimdən ölkə keçirdi. Xatirimdədir, ömrünün sonlarında --90-91-ci illərdə bir yerdə işlədiyimiz zamanlarda bəzi suallar onu incidirdi. Məndən soruşurdu ki, sənə elə gəlmirmi ki, mənim həyatım boş keçib? Mən boş şeylər yazmışam? Yazdıqlarımda həyat həqiqəti az olub? Mən didaktika ilə məşğul olmuşam? Yəni demokratik jurnalistika ilə sanki üst-üstə düşməyən, uzlaşmayan şeylər yazmışam? Mən boş yaşamışam...Onda bu hislər baş qaldırırdı. Sona qədər özünə qarşı da tələbkar idi. Mən də ona deyirdim ki, Nurəddin müəllim, bu dedikləriniz ən azı ona görə ola bilməzdi ki, sizdə heç vaxt tokar dəzgahının səsi insan səsini əvəz etməyib. Jurnalistikada önəmli olan odur ki, hansı şəraitdə olur-olsun, sən maksimum yalandan qaçasan. Nurəddin müəllim yalandan qaçan tək-tük Azərbaycan jurnalistlərindən olub. Əks halda, o da yaltaqlıq, boş konyunktura, uydurma yazanlardan olardı.

S.İ.—Yenə nəvə Nurəddinə dönürəm. Onu ilk dəfə bir neçə il öncə fəal gənclərlə birgə «Can Bakı» proqramına çağırmışdım. Müəllimimin nəvəsi, həm də adaşı olduğunu da təsadüfən onda bildim. Ən maraqlısı, ona çox bənzəməyidir...

N.B.
«Nurəddin müəllim jurnalistika haqqında danışan müəllimlərdən deyildi»
Babanın üç oğlu vardı. Mən kiçik oğlunun övladıyam—Azərin. İlk oğlan nəvəsi olduğumdan və 5 ildən sonra doğulduğumdan babanın adını mənə verdilər. Qardaşıma da qayınatasının adını verib. Cavad idi, baba bir xan da əlavə elədi—oldu Cavadxan. Yəni doğulduğu Gəncəylə bağladı...

S.İ.--Mən eşitdim Nurəddin müəllim Əhməd Cavadın qohumu olub...

N.B.—Qohumu yox, şagirdi olub. Bununla bağlı ailəmizdə bir xatirə danışardı nənəm. 30-cu illərin sonu imiş. Əhməd Cavad hələ tutulmayıbmış. Bir dəfə İstiqlaliyyət küçəsində...

--İstiqlaliyyət küçəsində Nurəddin müəllim və xanımı Azərtac Əhməd Cavadla necə qarşılaşdılar?

--Nurəddin müəllim həmin görüşdən sonra niyə kədərli imiş?

--Sevimli müəlliminin yoxluğunu Nurəddin Babayev necə keçirib?

--Zeynal Məmmədli niyə «Azərbaycan jurnalistikasında Nurəddin Babayev məşhurluğuna hələ çatan olmayıb» dedi? Onun daha hansı keyfiyyətini xüsusi vurğuladı?

--Nəvə Nurəddin baba və nənəsinin sevgisindən nələr danışdı? Bu ikilinin arasındakı ən böyük keyfiyyətin nə olduğunu dedi?

--Babasının yaradıcılığında ən böyük üstünlüyü nədə gördü? Niyə «yazıçını və şairi yaşadan hansı dövrdə yaşaması deyildir» söylədi?

--Proqramın aparıcısı öz müəllimi ilə bağlı hansı kövrək xatirəsini danışdı? O niyə və nə vaxt müəllimindən utanmışdı?

--Aparıcı sevimli müəllimini niyə Bakının simvolu hesab etdi? Və nədən kövrəldi?

«İz» qarşınızdadır. Mirzə Cəlil demiş, hərdən keçmişə dönüb sevimli müəllimlərimizi anmağın nə eybi var?

Bu forum dayandırılıb
Şərhlər
     
Heç bir şərh yoxdur. Birinci sən yaz