Cümə axşamı, Avqust 21, 2014 Bakı vaxtı 17:06

Cəmiyyət

Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasında "Kommunist" qəzeti

"Communist""Communist"
x
"Communist"
"Communist"
1929–cu il yanvarın 1-də Azərbaycanda yeni əlifba tətbiq edilməyə başladı. «Kommunist» qəzetinin 1929-cu il 1 yanvar tarixli sayı yeni əlifba ilə çap olunub. İlk məqalə çağırış xarakterlidir.

«Azərbaycanın bütün işçi və kəndlilərinə!

Azərbaycanın əməkçi kütlələri yeni əlifbaya keçmək tarixi günündə maarif və mədəniyyət sahəsində böyük bir inqilab yapırlar. «Bu şərqdə tam bir inqilabdır» (Lenin).

Türk qadınlarının əsarət altına alınmasının qara əlaməti olan çadra əleyhinə aparılan kampaniya ilə bərabər yeni əlifbaya keçmək məsələsi irəliyə doğru böyük bir addım və firqə tərəfindən irəli sürülmüş mədəni inqilab yolunda çox əhəmiyyətli bir müvəffəqiyyətdir.

İşçi – kəndli kütlələri arasında savadsızlığın böyük bir dərəcədə olması, xalq təsərrüfatının sosializm əsasları üzrə yenidən qurulması işində böyük maneçilik təşkil edir. Yeni əlifba çar və müsavat hökumətlərinin mənhus bir irsi olan bu maneçiliyi ortadan qaldırmaq üçün böyük bir silahdır.

«ƏSKİ ƏLİFBA YARAMAZ BİR DƏRƏCƏDƏ İDİ»

Yoldaşlar!

Mədəniyyətsiz sosializm qurmaq olmaz. Kütlələr savadını geniş bir sürətdə artırmaq üçün əski əlifba yaramaz bir dərəcədə idi: Əski əlifbanı öyrənmək işi texniki cəhətcə çox çətin idi.
Müsavatçılar isə işçi və kəndlilərin maarif cəhətincə tərəqqi etməsinə mane olan və maarif işlərini ləngə salan əski əlifbanın quyruğundan bərk–bərk tutmuşlardır.

Kütlələri mədəni cəhətcə geri saxlamaq üçün sinfi düşmənlərin əlindəki silahları, Azərbaycan əməkçiləri böyük bir müvəffəqiyyət ilə aldı və öz maarif işlərini ilərilətmək üçün canlı bir amil olan yeni əlifbaya sahib oldular.

İşçi kəndli, İşçi qadın, kəndli qadın,

Yoldaşlar!

Yeni əlifbanı öyrəniniz, öz savadsızlığınızı ləğv ediniz, təlin işlərinə doğru qəti addımlarla yürüyünüz, mədəniyyəti yüksəltməyə doğru koşunuz, sosializm quruluşu işlərində aktiv sürətdə çalışınız!

Yaşasın yeni əlifba!

Yaşasın yeni əlifba pionerləri – Azərbaycan işçi və kəndliləri!

Yaşasın Azərbaycanda mədəni inqilab işlərini başlayan və öz rəhbərliyi ilə həyata keçirən Kommunist firqəsi!

A.K. (B) F.Mərkəzi və Bakı komitələri, A.Xalq komissarları Şurası, Bakı şurası».
Bu forum dayandırılıb
Şərhləri sırala
Şərhlər
     
Kimdən: azira Haradan: paris
02.08.2010 11:39
indiki azerbaycanin elifbasi mene çox xosdur çox saq olsun bunu yaradana ve
yasadana men evelki azerbaycanin rus herifinan olanelifbasina çox nifretle
baxiram çunki o elifba bizim ne dilimize ne musalmanliqimiza ne medenyetmize
uyqun gelesi herifler deyildi indiki vaxtdada sovet vaxtindada hemise ermeni
gurcu oz mili heriflerinen yaziblar bes sovet vaxti ne mecburidiki azerbaycan rus
herifile yazirdi bu indiki herif eveldende lazimiydi sovet birliyi bize neye lazimiydi
evelerden turklerden birlik olaedi bu qeder azerbaycanmizin torpaqlari itmezdi
yoldaslar indi fikirlesin gorun bizim familerde ov yazmaq mesele memmedov
bu bizim azerbaycan miliyetmize musalmançliqmiza uyqundurmu elbetde yox
qaldi françiyada erebler çox yasayir onlarin danisiqina fikir veranda men nese
soz seçe bilirem mesele onlarda deyir . nene emi sabahin xeyir sabahin nur
mubarek qartof ve s men indiki elifbamiza çox sadam yaxsi olardi azerbaycanda familde ov da gotursalar indi dunyanin harasinda yasayirsan yasa
bizim usaqlarmiz azebaycanin indiki yazilisini oxumaqi bacarirlar ancaq oda yaxsi olardi ki,xaricdeki usaqlar uçun azerbaycan sefirleri mekteb yaradardilar
azerbaycan usaqlari heftede bir yere toplasardilar azerbaycan tarixinide medenyetinide yaxsi orgasardiler.esq olsun azerbaycan diline ve birliyine
men çox fexr edirem.

Kimdən: Firudin Haradan: Keshlaburg
02.08.2010 02:59
Mirzə Fətəli Axundovu heç vaxt unutmayaq. Bu məsələnin ideya müəllifi odur.

Kimdən: Aydın Haradan: Şəki
01.08.2010 23:21
İran indi də ərəb əlifbası işlədir, bəyəm iranlılar savadsızdılar? İran əhalisi, latınıa yazan türklərdən və azərbaycanlılardan daha savadlıdırlar!

"Cəmi 1 əsr əvvəl demək olar ki, eyni orfoqrafik qaydalar ilə, eyni əlifba ilə yazan və eyni dildə danışan türkər, azərbaycanlılar, türkmənlər, özbəklər və uyğurlar bu xüsusda, zaman-zaman bir birindən xeyli aralanmış yazılarında fərqli əlifbalar, fərqli orfoqrafik qaydalar tətbiq etməklə, eyni sözləri fərqli şəkildə tələffüz etməyə, fərqli terminlər qəbul etməyə və fərqli danışmağa başlamışlar. Son illər türk xalqlarının birliyindən çox söhbət açılsa da, türk dillərinin yaxınlaşdırılmasından çox söhbətlər getsə də və bu xüsusda nə qədər simpoziumlar, qurultaylar və s.lər keçirilsə də bunlar hamısı əslində boş şeylərdir və həqiqətdə, türkdilli xalqlar bir-birindən daha sürətlə uzaqlaşmaqdadırlar". Biz və əlifbasını dəyişmiş digər türk xalqları böyük səhvə yol veriblər, indi geriyə qayıtmaq lazımdır, ərəb əlifbasına! Gec-tez, qayıdacaqlar da, başqa yol yoxdur...
Cavab

Kimdən: Təbrizli Haradan: Azadistan
02.08.2010 01:23
Aydın qaqaş sən yəqin ki ərəb əlifbasin bilmirsən yoxsa belə deməzdin.
Mən təbrizliyəm və ərəb əlifbasın bilirəm və yüzfayız siz əmin olun ki Azərbaycan dilinə və ədəbiyyatına yaramaz bir əlifbadir .
Ərəb grafikasında bax bu hərflər kəsinləklə yoxdur ( Öö Üü Iı) və bu hərflərdə yazılmır ( Əə Oo Ee) və səsli hərflərdən yalnız (Aa Uu İi) yazılır.
4 növ (Z) hərfi ,3 növ (S) hərfi ,2 növ (T) hərfi misal üçün;
Z :ز ذ ض ظ və ya S:س ث ص və bunların heç biri bizim dilimizdə yoxdur bizdə Z zdir və ya s sdir yəni boğazın dibindən çıxan Z , dilin ücündan çıxan Z və dillə diş arasından çıxan Z.
Yəni Ərəb grafikası Ural-Altaik dillər üçün (Azərbaycanca və ....) uyğun bir grafikası deyildir.
İranın 50% ı tamamən svadsızdır yəni heç yazı oxuya bilməyən savadsız.
sizin yazdığınız statistika səhv yerdən alınmışdır.
Mən inanıram ki Azərbaycalılar Şimali qonşudan çox şeylər orgəniblər.
səhrada gəzəndən nə oyrənilir soruşsan sənə belə deyərəm ki grafika öz ədəbiyyatın və mədəniyyətin arxasınca gətirir elə mənim öz yerllilərim var ki ömürlərində bircə kitab oxumayıblar. Hələ ana dilində təhsil haqqında heç söhbət eləmirəm çünkü İranda Azərbaycan dilində təhsil almaq istəmək qabağcadan Kommunist indi isə Panturkist olmağ əlaməti sayılır.
Cavab

Kimdən: aydin.salis@gmail.com Haradan: Şəki
02.08.2010 08:43
O ki qaldı İranın 50 faizinin savadsız olmasına, etiraz etmirəm, mən sadəcə, qeyd eləmişdim ki İrandakı savadlıların sayı Azərbaycandan çoxdur, yəni İran əhalisinin 50 faizi savadlıdırsa Azərbaycan və Türkiyə əhalisinin heç 10 faizi belə savadlı deyil. Əlifbanı höcalıya-höcaliyə oxumaq savadlı olmaq deyil, savadlı o adama demək olar ki, heç olmasa, bir ərizə yaza bilsin. Norveç Avropanın ən qabaqcıl ölkələrindən biridir, amma, deyilənə görə orada məktəblilərin 30 faizi heç yazıb-oxuya bilnir, bu da sizin təriflədiyiniz latın əlifbası, əlifbanın savadlı olmağa dəxli yoxdur...
Cavab

Kimdən: Aydın Haradan: Şəki
02.08.2010 08:31
Təbrizli qardaş, mənim yazdığıma diqqət yetirdiyinizə və münasibət bildirdiyinizə görə sizə təşəkkür etməklə yanaşı, həm də sizin fikrinizə də münasibət bildirmək istəyirəm.
Siz düşündüyünüzün əksinə olaraq, mən nəinki, ərəb əlifbasını bilirəm, hətta fars dilini də bilirəm, üstəlik fars dilində olan 15 əsr əlyazmalarından Azərbaycan dilinə tərcümələr də etmişən. Özü də fars dilini və ərəb əlifbasını məktəbdə, yaxud inistitutda deyil, təkbaşına, özüm öyrənmişəm. Deyim ki, ailəmizdə kimsə fars dilini bilirdi, yox, düzdür babam ərab əlifbası ilə qəzet buraxıb, redaktor olub, amma o mənə elə bir şey öyrətməyib. Ərəb əlifbası çox gözəl əlifbadır! Bu mənim qənaətimdir. Siz dediyiniz bəzi sait hərflərin olmaması isə bu əlifba üçün nöqsan hesab edilməməlidir, əslində bu müsbət haldır. Məsələn, indi bizdəki "ı" hərfi nəyə gərəkdir? Onun əvəzinə "i" yazsaq doğrudanmı sözün oxunuşu çətinləşə bilər? Əsla! Özbəklərdə belədir, ı hərfi yoxdur. Yeri gəlmişkən, mən özbək dilini də, türkmən dilini də, hətta uyğur dilini də bilirəm, hətta bu dillər üzrə redaktoram, uyğurların rəsmi əlifbası ərəb əlifbasıdır, lakin onlar yazılarında hərəkələrdən istifadə etməklə uyğur dilindəki hər bir səsi dəqiq olaraq göstərirlər. Ərəb sözlərini isə öz tələffüzlərinə uyğun olaraq yazırlar, yəni ərəb əlifbasında islahat ediblər amma mənim fikrimcə, onların bu islahatı heç də müvəffəqiyyətli islahat hesab oluna bilməz. Gec-tez, türkdilli xalqlar bir-birinə yaxınlaşmaq istəyirsə, geriyə, ərəb əlifbasına qayıtmalıdır!
Cavab

Kimdən: memus Haradan: Bakı-Tbilisi-Ceyhan
02.08.2010 01:23
Sən allah, gerçəyindi?

Kimdən: K O M M U N İ S T Haradan: GiZLi BAKI
01.08.2010 20:51
Bəli bu danılmaz həqiqətdir ki,Azərbaycanda mədəni inqilabın pioneri və avanqardı hər zaman KOMMUNİSTLƏR olublar.Bu həqiqəti hec kəs inkar edə bilməz.
Cavab

Kimdən: Jo
02.08.2010 01:00
bu duzdur, yaziq kommunistler 70 il ellesdiler bu milletden 1-2 nesil savadli ve medeni adam cixdi, musteqil olandan sonra yene de degenerasiya gedir, bashi baglilar, saqqalli qisa shalvarlilar. men kommunist partiyasinin butun cehetlerini teriflemirem, onun yanlisligini tarix ozu subut etdi ki SSRI dagildi, amma elm, tehsil ve maarif meselelerinde Azerbaycan bu gun Efqanistan kimi saqqalli terroristlerin, dindarlarin elinde deyilse, onda kommunist partiyasina minnetdar olmalidir.