Çərşənbə, Aprel 16, 2014 Bakı vaxtı 15:53

Verilişlər / Oxu zalı

Hansı əsasla? Hansı məntiqlə?

Şriftin ölçüsünü dəyiş - +

Nuranə Əliyeva


ƏCNƏBİ AD VƏ SOYADLARI DÜZGÜN YAZMALIYIQ!

“Stefan Sveyq” yoxsa “Ştefan Çveyq” və ya ”Ştefan Tsveyq”?

Əslində bunlardan heç biri! Doğru olan şəxsiyyəti təsdiq edən sənəddə yazılandır - Stefan Zweig! Doğru olan daha bir variant, əlifbamızda olmayan w hərfinin əlifbamızda olan müvafiq hərflə əvəzlənməsidir, yəni Stefan Zveig.

Tanınmış Avstriya yazıçısı Stefan Zweig’ın ad və soyadının yuxarıda sadalanan ilk üç variantını yazıçının “Naməlum qadının məktubu” hekayəsinin İlkin Seyidzadə tərəfindən tərcüməsinin Azadlıq radiosunun “Oxu zalı”nda yayımından və tərcümənin müəllifinin internet səhifəsindən götürmüşəm.

Bir şəxsin ad və soyadının “tərcümə olunması”, bunu etmək bir yana, həm də düzgün (“tərcümə”) olunmaması, üstəlik, eyni bir yazıda iki və daha artıq “tərcümə” variantından istifadəni gördükdən, nəticədə, Azərbaycanda əcnəbi ad və soyadların

Axı alman, ingilis, fransız, amerikan mətbuatı italyan mənşəli Giovanni adını elə Giovanni kimi də verir.

Amma, Azərbaycan mətbuatı bu adı azərbaycanlılaşdırır və ya Azərbaycan dilinə “tərcümə edir” və Covanni yazır.
 
yazılması ilə bağlı ciddi yanlışlara yol verildiyinə, bu baxımdan durumun gerçəkdən bərbad olduğuna diqqət etdikdən sonra bu yazını yazmaq qərarına gəldim.

Şəxs adları xüsusi adlardır və əcnəbi dildə orijinallıq saxlanmaqla yazılmalıdır.

Əcnəbi ad və ya soyadda olan hər hansı bir hərf həmin ad və ya soyadın istifadə olunacağı dilin əlifbasında yoxdursa, müvafiq hərflə əvəzlənə bilər. Bu, əlifbası latın qrafikalı olan dillərə aiddir.

Əlifbası latın deyil, başqa qrafikalı dillərdən (rus, ərəb, gürcü, yapon və s.) olan ad və soyadları yazarkən isə, transkripsiyaya, orfoepiyaya müraciət etməliyik.

Başqa sözlə, bir rus və ya ərəb adını latın qrafikasının hərflərindən istifadə etməklə yaza bilərik.

Məsələn, Vladimir Putin. Bu adı biz Vladimir Putin kimi yazmalıyıq, ingilis Vladimir Putin, fransız Vladimir Poutine kimi yazır, bir almansa, Vladimir Putin (beynəlxalq ingilis) və ya Wladimir Putin (alman) kimi yaza bilər.

Belə ki, rusun kiril qrafikası ilə yazdığı bu adı alman öz əlifbasında yazarkən, alman dilində “f” səsini verən “v” hərfindən deyil, “v” səsini verən “w” hərfindən istifadə edə
bilər.

Amma, məsələn, Victor adını alman elə Victor kimi də yazacaq. Çünki, bu ad latın qrafikalı dildən gəlir, almanın dilinin qrafikası da latındır və adın ibarət olduğu bütün hərflər alman dilinin əlifbasında var.

Bir qayda olaraq, yazarkən orfoqrafiya (düzgün yazılış) qaydalarına riayət olunmalıdır, orfoepiya (düzgün tələffüz) deyil!

Niyə “palkovnik” deyil, “polkovnik” yazırıq, amma “Stefan Zweig” və ya “Stefan
Stefan Zweig

Zveig” deyil, “Stefan Sveyq”, “Ştefan Çveyq”, ”Ştefan Tsveyq” ?

Nəyə görə “prablem” deyil, “problem” yazırıq, amma “Stefan Zweig” və ya “Stefan Zveig” deyil, “Stefan Sveyq”, “Ştefan Çveyq”, ”Ştefan Tsveyq” ?

Yuxarıda nümunə olaraq qeyd etdiyim polkovnik və problem kimi sözlər dilimizə başqa dillərdən keçmə sözlərdir.

Biz həm belə sözlərdən, həm də öz sözlərimizdən istifadə zamanı yazıda orfoqrafik, danışıqda isə orfoepik qaydalara riayət etməliyik və ədəbi səviyyədə edirik.

Ona görə, sual olunur, ad və soyadları yazarkən niyə orfoqrafik deyil, orfoepik qaydalara riayət etməliyik?

Axı alman, ingilis, fransız, amerikan mətbuatı italyan mənşəli Giovanni adını elə Giovanni kimi də verir.

Amma, Azərbaycan mətbuatı bu adı azərbaycanlılaşdırır və ya Azərbaycan dilinə “tərcümə edir” və Covanni yazır.

“Giovanni” adının tərkibindəki bütün hərflər alman, ingilis, fransız, amerikan dillərinin əlifbalarında olduğu kimi, azərbaycancanın əlifbasında da var.

Şəxs adının dəyişdirilməsinə lüzum yoxdur. Şəxs adı danışıqda orfoepik qaydaya riayət olaraq deyilməli, yazıda isə düzgün – orfoqrafik qaydalara uyğun yazılmalıdır.

Deyildiyi kimi yazılmamalıdır.

“John” adı orijinalda olduğu kimi “John” yazılmalıdır, “Con” deyil! Alman dilində “j” hərfi y” səsini verir.

Amma, alman buna görə “John”u “Dschon” eləmir, elə “John” da yazır. Ancaq, məsələn , fransız adı “François“nı “Francois“ kimi yazır.

Alman dilinin əlifbasında “ç” hərfi olmadığından, sözü gedən hərfi, zərurətdən, müvafiq “c” hərfi ilə əvəzləyir.

Bir qədər yuxarıda əcnəbi ad və soyadların dilimizdə hansı səbəbdən orijinalda, rəsmi sənədlərdə olduğu kimi deyil, istədiyimiz kimi yazmağın səbəbini soruşdum.

Düşünürəm ki, bunun ən ciddi səbəblərindən biri məsuliyyətsizlikdir.

Beynəlxalq qaydalara uymamaq, məhdudlaşmaq, bilgisizlik və məsuliyyətsizlik.


Əcnəbi ad və soyadlar Azərbaycanda istənilən şəklə salınır. İstər məişət səviyyəsində, rəsmi sayılmayan ortamda, istərsə də rəsmi səviyyədə, kütləvi informasiya vasitələri tərəfindən!

Aşağıda sadəcə bir nümunədə bu baxımdan durumun nə qədər acınacaqlı olduğunu göstərmək istərdim. Türkiyə Respublikasının baş naziri Recep Tayyip Erdoğan’ın ad və soyadının bizim kütləvi informasiya vasitələrində ən azından on beş formada yazılışı:

Rəcəb Tayyib Ərdoğan (az.apa.az, anspress.com, deyerler.org, ikisahil.com,
          azadliq.org)
Rəcəb Tayyib Erdoğan (azadlıqradiosu.az)
Rəcəb Tayyib Ərdoğan (azadliq.info – Azadlıq qəzeti)
Rəcəb Tayib Ərdoğan (deyerler.org, az.apa.az, bizimyol.az, azadliq.org)
Rəcəb Tayip Ərdoğan (deyerler.org)
Rəcəb Təyyub Ərdoğan (azadliq.org – Elxan Şahinoğlu, qaynar.info)
Rəcəb Təyyib Ərdoğan (azadliq.org - Elxan Şahinoğlu)
Rəcəb Teyyub Ərdoğan (mediaforum.az, azadliqradiosu.az, musavat.com,
                 deyerler.org)
Rəcəb Tayyip Ərdoğan (az.apa.az, azadlıqradiosu.az)
Rəcəb Tayyip Erdoğan (azhumanrights.az, icmal.az)
Rəcəp Tayyip Ərdoğan (azadlıq.info – Azadlıq qəzeti, qafqazinfo.az,
       merkez-az.com, xeber.azeri.net)
Receb Tayyib Ərdoğan (xazar.tv)
Recep Tayyib Erdoğan (bbc.co.uk/azeri)
Recep Tayyip Erdogan (azadliqradiosu.az)
Recep Tayyip Ərdoğan (qol.az)


Gülünc deyilmi? Eyni mətbu orqan bir deyil, hətta bir-neçə formada yazır. Sözün əsl mənasında, “necə gəldi”! Axı “Recep Tayyip Erdoğan” ad-soyadında olan bütün hərflər Azərbaycan dilinin əlifbasında var.

Niyə onu tələffüz edildiyi kimi, danışıq dilində deyildiyi kimi, orfoepiyaya riayət etməklə yazırıq? Hansı qaydalara uymaqla? Hansı əsasla? Hansı məntiqlə?

Elə isə, onda bu ad-soyadın müxtəlif formalarda rast gəlindiyi mətnlər niyə tələffüzdən, transkripsiyadan istifadə edilərək yazılmır?

Avropa və Amerika mətbuatı yalnız əlifbalarında olmayan “ğ” hərfini əlifbalarında olan “g” hərfi ilə əvəz edərək “Recep Tayyip Erdogan” yazır.

SSRİ vaxtı dilimizin əlifbası kiril qrafikalı olduğundan, xarici adlar səslənmə forması əsas götürülməklə kiril qrafikasının hərflərindən istifadə edilərək yazılmışdır. Öncə də qeyd etdiyim kimi, müxtəlif qrafikalar üçün bu normaldır.

Hazırda rus adlarını tələffüz formasında latın qrafikasının hərfləri ilə yazmalıyıq. Lakin, bu, latın qrafikalı dillərdən olan ad və soyadlara aid deyil.

Latın qrafikalı dillərdəki ad və soyadları əlifbamızda olmayan müəyyən hərfləri müvafiq olanları ilə əvəzləməklə, olduğu kimi, orijinal, rəsmi yazılış formasında da yazmalıyıq.
Bu forum dayandırılıb
Şərhləri sırala
Səhifə (2)
    Növbəti 
Kimdən: Halaypozan
06.09.2011 18:00
Müzakirənin nəticəsi:
UŞAQLAR, SİNDRELLA ELƏ SİNDRELLADIR, CINDRELLA DEYİL ))

Kimdən: Halaypozan
04.09.2011 13:34
Yazırsız:"İnsanlarımızın dilimizi bilmə səviyyələri məni də qane etmir. Amma, mən dilimi mükəmməl bilirəm və bununla qürur duyuram, bu, mənim özümü daha əmin hiss etməmə müsbət təsir edir". Hə, elə bu cümlələrinizdən bəllidir Azərbaycan dilini bilməyiniz )
Birinci yazıdakı cavabınız məni qane eləməmişdi, ona görə təkrar soruşdum. Siz də tam olmayan həmin cavabı köçürtmüsüz bura. Odur ki, mən köçürtmə üsulu ilə yox, yenidən formulə eləməklə, başqa təhkiyədə yenidən soruşmalı olacam. Siz iki variant təklif eləyirsiz. Əvvəla, bunun özü dediklərinizə uyğun gəlmir. Yəni bir adın bir neçə cür yazılmasını təklif eləyirsiz, halbuki məqalədə özünüz buna qarşı çıxmışdız. Bunu qoyaq bir qırağa, mən hər iki variantı qəbuledilməz sayıram və sual verirəm: əgər yazdığımız söz onsuz da orijinaldakı kimi olmayacaqsa, nəyə görə ondan ötrü tələffüzə yaxın olan variantdan da imtina eləməliyik? Yox, əgər biz tam orijinaldakı kimi yazmalıyıqsa, bu bizə tələffüz eləyə bilmədiyimiz sözlərin yazılış qaydasını öyrənmək əziyyətindən başqa nələr verəcək? O adı internetdə axtarışa vermək rahatlığınıı? Vəssalam? Axı ünsiyyət təkcə internetdən ibarət deyil. Oxuduğunu səsləndirməyi də bacarmalısan. Bunun üçün onlarla əcnəbi dilin incəliklərini öyrənməyə nə ehtiyac var? Burda yoldaşlar bir neçə mümkün ssenari verdilər sizə. Yerində deyiblər, düz deyiblər. Belə hallar çox olacaq.
Əlifba başqa şeydir. O mümkün qədər sadə olmalıdır, dilin ÖZ səs sistemini əhatə eləməlidir. Biz latın qrafikasını yazı-pozu işini rahatlaşdırmaq üçün seçmişik, onu qəlizləşdirməkdən ötrü yox. Həmin o fransızların özləri də o əlifbaya dəyişiklik eləyiblər. Deyirsiz ki, yeri gələndə kompyuterdən keçəcəksiz o əlifbaya. Bir keçid verirəm, baxın, görün neçə dil istifadə eləyir o əliffbadan və neçə əlavə hərf var:
http://en.wikipedia.org/wiki/Latin_alphabets
Buyurun, yəni biz bu dillərin hamısını əlavə eləyəcəyik kompyuterə? Görmüsüz belə bir kompyuter? Yəni o düyməni vuranda belə seçənəklər gəlsin: AZ-EN-RU-FR-PR-TR-CR-ESP-DE-İT-BİT-.... ? Hm? Sonra da başlamalıyıq bir-bir klaviaturada yoxlamağa. Ay allah, görəsən, e-nin üstündə dalğalı işarəni qoymaqdan ötrü, mən e düyməsi ilə birlikdə hansı düyməni basmalıyam: "shift"i, "alt"ı, ya "ctrl" düyməsini? Uzatmaq istəmirəm, hələ o dillərdə klaviaturada hərflərin düzülüşü də bizdəki kimi deyil. Məsələn, fransız dilinə çevirib bizdəki q düyməsini basanda onların "a"sı gələcək. Yəni bir-bir axtarmalı olacaqsız o hərfi. Bunu necə eləyəcəyik?
Mənə elə gəlir ki, bunların hamısı əllaməlikdir. Söhbət Azərbaycan dilinin Avropada 2-3 dilin yedəyinə qoşmaqdan gedir. Siz şəxs adlarından başlamısız. Birisi yer adlarını qabardır. Başqa birisi deyir ki, ümumiyyətlə, əcnəbi sözlərin hamısının yazılışı orijinaldakı kimi qalmalıdır, məsələn, "punk" yazmalıyıq, "pank" yox. Köhnə bayatıdır. Bizdə həmişə belə olub. Ərəb dilini öyrənən ərəb olub, fars dilini öyrənən - fars, rus dilini öyrənən - rus. Siz də yəqin ki, bir-iki dəfə Avropaya getmisiz, ya da o dillərdən birini bilirsiz. )
Mən əvvəlki fikrimdə qalıram. Bu cəhdlərin hamısı orta statistik savadlını yetişdirmək üçün tələb olunan vaxtı azı 10 il uzadar. Ona görə də elə mənasız müzakirə olaraq qalacaq. Ondansa oturub transliterasiya qaydalarını hazırlamaq daha yaxşı olar. Sonuncu orfoqrafiya lüğətində bu məsələ açıq qalıb. Rus dilində gəlmə sözlərə toxunulub, Avropa dilləri qalıb. Avropa sözlərinin transliterasiya qaydalarını da sistemləşdirmək olar. Şəxs adları, yer adları üçünsə lüğətlər tərtib olunmalıdır. Sovet vaxtında var idi, indi onlar köhnəlib, işə yaramır, çünki indi sözalmanın mənbələri birbaşadır, yəni rus dili vasitəsilə götürmürük.
Cavab

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
04.09.2011 21:00
"Bizdə həmişə belə olub. Ərəb dilini öyrənən ərəb olub, fars dilini öyrənən - fars, rus dilini öyrənən - rus. Siz də yəqin ki, bir-iki dəfə Avropaya getmisiz, ya da o dillərdən birini bilirsiz. " Bu sitatin heqiqi menada yeri var ve teessuf ki, dogrudur. Eslinde Avropaya gedib, oxuyub, oyrenib dilimize, medeneyyetimize daha saygili yanashmaq evezine hami eline kerenti goturub gozune goruneni bichib hech bir inceliye mehel qoymur. Bizde hem de muzakire medeniyyeti yoxdur, insanlar hansisa elmi arashdirmalara, nezriyyelere, bagliliqlara nezeren bir shey ortaya chixarmaq evezine bu musteviden qacharaq gorduklerine, eshitdiklerine gore ortaya hokm qoyub muhakime etmeyi bacarirlar. Teessufler, hem de ona gore ki, bunu genc nashi adamlar yox hem de tanidigimiz ziyalilar da edir. Yeqin ki, bu gerginlik ozunun paroksizmine chatdiqdan sonra partlashish olacaq, hech olmasa onda da umid edirem ki, duz yola qayidacagiq.
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
05.09.2011 10:26
Əcnəbi ad və soyadları düzgün yazmağı mədəniyyətsizlik sayırsınızsa, sizə nəsə anlatmaq mümkünmü?! Sözün bitə bildiyi yer, berçəkdən, belə məqamdlr!
İnsanların adlarını doğru yazmaq üçün elmi araşdırma gərək deyil ki.
Mən sual edirəm: Hansı əsaslar, latın qrafikalı dillərdə olan ad və soyadları latın qrafikalı dilimizdə dəyişirsiniz? Daha çox insanın maariflənməsi və bilgilənməsi ümidilə...

Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
04.09.2011 14:28
Halaypozan bəy, söz yığınınızın cavabı mənim yazımın ilk cümlələrində var. Buyurun:
“Stefan Sveyq” yoxsa “Ştefan Çveyq” və ya ”Ştefan Tsveyq”?

Əslində bunlardan heç biri! Doğru olan şəxsiyyəti təsdiq edən sənəddə yazılandır - Stefan Zweig! Doğru olan daha bir variant, əlifbamızda olmayan w hərfinin əlifbamızda olan müvafiq hərflə əvəzlənməsidir, yəni Stefan Zveig.
Cavab

Kimdən: Halaypozan
04.09.2011 23:23
O hissədə mənim sualımın cavabı yoxdur. Söz topası isə sizin yazdıqlarınızdır. Çünki heç bir əsaslandıırması yoxdur. Suallara cavab verə bilmədiz.
Yazılı nitq şifahi nitqin güzgüsüdür. Təkcə MSN-də-filanda axşama qədər çatlaşmaq dili deyil ki, "copy-paste" eləyib atasan ora. Bu yazılanlar oxumaq üçün, bəzən səslə oxumaq üçün nəzərdə tutulub. Bunun məktəbi var, ədəbiyyatı var, bədii qiraəti var, televiziyası var, radiosu var, canlı danışığı var, yəni yazılı nitq şifahi nitqdən əlahiddə bir şey deyil. Sizin dedikləriniz şifahi nitqlə təzad təşkil eləyir. Azərbaycan dilində yazıyla tələffüzün fərqi baxımından o sözlər qədər təzadlı sözlər heç vaxt olmayıb. Olub, ərəb əlifbası döbvründə, onun da fəsadlarından danışıldı.
Yəni bu "beynəlxalq keçərli qaydalar" dediyiniz şeylər də elə burda qalacaq. Ara-sıra çıxacaq müzakirəyə, amma onu yalnız internet istifadəçilərindən bir qrup adam dəstəkləyəcək. Bütün günü klaviatura arxasında oturanların bir hissəsi. Bir də Qurbanəli bəyin müasir xələfləri. )



Kimdən: Halaypozan
04.09.2011 10:07
Daha kimlər var? Halvaçılar, zərgərlər, ağır atletlər... Buyurun, dil qayırırıq burda )
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
04.09.2011 13:13
Halaypozan, bu elə bir məsələdir ki, bunu bilmək üçün universitet bitirmək, xüsusi bir ixtisas üzrə diplom zəruri deyil.
Bunu hər kəs bilməlidir.
Cavab

Kimdən: Halaypozan
04.09.2011 14:40
Hə. Ona görə də onları çağırıram )

Kimdən: Firudin Haradan: Keshlaburg
04.09.2011 02:39
Dostlar, bu mövzuda mən də bloqda yazmışdım. Cəsarət edərək link qoyuram, maraqlananlar oxusun - goo.gl/MVcqc
Cavab

Kimdən: Halaypozan
04.09.2011 10:06
Oxuduq. O da bir musiqiçinin dil ilə bağlı fundamental araşdırmasıdır.

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
03.09.2011 19:19
Nurane xanim deyek ki, sizin mentiqinize esaslanib mekteb dersliklerinde, qezetlerde latin elifbasi ile yazilmish fransiz adlarini dilimize cevirmediler ve oldugu kimi saxladilar, onda buyurun 10 cu sinif tarix dersliyinde goturulmush sitati oxuyun, shagird Zerdab rayon Qoshaqalali kend orta umutehsil mektebinin shagirdidir: Sitat: "1939 ci ilde Fransa lideri Charles de Gaulles ilk defe Arthur Neville Chamberlainle gorushdu" Ve ya 2ci sitati 24saat idman qezetinden 50 yashli Yasamal rayon sakini Ebdulqedim dayi oxuyur. "Qirmizi vereqe ile cezalanan Guillaume Hoarau bash meshqchi Jacques Denoueix-in qezebine tush geldi"
Buyurun Nurane xanim, qiymetlendirin.

Yuxaridaki iki sitat bir azerbaycanli uchun en minimum shekilde bele verilmesi dogru olardi, neinki siz yapishdiginiz shekilde.

"1939 ci ilde Fransa lideri Şarl dö Qol (Charles de Gaulles) ilk defe Artur Nevil Çemberlenlə (Arthur Neville Chamberlainle) gorushdu"

"Qirmizi vereqe ile cezalanan Qiyom Oaro (Guillaume Hoarau) bash meshqchi Jak Denueksin (Jacques Denoueixin) qezebine tush geldi"

Hansi daha seliqeli ve oxunaqli olardi?!

Yene de qeyd edirem ki, bu mesele chox murekkebdir ve halbahal butun inceliklere toxunaraqdan hell edilmelidir, yoxsa temamile tezadli yazinizda vurguladiginiz kimi. Kamilleshmek lazimdir!
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
04.09.2011 11:34
Bəli, mən şadam ki, dahi William Faulkner'in tövsiyəsi işə yaramağa başlayıb. İlk oxuyanda yazımı anlamamışdınız və sosial şəbəkədə söyüşlə hücuma keçmişdiniz.
Mən anlayanacan oxumağı məsləhət bildim. Görünür, bir neçə dəfə oxuyub tədricən anlayırsınız.
İndi orijinalı saxlamağı qəbul edirsiniz, amma. tələffüzü də verməyi təflif edirsiniz. Bunu yəqin Azadlıq radiosunun bəzi yazılarında görmüsünüz :)
Aın getsin onu. Elə orijinaldakı kimi yazın.
Soruşursunuz ki, kənddə oxuyan şagirdlərimiz, qəzet oxuyanlarımız adları Arthur Neville Chamberlain, Jacques Denoueix kimi necə oxusun.
Qısa və konkret cavabım: Fransa, Almaniya, İngiltərə, İtaliyanın kiçik şəhərlərinə gedin, insanlarla söhbətləşin və soruşun: Onlar qəzetlərdə, kitablarda Recep Tayyip Erdogan, Ahmet Davutoglu, Cem Özdemir, Halid Ziya Uşaklıgil kimi adları necə oxuyurlar?
Fransanın kiçik şəhərlərindəki şagirdlər, 50 yaşlı qəzet oxuyanlar alman siyasətçisi Frank Walter Steinmeier'in adını necə oxuyur?
Öyrənin, onlar sizin keçən dəfəki şərhdə istehza ilə məndən soruşduğunuzu edirlərmi? Xarici dil üzrə müəllim, akademikdən dərs alırlarmı?
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
05.09.2011 10:29
Dayaq nöqtəsi - dünyaya uymaqdır! Beynəlxalq standartlara qoşulmaqdır! Misal kimi Avropa və ABŞ mətbuatını göstərdim. Amma, söz etdiyim qaydalar bütün dünyada keçərlidir.
Latın qrafikalı dillərdəki adları latın qrafikalı dilimizdə yazarkən istədiyimiz şəklə salmaq, transkripsiya etmək üçün heç bir əsasımız yoxdur.
Cavab

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
04.09.2011 20:48
Nurane xanim, gorurem "elifba eyniliyi var, vessalam, sozler eynile oldugu kimi qalmalidir" ve "avropalilar nece biz de ele" dayaq noqtelerinden ozge hech bir yanashmaniz yoxdur. Ve teessuf ki, xalqlarin tarixi, medeni, siyasi, ictimai, linqvistik ve s yaxinligindan dogan elementleri zibil qutusuna atirsiniz. Daha bundan sonra hansisi hipotez uchun sey gostermeyine deymez. Meni yorub elden saldiniz, amma umid edirem ki, bir gun olkede dil qurumlari nehayet ciddi shekilde bu ishle meshgul olmaga bashlasalar ilk novbede qeyd etdiyim nuanslari da daxil ederek azerbaycanlinin diline yatimliligini nezere alacaqlar.

Kimdən: Halaypozan
03.09.2011 19:00
Yox, o məsələyə münasibət billdirmədiz ki, Şarl de Qolun adını nə orijinaldakı kimi yaza biləcəyik, nə də bizim nitq aparatımıza uyğun gələn şəkildə.Yəni buna necə baxırsız? Orijinaldakı kimi alınmayacaq. Biz isə onu tələffüz eləməkdə çətinlik çəkəcəyik. Necə olacaq bu? Yəni, istəyirsən, bir əcnəbi yazıçının bütün əsərlərini mütaliə elə, amma adını azı bir dəfə eşitməsən, onun adını çəkə bilməyəcəksən. Hə? )
Layk-anlayk söhbəti də yersizdir. Bir uşağın ayağının altına fışfışa at, onu sarılığa yoluxdur, təsviri qoy internetə, əksəriyyət layk verəcək. ) (diqqət - amandır, təkrarlamayın) Təbii ki, bir fikir ortaya atılanda dost-tanış gəlib layk verir. Avtoşa da layk vermək olar, quşbaza da.
Belə şeylərlə dilin qaydaları dəyişmir. Azərbaycan dili tarixi kitabı var, arada açın oxuyun. Sevil Mehdiyevanın, Qəzənfər müəllimin də eyni adlı kitabları var. Görün nə kimi qərarlar qəbul olunub indiyə qədər, neçəsi gerçəkləşib. Hansılar hansı səbəblərdən elə tezislərdə qalıb. Bütün dünyanın ən məşhur türkoloqları az qala bir əsr bundan qabaq Bakıda nə kimi qərarlar qəbul elədilər, amma kağız üstündə qaldı.Siz də durmusuz burda başlamısız ki, məni layk eləyiblər. )
Uzağa getməyin, elə bu saytda Azərbaycan dilinin gününə baxın. Yazıçılarımızın, şairlərimizin azərbaycancasına baxın. Mən orta məktəb şagirdinin, fəhlənin, kəndlinin yazı mədəniyyətindən danışmıram. Mən yazıçıdan danışıram, şairdən danışıram. Baxın onların yazılı nitq mədəniyyətinə. Bir ovuc qaydanı öyrənib başa çıxa bilmirlər. Hələ bir Şekspirin adının orijinaldakı kimi yazılmasını da gəlin bunun üstünə, görün nə olacaq?
Neçə ildir təzə əlifbaya keçmişik, xəbəriniz var ki, televiziyalarda daxili yazışmalarda, dublyaj studiyalarında, ssenarilərin tərtibatında, hətta bir çox qəzet redaksiyalarında əksəriyyət kiril əlifbasından (və ya klaviaturasından) istifadə eləyir? 32 hərfi 20 ildir öyrənib başa çıxa bilmirik.
Prezidentin fərmanı ilə nəşr olunan kitablar internetdə var, amma onların içindən bir cümləni axtarışa verirsən, çıxmır. Çünki rus klaviaturası ilə yığıblar. O boyda iş heç olmuş kimidir. Bu faktları sadalamağım mövzudan yayınmaq kimi gəlməsin sizə. Mən demək istəyirəm ki, belə elementar problemləri var bu millətin. Sizin dediklərinizi kim öyrənəcək? Ümumiyyətlə, bu nəyə lazımdır? Nədir bu dediyiniz "beynəlxalq keçərli qaydalar"? BKQ )
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
04.09.2011 11:21
Halaypozan, ilk sualınıza keçən şərhimdə cavab yazmışdım. Həmin hissəni olduğu kimi kpçürüb buraya əlavə edirəm:
Charle de Gaulle'un adıyla bağlı fikrinizdəki suala gəlincə isə, André adında olan é hərfi e kimi yazılmalı və ya istəyən fransız şriftindən istifadə etməklə tam olduğu kimi yaza bilər. Amma, bir daha vurğulayıram, é yerinə e yazmaq çox normaldır və düzgündür.
Yəni, "Charles André Joseph Marie de Gaulle" da doğrudur, "Charles Andre Joseph Marie de Gaulle" da! Diqqət edin, birinciylə ikinci arasındakı yeganə fərq bizim əlifbamızda olmayan é hərfinin e ilə əvəzlənməsidir.
Soruşmusunuz ki, sözü gedən adı orijinaldakı kimi necə yazaq? Əgər bu sualı é hərfini nəzərdə tutaraq verirsinizsə, təkrar edirəm ki, fransız şriftini seçməlisiniz. Bilgisayarınızda bu şriftdən istifadə edərək yazın və ya əllə yazırsınızsa, üstündə işarəsini də qoyun. Yox, əgər istəmirsinizsə, onda, ikinci variatını yazın.
Yazının bəyənilməsi ilə bağlı dediyinizə gəlincə:
Like söhbəti yersiz deyil. Zarafatlamı, ciddimi iddia etdyiniz gülüncdür. Şəxsən mən ayağının altına fişəng atılaraq sarılığa yoluxturulmuş bir uşağın çəkilib internetə qoyulmuş şəklini bəyənmirəm. Doğrudur, belə şəkilləri də, avtoş şəkillərini də, quşbaz şəkillərini də like edənlər çoxdur. Amma, Azadlıq radiosunun saytını tanıyan, "Oxu zalı"nı oxuyanlar elələri deyil. Amma, mən iddia etmirəm ki, bir-neçə istisna ola bilər ki, bəlkə, onlardan biri sizsiniz.
Yazı 459 dəfə bəyənilib. Bunun, təkrar edirəm istisnasız, biri də tanışlıq, sifariş, xahişlə dost-tanış bəyənməsi deyil.
İnsanlarımızın dilimizi bilmə səviyyələri məni də qane etmir. Amma, mən dilimi mükəmməl bilirəm və bununla qürur duyuram, bu, mənim özümü daha əmin hiss etməmə müsbət təsir edir.
Sizdən sitat verirəm: "Bir ovuc qaydanı öyrənib başa çıxa bilmirlər. Hələ bir Şekspirin adının orijinaldakı kimi yazılmasını da gəlin bunun üstünə, görün nə olacaq? "
Qəribədir. İndiyədək məni söyür və əcnəbi adların olduğu kimi yazılmamalı olduğunu deyirdiniz, dilimizin korlanmasından qorxurdunuz, əcnəbi adın olduğu kimi yazılmasını düzgün saymırdınız.
İndi isə, insanlarımızın səriştəsizliyini və savadsızlığını əsas gətirirsiniz. deməli, öyrənə bilsələr, bacarsalar, orijinaldakı kimi yazmalarını istərdiniz.
İnanın, burada öyrənməli bir şey yoxdur. Adı əcnəbi mənbələrdən götürərkən olduğu kimi yazsınlar. Dəyişməsinlər.

Kimdən: Halaypozan
03.09.2011 12:46
Siz heç bir mənbə göstərmirsiz, hələ bir yazınızı da şedevr sayırsız, 4 dəfə oxumağı məsləhət görürsüz. Səcdəsi-filanı da olsunmu, əstəğfrullah? Nida işarələrini ora doldurmaqla deyil. Söhbət yazı qaydalarından gedir, bizim qrammatikamızdan bir istinad verin. "Başa düşmürsüz, bir də oxuyun" deməklə iş bitmir axı. Bir də dünya dillərindən elə danışırsız ki, elə bil Süleyman peyğəmbərsiz, quş dilini də bilirsiz. Avropa dillərinin bir-birinə münasibəti, onlarda bir-birindən və latın dilindən sözalmanın tarixi tamam başqa mövzudur və bu onların öz problemidir.
Qondarma hərflərin yerinə “müvafiq” olanını yazmaq da vəziyyətdən çıxış yolu deyil. Kim deyə bilər məsələn, bir ingilis “ə”yə müvafiq olanı “e” biləcək, ya “a”? İstər-istəməz ikinci variantlar yaranacaqmı? Bu halda heç nə qalmayacaq. Nə orijinaldakı yazı, nə də Azərbaycan dilində tələffüzə yaxın olan variant. Portuqal dilində bircə A hərfinin başına dörd cür oyun açıblar. Fransız dilində bircə E-nin başına 4 cür hərəkə (diakritik) qoyurlar. Üstəlik nəzərə alın ki, məsələn, fransız dilində diakritiklərin yazılmaması orfoqrafik səhv sayılır (baş hərflər istisnadır). Nə oldu bu? Nə o dildəki yazı qaldı, nə bu dildəki tələffüz qaydası. Şarl de Qolun adını yazacaqsız - Charles André Joseph Marie de Gaulle. Andre sözündəki «e»nin papağını qoymayacaqsız. Yəni bu onsuz da fransızca olmayacaq artıq. Mən də bilməyəcəm ki, bu kişinin adını necə səsləndirim. İt də getdi, ip də getdi. Mən hələ o sözlərin şəkilçilərimizlə münasibətindən danışmıram.
31.08.2011 20:50-də yazdığınız şərhdə buyurursuz – “Ingilis mənim adımı mənşə dilində olduğu kimi yox, mənim şəxsiyyətimi təsdiq edən sənəddə yazıldığı kimi yazmalıdır”. Yazmayacaq. Bircə bunu qəbul eləyirsiz?
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
03.09.2011 16:49
Halaypozan bəy və ya müəllim, inanın, məni heyrətləndirməyə davam edirsiniz. Şərhlərə əsasən fikrinizi və onu ifadə tərzini üç sözlə xarakterizə etsəm, "mahiyyətdən uzaq, təkrarçı və sözü gedən mövzu haqda anlayışı olmayan" deyərdim. Sadəcə yazmaq xatirinə yazırsınız.
Hər arqumentinizə, fikrinizə, sualınıza münasibətim:
Nə mənbə axtarırsınız? Nəyin mənbəsi? Bir qrafika daxilində şəxs adları olduğu kimi yazılmalıdır. Bunu dəyişmək, istədiyi şəklə salamq olmaz. Onun üçün, buna yol verməyi dəstəkləyən bir mənbə göstərə bilməyəcəm sizə.
Mən sizdən soruşuram. Siz hansı mənbəyə, nəyə, harada yazılmış qaydaya əsaslanaraq bir qrafika daxilində (fransız və azərbaycan dilləri latın qrafikalı dillərdir) Charles de Gaulle adını Şarl dö Qol və ya Şarl de Qol şəklinə salırsınız? Bunu nəyə əsasən edirsiniz?
Bir qrafika daxilində şəxs adları olduğu kimi saxlanmalıdır. Amma, söhbət müxtəlif qrafikalardan gedirsə, o zaman (ISO və DIN çərçivəsində) transkripsiya və transliterasiyadan istifadə olunur. Yəni, bir qrafikadan digərinə keçərkən şəxs adları çevrilir. Bunu biz, məsələn, rus adlarını (kiril qrafikası) öd dilimizdə (latın qrafikası) yazarkən etməliyik.
Haqqında danışdığımız yazım çox dəyərlidir, çox önəmli bir məsələdən bəhs edir. Sayta qoyulduğu cəmi 10 gündür, amma, həm burada, həm sosial şəbəkədə çox geniş müzakirəyə səbəb olub, eyni müddətdə yazıların bəyənilməsinin orta göstəricisindən 10 dəfədən də çox bir sayda bəyənilib. Bəyənilmə sayına diqqət edin. Və bu məni çox sevindirir. Mənim də məqsədim, bo mövzunun müzakirə obyektinə çevrilməsi, bu haqda danışılması. bundan xəbərsiz insanların məlumatlanması, müəyyən qədər məlumatı olan, lakin, bu problem haqda unutmuş insanların, etinasızlıq göstərmiş insanların diqqətini məsləyə cəlb etmək, yaxın zamanda doğru yola keçidə nail olmaqdır ki. buna nail olacağımıza çox ümid edirəm.
Bizim adlarımızda olan ə hərfini bir ingilis a və ya e şəklində yaza bilər. Azərbaycan şriftindən istifadə edib tam orijinal saxlaya bilər və ya ə hərfini a və ya e ilə əvəzləyə bilər. Bu çox normal, labüddür. buna deyirlər, zərurətdən əvəzləmə. Çünki ingilisin əlifbasında ə hərfi yoxdur.
Charle de Gaulle'un adıyla bağlı fikrinizdəki suala gəlincə isə, André adında olan é hərfi e kimi yazılmalı və ya istəyən fransız şriftindən istifadə etməklə tam olduğu kimi yaza bilər. Amma, bir daha vurğulayıram, é yerinə e yazmaq çox normaldır və düzgündür.
Son sualınızla bağlı: Bəli, yazacaq. Yalnız ingilis əlifbasında olmayan ə hərfini əvəzləyəcək (əvəzləyir!) və Nurana Aliyeva yazacaq (yazır!). Gərəkərsə, Nuranə Əliyeva yazacaq.

Cavab

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
03.09.2011 13:57
Halaypozan, yeqin ki Charles de Gaulle (şarl dö Qol)sozunu sekkiz yashli ushagin ve ya tut agaci altinda eyleyishib bir fincan chayla qezetini maraqla oxuyan Ehmedali dayinin basha dushmesi uchun heresine ya Diller Universitetinden bir muellimin, akademikin elaqe nomresini teshkil etmek lazimdir ya da ozlerine ve ya valideynlerine fransiz dili oyretmek ki, bu olkenin liderinin adini duzgun teleffuz edib fransizlarin xetrine deymesin. Ya da Bordeaux (Bordo) sozunu teleffuz etmek uchun ya gerek bogazin horrasini tokesen ya da yuxaridaki variant. Men linqvistik deyilem, amma bu sohbeti basha dushmek uchun bir az mentiq ishletmek lazimdir ve bir balaca eyniyyete (milletine) hormet. Ilkin olaraq bizi Qerble, latinla yaxinlashdiran ele herflerdir, bashqa hech ne. Biz azerbaycanlilar uchun chevirmeler dilimizin xususiyyetlerine nece uygundursa elece de chevirmeler etmeliyik ki, hami uchun rahat olsun. Neinki Sczceny, Saint-Nazaire (asan ve orijinal teleffuz-Sən Nazeğ), Lichtenstein (orijinal- Liştenştayn ve ya ruslardan kecme-Lixtenşteyn)kimi xammal olaraq yazib mektebli, qiraet edenler, umumen insanlari chetinliye salaq ki, ne var ne var beynelxalq qaydalar var. Bir de ki, bildiyime gore bele qayda yoxdur, her olke oz vetendashlari uchun uygun olani qebul edir. Bele daha dogrudur.
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
03.09.2011 17:12
Emin bəy, az öncə Halaypozan'ın şərhinə cavab yazdım. Onu siz də oxuyun, bu suallarınızın cavabı orada var.
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
03.09.2011 17:08
Laməkan Emin bəy, istər səkkiz yaşlı bir uşaq olsun, istər iyirmi səkkiz yaşlı bir gənc, istərsə də əlli səkkiz yaşlı Əhməd dayı, Charles de Gaulle şəxsin adıdır. Orada başa düşülməli bir şey yoxdur. Charles de Gaulle'a ad verilib artıq və nə səkkiz yaşlı bir uşaq, nə iyirmi səkkiz yaşlı bir gənc, nə də əlli səkkiz yaşlı Əhməd dayı ona yeni ad verməməlidir.
Eyni yaşlı fransız, alman, ingilis "Halid Ziya Uşaklıgil" ad-soyadını olduğu kimi oxuyur və orada başa düşməli bir şey axtarmır. Şəxsin adını olduğu kimi qəbul etmək lazımdır.
Sual edirəm: Məgər siz səkkiz yaşlı uşaq və ya Əhməd dayınızla qəzetdəki "Şarl dö Qol" adının "Charles de Gaulle" şəklində yazılmalı olduğunu öyrətmək üçün Dillər Universitetindən müəllimə və ya akdemiklə əlaqə yaradırsınız? Və ya gedib valideyninə fransız dili öyrədirsinizmi ki, bilsinlər ki Şarl dö Qol Charles de Gaulle'dur? Görürsünüzmü nə qədər gülünc və düşüncəsiz fikirlər səsləndir, suallar verirsiniz?
Haqqında danışdığınız çevirmə başqa qrafikalı dillərdəki adlarla olur. Fransız dilindəki adları azərbaycan dilinə çevirməməlisiniz. İkisi də latın qrafikalıdır.
Nə linqvistik olmağa, nə də güclü mənyiqə gərək yoxdur. Gözünü açmaq, yazılanı oxumaq, riayət etmək gərəkdir sadəcə. Bir fransız, bir ingilis, bir alman, bir amerikan qəzetində türk adlarının yazılışına baxın lütfən. Ya tamamilə orijinaldakı kimi verilir, ya da onlarda olmayan hərflər əvəzlənir və şəxsin adı olduğu kimi verilir.
(Mövzuya birbaşa aidiyyatı olmasa da - mövzu şəxs adlarıdır.) Məlumatınız üçün qeyd edim ki, yer adı olan Lichtenstein'in göstərdiyiniz hər iki tələffüzü səhvdir. Düzgün olan: Lixtenştayn
Ən sonda yazdığınız iki cümlə isə cəfəngiyyatdır. Hücumdansa, bir az məlumatlanın. Uğurlar
Cavab

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
03.09.2011 15:01
Sozumun cani odur ki, muellif yazisinda demek olar ki, iki dayaq noqtesi goturub, biri latinla yaziriqsa, herfler varsa demeli alman ingilis, fransiz xususi adlar oldugu kimi qala biler ve eger erebdirse onda teleffuz shekli chapa verilmelidir. Ikinci odur ki, beynelxalq qaydalar var, imkan olsa idi, muellif o qaydalara uygun bir link vererdi. Yazi yeniden ve derinden bir daha ishlenilmelidir ve esaslandirlmalidir daha sonra muqaiseli tehlile kechile biler. Eks teqdirde tutarliligi bir daha itecek.

Kimdən: Elmir Haradan: Bakı
02.09.2011 16:54
Dəyərli yazıdır, Nuranə xanıma təşəkkür edirəm. İllər öncə, 2004-də bu haqda mən ətraflı yazmışdım, mövzu ilə əsaslı maraqlananlar bax bilər http://goo.gl/JViOy.

Cavab

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
03.09.2011 11:59
Elmir bey, baglantidaki bloqda fikirlerimi yazdim, buyurub oxuya bilersiniz. Emin
Cavab

Kimdən: mustafa85
03.09.2011 02:27
Çox mühüm mövzuda aydın dille yazılmış bir yazıdır- müellife teşekkürler. Azerbaycan da evvel-axır dünya standartlarına riayet edecek. Bu yazı o standartlara riayet etmek üçün açılan önemli bir cığırdır.Tebrikler.
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
03.09.2011 16:14
Təşəkkür edirəm, anlayışlı, təmkinli, reallığı görən oxuculara var olsun hər zaman. Yaxın zamanda bu prosedurun başlamasını və tədricən də olsa doğru yolda addımlamamızı diləyirəm.
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
02.09.2011 17:41
Təşəkkürlər, Elmir bəy.

Kimdən: Eemin Haradan: Lamekan
01.09.2011 21:47

Aktual movzudur. Amma yazi bashdan ayaga tezadlarla doludur, adama ele gelir ki, Nurane xanim seher uzunu yuyub klaviaturani eline alib yazmaga bashlayib. Umumen basha dushmedim ne uchun bezi dillerden dilimize xususi adlari chevirende orfoepiyaya, diger diller uchunse orfoqrafiyaya esaslnilmalidir. Muellifin metedologiyasi da natamam ve kaldir. Shexsi adlara gelende chevirmede ne uchun meselen fransiz adlarinin orijinalligini saxlamaq lazim oldugunu anlaya biledim, bu sadece olaraq fransizlari sevindirmek uchundur yoxsa ?! Meselen, deyek ki, Jacques Chirac adini oldugu kimi saxlamaq lazimdir, Nurane xanimin tebirince desek chunki butun herfler Az dilinde var, onda sual olunur, bu adi Dashkesen sakini oxuyanda nece oxumalidir: J a c q u e s C h i r a c . Chox gumeli chixir, eslinde ise orijinal dildeki (fransizcadaki), orfoepiyaya riayet etmekle Jak Şirak oxunmali idi. Eyni paraleli Lichtenstein, Scszeny, Palacchi ve s kimi adlar uchun de aparmaq olar. Xarici adlarin oxunmasi ve teleffuzu azerbaycanli uchun asan ve anlashiqli olmalidir.
Bu hem de chox murekkeb ishdir, Hokumet xususi olaraq dil qurumlarina bu barede gosterish vermeli ve ya yeni bir qurum bu ohdeliyi goturmelidir. Ve xususi adlarin dilimize chevrilmesi halbahal olmalidir, tarixi bagliliga, dilimize uygunluga, anlashiqligina ve s elemntlere riayet etmekle. Tarixi olaraq Həştərxan (qebul edile biler), ruslara yonelik Hote (uygunluq itib), dilimize uygunluga gore Ərdoğan (qebul edile biler) ve s. Eyni zamanda resmi yazishmalar, konvensiya olaraq uzlashma, bedii kitab, metbuat, derslik ve s kimi meselelerde de incelikler nezere alinmalidir, amma bunun cherchiye alinmasini resmi qurum heyata kechirmelidir. PS: Nurane xanim, bu movzu uzerinde fikrleshende (bunu etsez eger) Fatma nenemi de nezere alin, kitab oxuyur amma ozge dil bilmir :)
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
02.09.2011 08:26
Emin bəy, eyni şərhi sosial şəbəkədə yazının paylaşımında bölüşdüyünüzdən, orada verdiyim cavab dəyişməzdir. Oxucular üçün cavabı buraya daxil edirəm:
Emin bəy, Nice-də oturmaqla deyil ki, dünyadan xəbəriniz yoxdur. Heç bir anlayışınız olmayan mövzularda bir az iddiasız və fikrinizi ehtiyatla ifadə etsəniz daha doğru olmazmı? Yoxsa, inanın ki, biyabırçılıqdır. Qışqırmağa nə var ki? Öyrənin. Mən o yazını yazdım ki, bilməyənlər öyrənsin. Ümumən başa düşmədiyinizi yazmısınız. Elə isə bir daha oxuyun. Başa düşənədək dəfələrlə oxuyun. Yazı çox sadə dildə, çox aydın və nümunələr üzərində izah edilməklə yazılsa da, bu yerdə böyük yazıçı, həm də mürəkkəb diliylə fərqlənən William Faulkner'in sizin durumunuzda olanlara verdiyi tövsiyəni sitat şəklində verəcəm: Sual: Some people say they can't understand your writing, even after they read it two or three times. What approach would you suggest for them? (Sizin yazılarınızı hətta iki və ya üç dəfə oxuduqdan sonra belə anlamadıqlarını deyən insanlar var. Onlara tövsiyəniz nə olardı?) Cavab: Read it four times. (Dörd dəfə oxumaq.) Gerçəkdən! Anlayanadək oxuyun. Quru iddiayla deyil ki. Konkret sitat verin yazımdan və harada təzad olduğunu göstərin. Çevirmək sözünü heç işlətməyin. Şəxs adları çevrilməz. Latın qrafikalı dildə olan şəxs adı orijinalda olduğu kimi yazılmalıdır. Digər qrafikalı dillərdəki adlar isə tələffüz (deyiliş) əsas götürülməklə bizim əlifbanın hərflərindən istifadə etməklə yazılmalıdır. Bəli, fransız adlarının orijinallığını saxlasaq, təbii, sevinərlər )) Amma, latın qrafikalı bütün digər dillərdəki adların da orijinallığını saxlayaq. Subyektivliyə yol verməyək. Nə olsun ki, siz Fransadasınız? Onalrı başqa cür sevidirin )) Təbii ki, Jaques Chirac-ın adını da, digər fransızların adını da rəsmi sənədlərində yazıldığı kimi yazmalıyıq. Dərdini çəkdiyiniz Daşkəsən sakinləri isə fransız necə oxuyursa bu adı, elə də oxumalıdır. Fransanın Daşkəsən kimi bir inzibati vahidinin sakini nə edir, Daşkəsən sakini də onu etməlidir. Fransız mətbuatı latın qrafikasındakı adların orijinallığını saxlayır. Təklif edirsiniz ki, Daşkəsən sakininin tələffüz edə bilməsi üçün Jak Şirak yazaq. Bu çox gülüncdür. Unundun bunu. Pəncərəni açıb dünyaya baxmaq lazımdır. Avropa burnunuzun ucundadır.
P.S. Sanıram, Fatma nənəniz bildiyi dildə oxumağa davam edər. Dəyişən, ad və soyadın olduğu kimi yazılmasıdır ki, nənəyə də yaxşılıq etmiş olarıq. Ad və soyadın düzgün yazılışı ilə tanış olar.
Bu, labüd və faydalıdır.

Kimdən: Halaypozan
26.08.2011 12:52
Yenə həmişəki problemlərdir. Siyasətçi yatıb, tarixçi siyasətlə məşğul olur, dilçi tarix kitabı yazır, dilçilik sahəsi də qalıb boş, hər yerindən duran bir ideya atır ortaya.
Qızım, bütün dillərdə transliterasiya, translit, transkripsiya kimi hadisələr var. Bu şeylər haqqında ötəri məlumatın olsaydı, yuxarıda qoyduğun sualların heç biri ortaya çıxmayacaqdı. Hər dil əcnəbi sözü öz qaydalarına, səs və əlifba sisteminə uyğun şəkildə "sındırıb" istifadə eləyir.
Yaxşı, tutaq ki, dediklərinizə əməl elədik. Sənin öz adın fars sözüdür, soyadının kökü ərəb, soyadının sonluğu isə ruscadır. Hansı orijinallıqdan danışırsan, qızım? Başa düşdük, yuxarıda, qeyd eləmisən ki, pasportdakı kimi yazaq. Olsun.
Tutaq ki, hamının adını pasportundakı kimi yazdıq. Buyurun, Müəmmər Qəzzafinin adını yazın pasportundakı kimi. Onunla bağlı bir şey yazmaq istəyəndə zəng vurun Liviya səfirliyinə, soruşun, sizin Qəzzafinin soyadı pasportda necə yazılıb? qaf hərfindən sonra gələn "zəl" ze-sıdır? Yoxsa "ra"nın nöqtəlisidir (zə), ya "zad" hərfi ilə yazılır? Bəlkə "za"dır? Necə yazacağıq bunları? Kimin haqqında danışmaq istəsək, onun qeydiyyatda olduğu yerin pasport masasına zəng vurmalıyıq?
Necə yazacaqsız Mao Tszedunun adını? Ho Şi Minin adını? Pasportlarındakı kimi?
Cavab

Kimdən: Nurana_GGM
31.08.2011 20:50
Siz yazını oxumadanmı yazmısınız bu şərhi?
Məndə belə bir təəssürat yarandı ki, siz başlığı və spotu görüb şərhi yazmısınız. Məqaləni oxumaq gərək!
Sizin veriyiniz sualların cavabı orada var.
Ad və soyad şəxsiyyəti təqdiq edən sənəddə olduğu kimi yazılmalıdır. Mənim şəxsiyyətimi təsdiq edən sənəddə olduğu kimi. Adımın ərəb mənşəli olmağı burada önəmsizdir. İngilis mənim adımı mənşə dilində olduğu kimi yox, mənim şəxsiyyətimi təsdiq edən sənəddə yazıldığı kimi yazmalıdır.
Sonda verdiyinizi suallara gəlincə, yazını oxumanızı tövsiyə edirəm. Və qısaca təkrar edirəm: Latın qrafikalı olmayan dillərdə, və əlbəttə ki, həmçinin ərəb dilində də olan adları və soyadları dilimizdə yazarkən onları eşitdiyimiz kimi (orfoepiyanı - deyilişini - əsas götürüb) öz qrafikamızın hərflərilə yazmalıyıq.
Cavab

Kimdən: Halaypozan
01.09.2011 01:16
Yaxşı. Maşalllah yazınızda istinadlar əvəzinə nida işarələrindən gen-bol istifadə eləmisiz, adam istər-istəməz inanmaq istəyir. )
Xanım, nəyə görə, məsələn, ərəb qrafikalı əlifbadan istifadə eləyən dillərdəki adlar yox, məhz latın qrafikalı əlifbadan istifadə eləyən dillərdəki adlar orijinalda yazılmalıdır? Bu necə məntiq oldu?
Bir xahiş eləyəcəm: mümkünsə, buyurun, Ferdinand ikinci Araqonun adını yazın orijinaldakı kimi. Katalan dilində. Onların əlifbası da latın qrafikası əsasında hazırlanıb. Yəni necə eləyəcəksiz bunu? "Vörd"də o "AZ_EN_RU" olan yerə katalon dilini də əlavə eləyəcəyik, sonra klaviaturada bir-bir o diakritikli hərfləri axtaracağıq? ) Bu nə məntiqdir?
Yeri gəlmişkən, siz hansısa əcnəbi nəşrdə məsələn, Rəsulzadənin adının, ya soyadının "ə" ilə verildiyini görmüsüz? Bunu heç kim bizim üçün eləməyəcək. Biz də eləməməliyik.
Biz yüz illər boyu bunun əziyyətini çəkmişik. Adi yazı-pozunu öyrənmək üçün illərlə ərəb mənşəli sözlərin ərəb dilindəki kimi yazılışını öyrənməli olmuşuq. Bunu da hər yüz nəfərdən biri-ikisi öyrənə bilib. Bir məktub yazmaq üçün mirzə yanına gediblər. İndi həmin oyunu ingilis dilində açmayın bu xalqın başına. Azərbaycan dilinin ən böyük üstünlüklərindən biri onun yazı qaydalarnın canlı danışığa maksimum yaxın olmağıdır.
Ərdoğann adına görə heç narahat olmayın. Rəcəb adı da var Azərbaycan dilində, Teyyub da, üstəlik Təyyub da, ər də, doğan da. Buna görə narahat olmağa dəyməz. Dediyiniz problem informasiya kanallarının artması ilə bağlıdır və bütün dünya dillərində müşahidə olunur. O vaxt Donald Ramsfeld də şikayətlənmişdi ki, bu bin Ladenin adının 70 cürə yazılış formasına rast gəlmişik, sənədlərdə sürətli axtarış vermək olmur. Bu qlobal problemdir.
Səhifə (2)
    Növbəti