Dünya xəbərləri
Misirdə yeni prezident seçilir
![Misirdə seçki məntəqəsi](https://gdb.rferl.org/3FD1A739-A02D-4DCC-AFF3-02FA6730D828_cx0_cy18_cw0_w250_r1_s.jpg)
Misirdə yeni prezidentin seçiləcəyi səsvermə başlanıb. Ötən il ordu ilk demokratik yolla seçilmiş lideri devirib.
Ordunun keçmiş rəhbəri Abdel Fattah al-Sisi-nin qələbə çalacağı gözlənir. O, ötən ilin iyulunda devrilmiş Muhammad Morsi-dən sonra ölkəni idarə edib.
Təhlükəsizlik qüvvələrinin apardığı əməliyyatlar nəticəsində Qardaşlığın yüzlərlə üzvü öldürülüb və həbs olunub.
Tərəfdarları Sisi-nin ölkənin problemlərini həll edəcəyinə əmindirlər.
Ancaq Amnesty İnternational daxil olmaqla tənqidçilər insan haqları pozuntularını vurğulayırlar.
Səsvermə mayın 27-də başa çatır.
Bütün xəbərləri izləyin
Kadırov xəstədir, onu Alaudinov əvəz edə bilər -KİV
![Ramzan Kadırov və Apti Alaudinov](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-2901-08db0f5944bc_cx0_cy2_cw0_w250_r1_s.jpeg)
Kreml, çox güman ki, Çeçenistan rəhbəri Ramzan Kadırovun varisi ilə bağlı qərar verib.
"Novaya Gazeta Europe" nəşrinin hazırladığı araşdırmaya görə, bu, xüsusi təyinatlı "Axmat"ın komandiri Apti Alaudinovdur.
Aprelin 16-da prezident Vladimir Putin Alaudinovun Rusiya Müdafiə Nazirliyi Hərbi-Siyasi İşlər üzrə Baş İdarəsinin rəis müavini vəzifəsinə təyin edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Nəşrin tədqiqatçıları bu təyinatı Alaudinovun gələcək "möhtəşəm" karyerasında pillə adlandırıblar.
Qəzet xatırladır ki, 2023-cü il dekabrın 18-də Moskvada "Vahid Rusiya"nın qurultayı keçirilib və orada nümayəndələr Putinin beşinci müddətə prezidentliyə namizədliyini dəstəkləyiblər. Qurultayda Alaudinov da çıxış edib. O, xüsusilə ənənəvi dəyərlərdən və dindən danışıb. A.Alaudinovun bu çıxışı onun sürətli karyera yüksəlişinin ilk mühüm siqnalı oldu, - "Novaya Gazeta Europe"də yazılıb.
Yanvarda Alaudinovun prezident seçkisində Putinin vəkili olması xəbəri yayıldı. Martda Alaudinov "Vaqner" özəl hərbi şirkətinin 3 min döyüşçüsünün rəhbərlik etdiyi "Axmat" xüsusi təyinatlı dəstəsinə köçürülməsi ilə bağlı danışıqları uğurla başa çatdırdı, apreldə isə Müdafiə Nazirliyi yanında "siyasi rəhbər" (politruk) təyin edildi.
"Novaya Gazeta Europe" iddia edir ki, həkimlərin mədəaltı vəzinin nekrozu diaqnozu qoyduğu R.Kadırovun səhhəti tam sağalmağa ümid vermir. Həmçinin bildirilir ki, 2023-cü ildə Kadırov şiddətli ağrı və yuxusuzluq səbəbindən qəbul etdiyi dərmanın həddindən artıq dozası səbəbindən medikamentoz komaya salınıb. Nəşrin mənbələri iddia edir ki, bundan sonra həkimlər Kadırovun vəziyyətini stabilləşdirə biliblər, lakin onun beyninin müayinəsinin nəticələri "Kadırovun qohumlarını sarsıdıb".
Çeçenistan rəhbərinin səhhətindəki problemlər rəsmən təsdiqlənmir.
Redaksiyada hesab edirlər ki, ötən ilin sentyabrından Rusiya Prezident Administrasiyası Çeçenistanda hakimiyyətin məcburi dəyişdirilməsi halında ssenari hazırlamağa başlayıb.
Rəsmi məlumatlara görə, Alaudinov Stavropol diyarının Novoselski rayonunda zabit ailəsində anadan olub. 2001-ci ildə (Çeçenistanda döyüşlər davam edərkən) o, Çeçenistan Dövlət Universitetində hüquqşünas diplomu alıb, sonra prokurorluqda işə düzəlib.
Alaudinov 29 yaşında Daxili İşlər Nazirliyində əmək fəaliyyətinə başlayıb, Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinin rəisi və nazir müavini vəzifələrinə qədər yüksəlib.
2021-ci ildə onun Kadırova sui-qəsddə iştirakına aid şayiələrə görə vəzifəsindən uzaqlaşdırıldığı bildirilir. 2022-ci ildə Ukraynaya qarşı müharibədə iştirakına görə Putin Alaudinova "Rusiya Qəhrəmanı" adı verib.
ABŞ İsrail batalyonuna sanksiya planlaşdırır
!["Netzah Yehuda" batalyonunun əsgərləri](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-7e43-08dc61eb1c68_cx0_cy10_cw0_w250_r1_s.jpg)
ABŞ Dövlət Departamentinin İsrail Müdafiə Ordusunun bölmələrindən biri "Netzah Yehuda"ya sanksiyalar tətbiq etmək niyyətində olduğu bildirilir.
Departamentin məlumatına görə, bu bölmənin əsgərləri İordan çayının Qərb sahilində fələstinli ərəblərin hüquqlarını pozur, - "Axios" mənbələrə istinadən yazır.
"Netzah Yehuda" batalyonunda ultradini icmalardan olan israillilər xidmət çəkirlər. Sanksiyalar o deməkdir ki, bölmə ABŞ-dan heç bir yardım və ya təlim ala bilməyəcək.
Nəşrin həmsöhbətləri deyiblər ki, bu qərar Dövlət Departamentinin xüsusi komissiyasının batalyonun fəaliyyəti ilə bağlı araşdırması əsasında qəbul edilib. Təhqiqat 2022-ci ilin sonlarında fələstinlilərə qarşı zorakılıqda hərbçilərin iştirakı ilə bağlı xəbərlərdən sonra başlayıb.
"Axios"un məlumatına görə, araşdırmanın səbəblərindən biri 2022-ci ilin yanvarında Fələstin əsilli 78 yaşlı amerikalı Ömər Əsədin ölümü olub. "Netzah Yehuda" əsgərləri onu İordan çayının Qərb sahilində bir kənddəki keçid məntəqəsində saxlayıblar. Bildirildiyinə görə, Ömər Əsəd yoxlamadan keçməkdən imtina edib, onun əllərini qandallayıb soyuqda saxlayıblar. Bir neçə saat sonra onun ürəktutmasından öldüyü, bundan sonra iki israilli zabitin işdən çıxarıldığı vurğulanır.
2022-ci ilin dekabrında İsrail "Netzah Yehuda" bölməsini İordan çayının Qərb sahilindən çıxarıb. Bundan sonra batalyon, əsasən, ölkənin şimalında olub və Qəzza zolağında döyüşlərdə iştirak edib.
"Axios" qeyd edir ki, ABŞ bununla ilk dəfə İsrail ordusunun bölməsinə sanksiya tətbiq etmiş olacaq. Bunun ardınca İsrail ordusu və polisinin İordan çayının Qərb sahilində fəaliyyət göstərən bölmələri ilə bağlı digər oxşar addımlar da atıla bilər.
İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu "Netzah Yehuda" batalyonuna mümkün sanksiyaları "absurdluğun zirvəsi" adlandırıb.
İsrailin İrana cavab hücumu...
![İsfahandakı hərbi baza yaxınlığında partlayış səsləri eşidilib](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-fd7b-08dc6033b4a2_cx0_cy90_cw0_w250_r1_s.png)
İsrail aprelin 13-dən 14-nə keçən gecə hücuma cavab olaraq İranda bir obyektə raket zərbəsi endirib. Bu barədə aprelin 19-da səhər saatlarında "ABC News" ABŞ rəsmisinə istinadən məlumat yayıb.
İranın İsfahan şəhərindəki hava limanı və 8-ci Hərbi Hava Qüvvələrinin bazası yaxınlığında üç güclü partlayış səsi eşidilib.
İran kütləvi informasiya vasitələrinin (KİV) məlumatına görə, hava hücumundan müdafiə qüvvələri İsfahan üzərində bir neçə dronu vurub.
İsrailin İran ərazisinə zərbəsi məhdud olub, - "Fox News" ABŞ-dakı hərbi mənbəyə istinadən yazıb.
İran rəsmisi də, öz növbəsində, İsrailin zərbə zamanı raketlərdən istifadə etmədiyini bildirib, partlayış səsləri isə hava hücumundan müdafiənin işi ilə əlaqədardır – "Reuters" xəbər verir.
"The New York Times" İran mənbələrinə istinadən hücumların hədəfinin İslam Respublikasının 8-ci Hərbi Hava Qüvvələrinin "Şəkəri" bazası olduğunu bildirib
"Bloomberg" məlumatlı mənbəyə istinadən yazır ki, İsrail İrana qarşı cavab tədbirləri planları barədə ABŞ-ı əvvəlcədən xəbərdar edib.
Eyni zamanda, ABŞ hakimiyyəti belə bir hücumu dəstəkləməyib, - Ağ Evdəki mənbə CNN-ə aydınlıq gətirib.
Ağ Ev: ABŞ İranla müharibəyə can atmır
Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) İsrailə özünü təhdidlərdən qorumağa kömək etməyə davam edəcək. Lakin İranla müharibə və ya Yaxın Şərqdə münaqişənin genişlənməsinə can atmır.
Bunu aprelin 14-də ABŞ Milli Təhlükəsizlik Şurasının sözçüsü Con Körbi İranın həmin günün gecəsi İsrailə yüzlərlə dron və raketlərdən istifadə etməklə həyata keçirdiyi hücumu dəyərləndirərkən deyib.
Tehran bu hücumun İranın Dəməşqdəki konsulluğuna endirilən zərbəyə cavab olduğunu və əməliyyatın məqsədlərinə çatdığını bildirir (Aprelin 2-də İranın Suriyadakı diplomatik missiyasının ərazisinə İsrailin ehtimal edilən hava hücumu nəticəsində İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) 7 üzvü həlak olub). İran hazırda münaqişəni daha da gərginləşdirməyə çalışmadığını, əksinə, İsrailin onun ərazisinə hücumlar edəcəyi təqdirdə daha güclü zərbələrlə buna qarşılıq verəcəyini bəyan edib.
Bundan əvvəl Amerika mediası Ağ Evdəki yüksək vəzifəli məmurlara istinadən xəbər vermişdi ki, ABŞ prezidenti Co Bayden İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu ilə söhbətində ölkəsinin İrana qarşı heç bir hücum əməliyyatında iştirak etməyəcəyini bildirib. Eyni zamanda o, Netanyahunu əmin edib ki, ABŞ İsraili qorumağa sadiqdir. ABŞ aprelin 14-ü gecə İsrailə hücumun dəf olunmasında iştirak edib.
İsrail Müdafiə Ordusunun məlumatına görə, İran tərəfindən buraxılan raketlərin və dronların 99 faizi, ümumilikdə 300-dən çoxu (əksəriyyəti də İsrail ərazisindən kənarda) vurulub. İsrail Neqev səhrasındakı bir hərbi bazaya cüzi ziyan dəydiyini bildirib.
İran isə öz növbəsində, İsraildə nəzərdə tutulan bütün hərbi obyektləri vurduğunu iddia edir.
"ABC News" bir ABŞ rəsmisinə istinadən İranın azı doqquz raketinin İsrailin hava hücumundan müdafiə sistemini keçərək iki hava bazasını vurduğunu xəbər verir. Bildirildiyinə görə, beş raket İsrailin "Nevatim" aviabazasına düşüb, C-130 nəqliyyat təyyarəsinə, uçuş-enmə zolağına və anbar obyektlərinə ziyan vurub. Dörd raketin isə İsrailin Neqev səhrasındakı hava bazasına düşdüyü vurğulanıb.
"Uyğun gördüyü vaxt və şəkildə"
İsrail Nazirlər Kabineti İrana mümkün cavabları müzakirə edir. Medianın məlumatına görə, sərt xətt tərəfdarları İrandakı hədəflərə birbaşa zərbə endirilməsinin tərəfdarıdırlar. "The New Times" qəzetinin yazdığına görə, birbaşa zərbə hazırlanırdı, lakin Netanyahu ilə Bayden arasında telefon danışığından sonra, Vaşinqtonun rəyi nəzərə alınaraq, onun ləğv olunduğu və ya təxirə salındığı ehtimal edilir.
İsrail hərbi kabinetinin üzvü Benni Qants Tehrana qarşı "regional koalisiya"dan danışaraq qeyd edib ki, ölkəsi İrana "uyğun gördüyü vaxt və şəkildə" cavab verəcək. Bəzi fikirlərə görə, bu bəyanatlar onu göstərə bilər ki, İrana qarşı təcili cavab tədbirləri hazırda İsrailin prioriteti deyil.
Agentliklər aprelin 14-də bildiriblər ki, İran hücumdan əvvəl Birləşmiş Ştatların NATO müttəfiqi olan Türkiyəni bununla bağlı məlumatlandırıb və ABŞ da, öz növbəsində, Ankara vasitəsilə Tehrana zərbələrin "müəyyən hədləri" aşmayacağı barədə gözləntilərini çatdırıb. Söhbət diplomatik mənbələrdən alınan qeyri-rəsmi məlumatdan gedir. Onlar qeyd edirlər ki, İsrail ordusunun hava hücumundan müdafiə sistemləri ilə təchizat dərəcəsi və müttəfiqlərinin köməyi nəzərə alınmaqla, İran, ehtimal, hücumun, əsasən, nümayiş xarakteri daşımasını nəzərdə tuturdu.
Fransada Lyudmila Putinanın ərinin villası müsadirə edilib
!["Süzanna" villası](https://gdb.rferl.org/80280000-c0a8-0242-0392-08da69c2e78e_cx0_cy3_cw0_w250_r1_s.jpg)
Fransa hökuməti Lyudmila Putinanın hazırda əri olduğu bildirilən, rusiyalı işadamı Artur Oçeretnıya məxsus villanı müsadirə edib .
Fransanın "Challenges" nəşri aydınlaşdırıb ki, müsadirə qərarı "Transparency International" antikorrupsiya təşkilatının həmin əmlakın alındığı vəsaitin mənşəyinin yoxlanılması ilə bağlı müraciətindən sonra verilib.
Qeyd olunur ki, Biskay körfəzinin sahilində, Biarrits kurortunun yaxınlığında yerləşən "Süzanna" villası təxmini 5.4 milyon avro dəyərləndirilir. Malikanəyə bitişik ərazi ilə birlikdə onun ümumi sahəsi isə 5 min kvadratmetrdir.
Villanı Oçeretnı 2013-cü ildə, Lyudmila Putina və Rusiya prezidenti Vladimir Putin boşandıqlarını elan etdikləri vaxt alıb.
Amma Putinanın ikinci evliliyi rəsmi olaraq açıqlanmayıb. KİV-in məlumatına görə, o, 2015-ci ildə işadamı Oçeretnı ilə ailə həyatı qurub.
2022-ci ilin avqustunda Aleksey Navalnının tərəfdaşlarının dərc etdikləri araşdırmaya görə, A.Oçeretnı və L.Putina İspaniyanın Malaqa şəhərində toplam 2 milyon avro dəyərində iki, İsveçrənin Davos şəhərində isə 3 milyon yarım avro qiymətində bir mənzilə sahibdirlər. Bildirilir ki, bu cütlük Moskvanın mərkəzindəki yerlərin icarəyə verilməsindən də qazanc götürür və bu, onlara ildə 250 milyon rubl (2 milyon 660 min dollar) gəlir gətirir.
Qızını məktəbə buraxmamaqda günahlandırılan xadimə cərimələnib
![Tacikistanda məktəb](https://gdb.rferl.org/360E32B5-B69A-4FDB-8730-DC01B9D18A87_cx0_cy10_cw0_w250_r1_s.jpg)
Tacikistan paytaxtı Düşənbənin Firdovsi rayon Məhkəməsi 16 yaşlı qızının təhsilinə mane olduğu qərarına gələrək xadimə qadını 6 min 800 somoni (625 ABŞ dolları) məbləğində cərimələyib.
Məhkəmənin sədr müavini Gülruxsor Aslamzoda həftəlik "Hüquq və cəmiyyət" qəzetində dərc olunan məqaləsində qeyd edib ki, 57 yaşlı Firuzə Saynuriddinova qızının icbari təhsil almasına "qəsdən" mane olub.
Saynuriddinovanın deyilənlərə münasibəti məlum deyil.
Bilinmir ki, ayda min somonidən bir qədər çox qazanan xadimə qadın 6 min 800 somoni cəriməni necə ödəyə bilib?
Əvvəllər Tacikistanda 9-cu sinfə qədər təhsil icbari sayılıb. Bu il fevralın 20-də Tacikistan parlamenti "Təhsil haqqında" Qanuna dəyişiklikləri qəbul edib. Bu dəyişikliklərə əsasən, 10-11-ci siniflərdə təhsil icbari xarakter alıb.
Dubayda son 75 ilin ən güclü yağışı
![Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri. 16 aprel](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-7ab7-08dc5e88c30a_cx0_cy10_cw0_w250_r1_s.jpg)
Omanda leysan nəticəsində 18 nəfər ölüb, qonşu Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində (BƏƏ) isə rekord həddə yağış yağıb.
Omanda ölənlər arasında sel altında qalan avtobusda 10 məktəbli və bir yaşlı var. Orada səlahiyyətlilər güclü küləklə müşayiət olunan tufan və dolunun ən azı aprelin 18-dək davam edəcəyini proqnozlaşdırırlar.
BƏƏ-də də yağışın davam edəcəyi gözlənilir. Son iki gündə ölkəyə adətən bir ildə yağdığından daha çox yağıntı düşüb. Dünyanın ən yüklənmiş hava limanının yerləşdiyi Dubayda 142 millimetr yağış qeydə alınıb. (İllik norma 95 millimetrdir)
Dubaya uçan təyyarələr başqa şəhərlərə yönləndirilib. Rusiyada 2 min 500-ə yaxın turist hava ilə əlaqədar BƏƏ-yə uça bilmir. Dubay hava limanına gedən yollar, uçuş-enmə zolaqları da su altında qalıb.
BƏƏ Milli Meteorologiya Mərkəzi bildirib ki, hazırkı yağışlar 1949-cu ildən (bu ərazidə hava monitorinqinin başlandığı vaxtdan) bəri ən güclü leysandır. Əsas magistralların hissələrini su basıb, məktəblər distant, dövlət qurumları isə uzaqdan iş rejiminə keçirilib. BƏƏ sakinlərinə evdə qalmaq və yalnız zəruri hallarda çölə çıxmaq tövsiyə edilib.
Rusiyanın iki regionunda miqrantlara taksi sürücülüyü qadağan edilib
![Moskva küçələrində taksilər](https://gdb.rferl.org/01000000-0a00-0242-0665-08dc55accbce_w250_r1_s.png)
Rusiyanın Novosibirsk vilayətində miqrant işçilərə taksi sürücüsü, içki və tütün satıcısı kimi işlər qadağan edilib.
Qubernator Andrey Travnikovun aprelin 15-də imzaladığı fərmana əsasən, bu sahələrdə fəaliyyət göstərən müəssisələr "işə götürülən xarici işçilərin sayını fərmanın tələblərinə uyğunlaşdırmalıdır".
Bunun təhlükəsizlik və Novosibirsk vilayətinin əhalisinin sağlamlığını təmin etmək məqsədi güddüyü vurğulanır.
Aprelin 16-da Kamçatka diyarının qubernatoru Vladimir Solodov da patent alan miqrantlara bütün regionda taksilərdə işləməyi qadağan edib. Diyar rəhbəri bu qərarını onunla izah edib ki, "bir çox hallarda ərazidə müxtəlif cinayətlər törədən qeyri-qanuni miqrantlar taksidə çalışırlar".
"İnanıram ki, görülən tədbir və ümumilikdə miqrasiya siyasətinin sərtləşdirilməsi taksi ilə sərnişindaşıma bazarını daha təhlükəsiz edəcək", - Solodov Telegram kanalında yazıb .
Ötən ilin oktyabrında Dövlət Dumasına xarici vətəndaşların məktəblərdə, əczaçılıq sektorunda, dövlət tibb müəssisələrində, taksi və yük daşımalarında işləməsini qadağan edən qanun layihəsi təqdim olunub.
Dövlət Dumasının sədr müavini Pyotr Tolstoy Rusiyanın miqrantlara qarşı "passiv" mövqeyindən təəssüfləndiyini bildirmişdi. O, bəzi postsovet respublikalarından olan insanların kuryer, taksi sürücüsü və satıcı kimi işləməsinə qadağa qoyulmasını təklif edib.
Martın 22-də Moskva yaxınlığındakı "Crocus City Hall"da törədilən terror aktından sonra Rusiyada miqrantlara qarşı ksenofobiya hissləri güclənib.
Rəsmi versiyada bu terroru Tacikistan vətəndaşlarının törətdiyi iddia edilir.
Ölkənin müxtəlif bölgələrində hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları xarici işçilərin yaşadıqları və işlədikləri yerlərdə reydlər keçirməyə başlayıblar. Bəzi hallarda miqrantlar hərbi komissarlıqda qeydiyyata alınıblar.
WSJ: Tərəfdaşları olmasa idi, İsrail İranın hücumuna tab gətirə bilməzdi
İsrail Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ), digər Qərb və regional hərbi tərəfdaşların köməyi olmadan İranın aprelin 13-də gerçəkləşdirdiyi əməliyyatına dayana bilməzdi.
Bu, "The Wall Street Journal"da (WSJ) yazılıb.
Nəşrin məlumatına görə, İsrail dövləti, əsasən, ABŞ və digər müttəfiqlərin verdiyi hava hücumundan müdafiə sistemləri, başqa silahlar sayəsində dronların, raketlərin əksəriyyətini tuta bilib.
WSJ-nin vurğulamasına görə, ABŞ, Britaniya və İordaniya döyüş təyyarələri dronların vurulmasında "böyük rol oynayıb".
Qəzetdə yazılır ki, amma İsrailin müttəfiqlərinin dəstəyi ilə belə bir təcrübəni "total müharibə şəraitində" təkrarlayacağı, xüsusən də "Arrow" və "Patriot" kimi sistemlərin yüksək qiyməti nəzərə alınsa, təkbaşına hücumlara tab gətirəcəyi bəlli deyil. Nəşrdə yazılanlara görə, bu məsələ İsrailin İranın zərbəsinə cavab verməyə hazırlığı fonunda əsas amil olaraq qalır.
WSJ qeyd edir ki, İsrail dövlətinin sərt cavabı regionda dağıdıcı nəticələrə gətirib çıxaracaq, əks hal isə onu və müttəfiqlərini "daha zəif" edəcək. Bundan əlavə, İsrail Yaxın Şərqdəki tərəfdaşlarının, o cümlədən onu kəşfiyyat məlumatları ilə təmin etmiş, habelə hava məkanını açmış İordaniya, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin maraqlarını nəzərə almalıdır.
WSJ daha əvvəl bildirmişdi ki, İsrail tezliklə İranın onun hərbi obyektlərinə hücumuna cavab olaraq hərəkətə keçə bilər. Nəşr bunun gününü dəqiq göstərməyib. Qəzetin mənbələri ABŞ-ın İsrailin belə hücum əməliyyatının heç birində iştirak etməyəcəyini vurğulayıb. Vaşinqton israr edir ki, İsrail dövləti gərginliyin daha da artmasına səbəb ola biləcək heç bir şey etməməlidir.
Astana Ermənistan-Azərbaycan danışıqlarında platforma təqdim etməyə hazırdır - Tokayev
![Nikol Paşinyan Kasım-Jomart Tokayev ilə görüşür. 15 aprel 2024](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-81fb-08dc5d2077bd_cx0_cy3_cw0_w250_r1_s.jpg)
Astana Yerevanla Bakının sülh müqaviləsi bağlamaq istəyini alqışlayır və xoşməramlılıq missiyasını üzərinə götürərək danışıqlar üçün platforma təqdim etməyə hazırdır.
Bunu aprelin 15-də Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Yerevanda Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ilə birgə keçirdiyi brifinqdə deyib.
"Əsas məqsədimiz dost ölkələrimizi bir-birinə daha da yaxınlaşdırmaq, regionda sülh və davamlı sabitlik üçün yollar açmaqdır", - o bildirib.
Tərəflər iqtisadi və investisiya əməkdaşlığı məsələlərini də müzakirə edərək ixrac-idxal məhsullarının siyahısının artırılmasının vacibliyini vurğulayıblar.
"Qazaxıstan Ermənistana mal ixracını 350 milyon dollara çatdırmağa hazırdır, onların da fəallığına ümid edir", - deyən Tokayev Yerevanı Cənubi Qafqazda "etibarlı tərəfdaş" adlandırıb.
Onun sözlərinə görə, Ermənistan və Qazaxıstan üçün nəqliyyat, logistika zəncirlərinin inkişafı vacibdir.
Qazaxıstan lideri Ermənistanın Cənubi Qafqazda nəqliyyat əlaqələrini gücləndirmək istəyini yüksək qiymətləndirdiyini bildirib. "Astana Paşinyanın regionda "Sülh yolayrıcı" təşəbbüsünü alqışlayır. Həmçinin iki ölkə arasında hava nəqliyyatını stimullaşdırmaq lazımdır", - o əlavə edib.
Qazaxıstan prezidenti Kasım-Jomart Tokayev Ermənistana ilk rəsmi səfəri kimi aprelin 15-də Yerevana gəlib.
2023-cü il oktyabrın 26-da Tbilisidə keçirilən "İpək Yolu" forumuna qatılan N.Paşinyan "Sülh yolayrıcı" layihəsi vasitəsilə regiona baxışını bölüşüb. Onun deməsinə görə, ölkəsi Qara, Xəzər və Aralıq dənizlərinə, habelə Fars körfəzinə çıxışlar əldə edəcək: "Bir şərtlə: yeni transmilli və beynəlxalq logistika marşrutlarının Ermənistan ərazisindən keçəcək hissələrinə bilavasitə rəsmi Yerevanın müvafiq qurumları nəzarət etməlidir".
Xatırlatma
Azərbaycan 2020-ci ildə 44 günlük müharibə və 2023-cü ildə birgünlük əməliyyatla işğal edilmiş ərazilərinə (o cümlədən Qarabağa) nəzarəti bərpa edib. Tərəflər (Azərbaycan və Ermənistan) sülh sazişi imzalamayıb, sərhədlər delimitasiya olunmayıb.
Ötən əsrin 80-ci illərində gərginləşən Qarabağ münaqişəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında toqquşmalara səbəb olmuşdu. Bakı ərazilərinin 20 faizinə nəzarəti itirmişdi.
'Bloomberg': İranın İsrailə zərbələri qaçılmazdır
![İranın 2000 km mənzilli "Xeybar" yer-yer tipli ballistik raketi](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-734c-08db5d546e25_w250_r1_s.jpg)
"İran və onun müttəfiqlərinin İsrailə zərbələri qaçılmazdır", - "Bloomberg" bir sıra Qərb mənbələrinə istinadən belə yazır və bunun yaxın günlərdə həyata keçiriləcəyini iddia edir.
ABŞ nəşrinin yazdığına görə, İran və Tehranın Yaxın Şərqdəki müttəfiqləri İsraildəki hərbi hədəflərə, hökumət binalarına hücum edə bilərlər. "Bu zərbələr zamanı pilotsuz uçuş aparatları və yüksək dəqiqlikli raketlərdən istifadə edilə bilər", - vurğulayan "Bloomberg" mənbələri rəsmi Tehranın İsrailə zərbə endirmək üçün artıq prinsipial qərar verdiyini iddia edir.
"Qeyri-müəyyənlik zərbələrin baş vermə ehtimalı deyil, onların tarixi ilə bağlıdır", - Amerika güc strukturlarından birinin adının çəkilməsini istəməyən nümayəndəsi nəşrə bildirib.
İran hakimiyyəti bu iddiaları təkzib etmir.
"İsrail aprelin əvvəlində İranın Suriyadakı səfirliyinin konsulluq şöbəsinə hücum edərkən səhv edib və bu hücuma görə cəzalandırılacaq". Bunu İran İslam Respublikasının ruhani lideri ayətullah Əli Xamenei Fitr bayramı münasibətilə müraciətində deyib. Aprelin 2-də İranın Dəməşqdəki konsulluğuna edilən hücumda ölkənin ən nüfuzlu qüvvəsi sayılan İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun bir qrup zabiti öldürülüb.
O xatırladıb ki, konsulluq və səfirliklər harada yerləşməsindən asılı olmayaraq, təmsil etdikləri dövlətin ərazisi hesab olunur. "Onlar konsulluğumuza hücum edəndə ərazimizə hücum ediblər", - o əlavə edib.
Qəzzada ötən ildən başlayan hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə bağlı İsrail hökuməti ilə fikir ayrılıqlarına baxmayaraq, Vaşinqton İran məsələsində Netanyahu hökumətini şəksiz dəstəkləyəcəyini bəyan edir.
Çərşənbə günü, aprelin 10-da ABŞ prezidenti Co Bayden Yaponiyanın baş naziri Fumio Kişida ilə danışıqlardan sonra keçirdiyi mətbuat konfransında İranın Dəməşqdəki konsulluğuna hücumla bağlı xəbərdarlıqları fonunda İsraili qorumaq üçün hər şeyi etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. İsrailin müdafiə naziri Yoav Qalant da hər hansı dövlətin hücumu gerçəkləşərsə, "qətiyyətli hücum hərəkətləri" ilə "çox tez" cavab veriləcəyini vəd edib.
Bu arada "Axios" portalı iki İsrail rəsmisinə istinadən ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) rəhbəri general Maykl Kurillanın İrandan mümkün hücum zamanı hərəkətləri əlaqələndirmək üçün aprelin 11-də onların ölkələrinə gələcəyini xəbər verib.
'Fransanın hamının istədiyi hərbi texnikası var, Paris Ermənistana verir' - səfir
![Olivye Dekotinyi](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-2b02-08dc546f280a_cx0_cy5_cw0_w250_r1_s.png)
"Fransanın hər kəsin əldə etmək istədiyi hərbi texnikası var. Fransa onu Ermənistana verir", - Fransanın Ermənistandakı səfiri Olivye Dekotinyi özünün X səhifəsində yazıb.
Səfir postuna "Politico" qəzetində "Thales" şirkətinin (Fransa) radar istehsalı ilə bağlı məqaləyə keçid də əlavə edib.
Məqalədə şirkətin 2008-ci ildən bəri dünyanın 32 ölkəsinə 200, təkcə 2023-cü ildə isə 40 GM radarı satdığı bildirilir.
Həmçinin qeyd edilir ki, Paris son aylar Ermənistana üç, Moldovaya bir GM200 sistemi satıb. Moldova onlardan Avropa İttifaqının Avropa Sülh Fondunun maliyyələşdirdiyi daha bir yenisini almağa hazırlaşır.
Payızda Ermənistan və Fransa hərbi əməkdaşlıq haqqında saziş imzalayıblar. Artıq fevralda Fransa müdafiə naziri Ermənistanın zirehli texnikanın ilk partiyasını aldığını açıqlayıb.
Paris dəfələrlə bəyan edib ki, Ermənistana ancaq müdafiə texnikası verir. Yerevanda Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyan ilə keçirdiyi birgə mətbuat konfransında Fransa Silahlı Qüvvələrinin naziri Sebastyan Lekornu bu regionda prioritet məsələnin həm əhalinin, həm də sərhədlərin qorunması olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, heç kim Ermənistan ordusunu müdafiə imkanlarını gücləndirdiyinə görə tənqid edə bilməz.
"Bu səylər sizə özünüzü ən yaxşı şəkildə müdafiə etməyə imkan verəcək", – Lekornu deyib.
Rusiya uzun müddət Ermənistanın əsas silah və sursat təchizatçısı olub. Ancaq ikitərəfli münasibətlərin pisləşdiyi bir vaxtda Yerevan digər silah təchizatçıları axtarmağa başlayıb. 2022-ci ilin sentyabrından bəri Hindistanla da azı 400 milyon dollarlıq müdafiə müqavilələrinin imzalandığı bildirilir.
Atmosferdə istixana qazları yeni rekorda 'imza atıb'
![Kömürlə işləyən elektrik stansiyası](https://gdb.rferl.org/532a4dd4-a420-4ab7-9946-423207d5a1d8_w250_r1_s.jpg)
2023-cü ildə Yer atmosferində qlobal istiləşməyə kömək edən istixana qazlarının - karbon qazı, metan və azot oksidin konsentrasiyası müşahidələr tarixində yenidən rekord səviyyəyə çatıb.
Bu barədə ABŞ Milli Okean və Atmosfer Tədqiqatları İdarəsi (NOAA) məlumat yayıb.
Məlumatda bildirilir ki, qalıq yanacaqların yandırılması, heyvandarlığın inkişafı və meşələrin qırılması səbəbindən karbon qazının səviyyəsi indi kütləvi sənayeləşmədən əvvəlki vaxtdan 50 faiz yüksəkdir.
Metan atmosferə neft, qaz quyularının qazılması zamanı, həmçinin inəklərin və digər gövşəyən heyvanların təbii tullantılarından daxil olur. İndi onun atmosferdə konsentrasiyası sənayedən əvvəlki dövrlə müqayisədə 160 faiz yüksəkdir.
Azot gübrələrindən geniş istifadə, kanalizasiya sularının təmizlənmə və yanacağın yanması nəticəsində havada azot oksidinin miqdarı təxminən əsr yarımda 25 faiz artıb.
NOAA alimlərinin habelə hesablamalarına görə, hazırda atmosferdəki karbon qazının konsentrasiyası təxminən 4.3 milyon il əvvəlki ilə müqayisə edilə bilər. "O zaman insanlar yox idi, dəniz səviyyəsi, demək olar ki, 23 metr yüksək idi və Arktika tundrasında ağaclar bitirdi", - məlumatda bildirilir.
Eyni zamanda vurğulanır ki, istixana qazları qlobal istiləşmənin əsas amillərindən biridir. Qlobal temperaturun artması səbəbindən daşqınlar, quraqlıqlar, meşə yanğınları, tufanlar, soyuq-isti dalğaları daha tez-tez baş verir və daha da şiddətlənir.
Qəzzada danışıqlar dalana dirənib, 'Rəfaha hücumun tarixi bəllidir' deyilir
![İsrail quru qüvvələrini Qəzza zolağının cənubundan çıxardıqdan sonra Xan Yunisdə insanlar dağılmış binaların yanından keçirlər.](https://gdb.rferl.org/fc674c04-ee06-4609-a053-e5d87a813c9d_w250_r1_s.jpg)
Avropa İttifaqı (Aİ) və Amerika Birləşmiş Ştatlarının (AB) terror təşkilatı kimi tanıdığı HƏMAS hərəkatının nümayəndələri İsrailin atəşkəs təklifini rədd ediblər.
Ötən bazar günü, aprelin 7-də İsrail və HƏMAS Misirə nümayəndə heyətləri göndərib. ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Uilyam Börns də danışıqlarda iştirak etmək üçün Misirə gəlib.
Qahirədəki danışıqlarda HƏMAS ilə İsrail arasında müqavilə imzalanacağı gözlənirdi. Buna əsasən, İsrailin girovların azad edilməsi əvəzində atəşi dayandıracağına ümid edilirdi.
HƏMAS-ın adının çəkilməsini istəməyən rəsmisi deyib ki, İsrailin mövqeyində dəyişiklik görməyiblər, ona görə də "Qahirədəki danışıqlarda yeni heç nə yoxdur".
Fələstin tərəfinin açıqlamalarından sonra İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu danışıqlarla bağlı ətraflı məlumatlandırıldığını bildirib.
"Qələbə üçün Rəfaha daxil olmaq və orada yerləşən terrorçu batalyonları məhv etmək lazımdır. Bunun nə vaxt baş verəcəyi ilə bağlı artıq tarix var", – vurğulayan Netanyahu bu tarixi açıqlamayıb.
Rəfah şəhəri son aylar Qəzza zolağında gedən döyüşlərdən qaçan fələstinlilər üçün son sığınacaq olub.
Ötən il oktyabrın 7-də Qəzza zolağından HƏMAS silahlılarının gözlənilmədən yəhudi yaşayış məntəqələrinə hücum etməsi ilə Yaxın Şərqdə vəziyyət gərginləşib. Həmin hücumlar nəticəsində min 200-ə yaxın israillinin öldürüldüyü, 250-dən çoxunun girov götürüldüyü bildirilir.
Fələstin anklavının Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, İsrailin Qəzza zolağında keçirdiyi hərbi əməliyyatlar nəticəsində həlak olan fələstinlilərin sayı isə 32 mini keçib.
İsrail hökuməti Qəzza zolağının HƏMAS-dan tamamilə təmizlənəcəyini açıqlayıb. Çoxlu sayda ölkə İsrailin cavab addımlarını qeyri-mütənasib hesab edir.
Rus Dili İnstitutunun əməkdaşları saxlanıb
![Rus dilini bilmək barədə sertifikat](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-4177-08dc57e0f702_w250_r1_s.png)
Moskvada Puşkin adına Dövlət Rus Dili İnstitutunun beş əməkdaşı saxlanıb. İstintaq Komitəsi onları xaricilərə yaşayış icazəsi almaq üçün rus dilini bildikləri barədə saxta sənədlər verməkdə şübhəli sayır.
"CurrentTimeTV" xəbər verir ki, şübhəlilərin evlərində, iş yerlərində axtarışlar aparılıb, bundan sonra onlar qeyri-qanuni miqrasiyanın təşkilində və vəzifə səlahiyyətlərini aşmaqda ittiham olunublar.
Martın 22-də Moskva yaxınlığındakı "Crocus City Hall" konsert zalında baş verən terror aktından sonra bu cür ittihamların və cinayət işlərinin kəskin artdığı bildirilir. Həmin terror nəticəsində 150-ə yaxın şəxsin həlak olduğu, mindən çox insanın isə xəsarət aldığı açıqlanıb. İstintaq terroru törətməkdə miqrant işçiləri şübhəli sayır.
Martın sonunda Sankt-Peterburqda 30 nəfər, o cümlədən yerli universitetlərin müəllimləri saxlanıb. İstintaqın versiyasına görə, onlar "miqrantlara rus dilini, tarixini və Rusiya qanunvericiliyinin əsaslarını bilmələri barədə sertifikatların verilməsi üçün qanunsuz sxem təşkil ediblər". İddiaya görə, bu da onlara ayda 7.5 milyon rubl (81 min 150 ABŞ dolları) qazandırıb.
Kütləvi həbslər Krasnoyarsk və Çeboksarıda da aparılıb.
Prezident Zurabişvili 'xarici agent' qanununa veto qoyacaq
![Gürcüstan prezidenti Salome Zuuravbişvili](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-5481-08dc38f2d540_cx25_cy6_cw67_w250_r1_s.jpg)
Gürcüstan prezidenti Salome Zuravbişvilinin parlamentin “xarici agent” qanununu qəbul edəcəyi təqdirdə ona veto qoyacağı bildirilir.
Bu məlumatı prezidentin parlamentdəki nümayəndəsi Giorgi Msxiladze deyib.
Msxiladzenin sözlərinə görə prezident özünün konstitusiya hüququndan istifadə edərək “Xarici Təsirin Şəffaflığı” adlı qanuna veto qoyacaq.
Mahiyyət etibarilə Rusiyanın bədnam xarici agent qanununa bənzəyən bu qanunvericilik aktının layihəsi 2023-cü ilin yazında hakim “Gürcü arzusu” partiyasının dəstəyi ilə parlamentə təqdim olunmuşdu.
İctimaiyyətin geniş kütlələri və Avropa təsisatları bu təşəbbüsə sərt tənqidi münasibət ifadə etmişdilər.
Gürcüstanda bir neçə gün davam edən küçə etirazları və toqquşmalardan sonra hakimiyyət qanun layihəsini geri götürməli olmuşdu.
Gürcüstan iqtidarı indi nə deyir?
Amma indi, Gürcüstan Avropa İttifaqı üzvlüyünə namizəd statusu aldıqdan sonra iqtidar bu məsələni yenidən gündəmə gətirməyi planlaşdırır.
Bunu bu partiyanın parlamentdəki fraksiyasının lideri Mamuka Mdinaradze demişdi.
O vurğulayıb ki, qanun layihəsinin yeganə tələbi xaricdən maliyyə alan təşkilatların illik maliyyə hesabatlarını dərc etmələridir. Fraksiya lideri deyib ki, layihədə bu tələbin pozulmasına görə yalnız cərimə nəzərdə tutulur:
"Keçən il bizim yeganə günahımız ünsiyyətlə bağlı problemlər idi... Ola bilsin, çoxları bunu indi eşidirlər, mən yalnız bəyan etmək öhdəliyindən danışıram".
Onun sözlərinə görə, qanun layihəsi parlamentin yaz sessiyası başa çatana qədər hər üç oxunuşda qəbul olunacaq.
Qırğızıstan rəhbərliyinə sui-qəsddə ittiham olunanlar Azərbaycana verilib
![Mütəşəkkil cinayətkar dəstənin üzvləri olduğu bildirilən Azərbaycan vətəndaşlarının saxlanılması](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-4e4a-08dc4b203896_cx0_cy24_cw0_w250_r1_s.jpeg)
Qırğızıstan Milli Təhlükəsizlik Dövlət Komitəsi (MTDK) əvvəllər Bişkekdə saxlanan və kəşfiyyat xidmətinin transmilli mütəşəkkil cinayətkar qrupun (MQ) üzvləri adlandırdığı şəxsləri Azərbaycan hakimiyyətinə təhvil verib. Bu barədə MTDK-nın Mətbuat xidmətindən məlumat verilib.
Həmin Azərbaycan vətəndaşları martın 22-də Bişkekin mərkəzində 261-ci (Mütəşəkkil dəstə yaratma və ya orada iştirak) maddə ilə açılmış cinayət işi çərçivəsində saxlanıblar. Ümumilikdə beş nəfərdirlər. Kəşfiyyat xidmətinin məlumatına görə, onlar martın 20-də kriminal təsirlərini gücləndirmək üçün Qırğızıstana gəliblər.
"Həmin şəxslər... Azərbaycanın hüquq-mühafizə orqanları ilə əvvəllər bağlanmış müqaviləyə uyğun olaraq onların sorğusu ilə aprelin 7-də "Manas" Beynəlxalq Hava Limanında Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndələrinə təhvil verilib", - MTDK-dan bildirilib.
Həmin şəxslərin həbsindən sonra Dövlət Komitəsi onların keçmiş gömrük məmuru Rayımbek Matraimov ilə əlaqəli olduqlarını bildirib. Bundan əlavə, MTDK mütəşəkkil cinayətkar dəstənin saxlanılan üzvlərinin Qırğızıstan rəhbərliyinə qarşı sui-qəsd hazırlaması barədə məlumat yayıb.
Matraimovun özünü daha üç şəxslə birlikdə xüsusi xidmət orqanları martın 26-sı axşam saatlarında Azərbaycandan Qırğızıstana aparıb. (Onların dördü də Qırğızıstan vətəndaşı olub) Ertəsi gün məhkəmə onun aprelin 26-dək həbsdə saxlanmasına qərar verib.
Matraimov Cinayət Məcəlləsinin 169-cu (Qanunsuz olaraq azadlıqdan məhrum etmə) və 222-ci (Cinayət yolu ilə əldə edilmiş gəlirlərin leqallaşdırılması (yuyulması)) maddələri ilə başlanmış cinayət işi üzrə şübhəli bilinir.
İstər R.Matraimovun, istərsə də sui-qəsdə hazırlıqda ittiham edilən şəxslərin və yaxınlarının ittihamlara münasibətini ayrılıqda öyrənmək mümkün olmayıb.
İran qisas alacağını bir daha bəyan edib
![Builki anti-İsrail mitinqləri həm də briqada generalı Məhəmməd Rza Zahedinin və başqa İİKK zabitlərinin dəfn mərasimi kimi keçirilir](https://gdb.rferl.org/01000000-0a00-0242-9617-08dc5582e05c_cx0_cy5_cw0_w250_r1_s.jpg)
İran aprelin 5-də İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) 7 üzvünün ölümünə görə qisas alacağını bir daha bəyan edib.
İnqilab keşikçilərinin İsrailin Suriyaya hava zərbələri nəticəsində həlak olduğu düşünülür.
İranın Dəməşqdəki səfirliyinin konsul şöbəsi olduğu deyilən bina aprelin 1-də endirilmiş hava zərbələri nəticəsində dağılıb. Tehran bu zərbələrə görə İsraili ittiham edir.
İsrail isə bir qayda olaraq belə hava zərbələri barəsində şərh vermir.
İİKK-nin baş komandanı general-mayor Hüseyn Səlami Tehranda keçirilən “Qüds (Yerusəlim-red) günü” mitinqi zamanı deyib:
“Bizim müqəddəs sistemimizə qarşı hər hansı düşmənin hərəkəti cavabsız qalmayacaq”.
Ramazanın son cüməsi
İranda Ramazan ayının son cümə günündə ənənəvi olaraq Fələstinə dəstək anti-İsrail mitinqləri keçirilir.
Xəbər verilir ki, builki mitinqlər həm də briqada generalı Məhəmməd Rza Zahedinin və başqa İİKK zabitlərinin dəfn mərasimi kimi keçirilir.
İran televiziyası bu mitinqlərin fasiləsiz canlı translyasiyasını verir.
Nümayiş iştirakçıları mitinqə İİKK zabitlərinin portretləri və “İsrailə ölüm!” və “Amrikaya ölüm!” plakatları ilə çıxıblar.
İranın dövlət mediasında Amerika bayraqlarının və İsrailin baş naziri Binyamin Netanyahunun müqəvvasının yandırılması videoları dərc olunub.
“Qərar qəbul olunub”
İranın ali rəhbəri ayətüllah Əli Xameneyi bu həftənin əvvəllərində demişdi ki, İsrail “bizim cəsur oğullarımız tərəfindən cəzalandırılacaq”.
Bəzi təhlilçilərin yozumuna görə bu, o deməkdir ki, İran İsrailə regional müttəfiqləri və proksilərinin əli deyil, özü cavab vermək niyyətindədir.
İİKK-nin keçmiş baş komandanı Mohsen Rezayi aprelin 5-də mühafizəkar Təsnim xəbər agentliyinə deyib ki, İsrailə cavab məsələsində “qərar qəbul olunub” və “mütləq həyata keçiriləcək”.
Rezayi məsələnin detallarını açıqlamayıb.
Şərhçilər deyirlər ki, İslam respublikasının mühafizəkar dəstəkçiləri öldürülmüş zabitlərin qisasının alınmasını tələb edirlər.
Ötən dekabrdan bəri Suriyada İsrailin endirdiyi deyilən hava zərbələri nəticəsində, generallar da daxil İİKK-nin azı 18 zabiti həlak olub.
Murmansk qubernatoru bıçaqlanıb
![Andrey Çibis](https://gdb.rferl.org/2F142829-88DC-4FB8-92A1-2D9509D27DCE_w250_r1_s.jpg)
Rusiya Federasiyasının Murmansk vilayətinin qubernatoru Andrey Çibisə aprelin 4-ü axşam saatlarında Apatiti şəhərində hücum edilib. Naməlum şəxsin qubernatoru bıçaqlayaraq yaraladığı bildirilir.
"İnterfaks"ın həmsöhbəti əlavə edib ki, hücumdan sonra Çibis təkbaşına özü maşına tərəf gedib və Apatitı-Kirov Mərkəzi Xəstəxanasına aparılıb.
Məlumata görə, naməlum şəxs qubernatora şəhər mədəniyyət mərkəzində yerli sakinlərlə görüşünü bitirdikdən sonra hücum edib.
Çibis qarnından bıçaqlanıb.
"RİA Novosti" xəstəxananın baş həkimi Yuri Şiryayevə istinadən xəbər verir ki, qubernatorun vəziyyəti ağırdır, reanimasiyadadır, əməliyyat olunub.
Hücum edən şəxsin dərhal saxlandığı qeyd edilir. Saxlananın 42 yaşlı Apatiti şəhər sakini olduğu üzə çıxıb. Bəzi məlumatlara görə, hücum edən şəxsi Rosqvardiyanın əməkdaşı odlu silahla yaralayıb.
A.Çibisin siyasi karyerası 2004-cü ildə başlayıb. Ryazan vilayətinin qubernatorunun müşaviri, sonra isə Çuvaşiya Prezident Administrasiyasının ekspert şöbəsinin müdiri olub.
2019-cu ilin martında prezident Vladimir Putinin fərmanı ilə Çibis Murmansk vilayətinin qubernatoru vəzifəsini icra edib. 2019-cu ilin sentyabrında 60 faiz səslə qubernator seçkilərinin birinci turundan qalib çıxıb. Onun səlahiyyət müddəti 2024-cü ilin sentyabrında başa çatmalıdır.
Aİ Ermənistana 'atəş açmayan' silahlar verəcək
![Vasilis Maraqos](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-bc85-08dc5499852d_w250_r1_s.png)
Avropa İttifaqı (Aİ) öldürücü olmayan silahlarla Ermənistan Silahlı Qüvvələrinə dəstək vermək niyyətindədir.
Bu barədə Aİ-nin səfiri Vasilis Maraqos aprelin 4-də Milli Assambleyada "Ermənistanın Avropaya inteqrasiyası üçün yeni perspektivlər və çağırışlar" adlı dinləmələrdə bildirib.
Onun sözlərinə görə, söhbət mövcud potensialın gücləndirilməsinə kömək edəcək zəruri dəstəkdən gedir. "Bu, Avropa Sülh Fondu çərçivəsindədir", – Maraqos açıqlayıb.
O, həmçinin əlavə edib ki, Aİ Cənubi Qafqaz regionunda vəziyyətin sabitləşdirilməsi və nizamlanmasına sadiqdir.
Noyabrda Aİ Avropa Sülh Fondu çərçivəsində Ermənistana öldürücü olmayan silahlarla dəstək imkanlarını əlavə araşdıracağını bəyan etmişdi.
Səfir Maraqos AzadlıqRadiosunun erməni xidmətinə bildirib ki, Aİ Ermənistan silahlı qüvvələrinə dəstək vermək üçün konkret təkliflər hazırlamaq niyyətindədir.
Qeyd edilən qəbil silahlar atəş xüsusiyyətlərinə malik olmayan silahlardır. Bura daha çox mina axtaran qurğular, hava hədəflərini aşkar edən sistemlər, radioelektron vasitələr, qoruyucu jilet və dəbilqələr daxildir.
KTMT ondan çıxmaqla bağlı Yerevandan bildiriş almadığını bildirir
Son vaxtlar Ermənistan Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) Katibliyinin işində iştirak etməyib. Lakin o, təşkilatdan çıxmaqla bağlı heç bir bildiriş göndərməyib.
Bu barədə "Kommersant"a müsahibəsində KTMT-nin baş katibi İmanqali Tasmaqambetov bəhs edib.
"Katiblik Yerevandan KTMT üzvlüyünün dayandırılması ilə bağlı rəsmi açıqlama almayıb", - deyən Tasmaqambetov həmçinin qeyd edib ki, qurumun katibliyi qəbul olunan qərarlar barədə Yerevanı məlumatlandırır.
Eyni zamanda, KTMT-nin baş katibi quruma yeni ölkələrin də qoşula biləcəyini istisna etməyib. Tasmaqambetov söhbətin hansı ölkələrdən getdiyini açıqlamayıb.
"KTMT böhranlı vəziyyətlərin həllinin siyasi və diplomatik üsullarına üstünlük vermək də daxil, iştirak üçün çox əlverişli şərtlər təklif edir", - KTMT-nin baş katibi bildirib.
Ermənistanın Rusiya və KTMT ilə münasibətləri 2022-ci ilin sentyabrında sonra soyuyub. Ermənistan hesab edir ki, tələblərinə baxmayaraq, KTMT blokun üzvü olan ona qarşı Azərbaycanın hücumunu hələ də pisləməyib və ərazilərinin işğalı faktını təsbit etməyib.
Azərbaycan isə, öz növbəsində, Ermənistana hücum və onun ərazisini işğal etməsini təsdiqləmir.
Buna cavab olaraq Yerevan sərhəddə KTMT müşahidəçilərinin yerləşdirilməsi təklifini rədd edib. 2024-cü ildə baş nazir Nikol Paşinyan bəyan edib ki, Yerevanın alyansdakı üzvlüyü de-fakto dondurulub və müttəfiqlərin mövqeyi dəyişməsə, de-yure də dondurula bilər.
Paşinyan bu yaxınlarda da bildirib ki, əgər "KTMT-nin Ermənistanda məsuliyyət sahəsi nədir" sualının cavabı onların ideyalarına uyğun olarsa, bu, hərbi ittifaq ilə bağlı problemlərin həlli demək sayılacaq. Əks halda, baş nazir bir daha xəbərdarlıq edib ki, Ermənistan alyansdan çıxacaq.
Moskva buna cavabında bildirib ki, onlar öz praktiki addımlarını planlaşdırarkən Ermənistan rəhbərliyinin açıqlamalarını izləyəcəklər. Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov da Yerevanı KTMT-dəki statusu ilə bağlı yekun qərar verməyə çağırıb.
Hazırda KTMT-nin altı üzvü var: Ermənistan, Belarus, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Rusiya və Tacikistan. Qurumun əsası 1992-ci ildə qoyulsa da, indiki formada 2002-ci ildə təşkil edilib.
İranın cənubunda baş vermiş toqquşmalarda çox sayda ölən olduğu xəbər verilir
![](https://gdb.rferl.org/17E2D925-9BC8-4B8A-A4D0-10504C05606D_cx42_cy21_cw56_w250_r1_s.jpg)
İranın Sistan-Bəlucistan ostanında hökumət qüvvələri ilə Ceyş əl-Ədl silahlıları arasında toqquşmalarda 20-dən çox zabit və yaraqlı həlak olub.
Ceyş əl-Ədl İranda, habelə ABŞ da daxil bir neçə Qərb ölkələrində terrorçu təşkilat kimi tanınıb.
Reuters agentliyinin yazdığına görə hüquq-mühafizə rəsmiləri yerli mediaya Rask, Sərbaz və Çabahar şəhərlərində 14 saat davam edən döyüşdə 11 hökumət hərbçisinin və 18 silahlının həlak olduğunu bildiriblər.
İranın Daxili İşlər Nazirliyi bu məlumatı təsdiq edib və bildirib ki, hər iki tərəfdən ölü sayı hələ arta bilər.
Ceyş əl-Ədlin muxtariyyət mübarizəsi
Sistan-Bəlucistan hüquq-mühafizə qüvvələrinin komandanı Əlirza Dəliri deyib ki, toqquşmadan əvvəl girov götürülənlər olub, amma hadisə hücum edənlərin məhv edilməsi ilə başa çatıb.
Reuters yazır ki, həmin hadisədə ölənlərin hüquq-mühafizə orqanlarının verdiyi ölü sayına daxil olub-olmadığı məlum deyil.
İranda bəluc etnik azlığına daha geniş muxtariyyət verilməsi uğrunda döyüşən Ceyş əl-Ədl əsasən İranda və bəzi məlumatlara görə qonşu Pakistanda fəaliyyət göstərir.
Təhlükəsizlik orqanlarının məlumatına görə İslam İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (İİKK) və yerli polis qüvvələrinin Rask və Çabahardakı bazalarına hücum nəticəsində azı 5 təhlükəsizlik əməkdaşı həlak olub.
Bəluclar
IRNA agentliyi xəbər verir ki, hökumət qüvvələrinin verdiyi itkilər arasında bir əsgər, bir İİKK, bir Bəsic üzvü və iki polis var.
İİKK quru qoşunları komandanı Məhəmməd Pakpur deyib ki, hücum edənlər eyni vaxtda bir neçə məntəqəni hədəfləyiblər.
Bundan əvvəl, yanvarın 20-də Rask polis məntəqəsinə hücuma görə də məsuliyyəti öz üzərinə Ceyş əl-Ədl götürmüşdü.
Şiə ölkəsi olan İranda bəluclar sünni azlığı təmsil edirlər və onlar uzun müddət hakimiyyət orqanlarının zorakılıq və diskriminasiyası ilə üzləşiblər.
Bu da xəbər verilir ki, Əfqanıstan və Pakistanla həmsərhəd olan bu bölgə həm də Əfqanıstandan Qərbə nəql olunan narkotiklərin əsas marşrutu sayılır.
Gürcüstan hökuməti prezidentin Litva səfərinə icazə verməyib
![Salome Zurabişvili](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-7fbe-08dc3065d2c3_w250_r1_s.png)
Gürcüstan hökuməti ölkə prezidenti Salome Zurabişvilinin Vilnüsə işçi səfərinə icazə verməyib.
Bu barədə məlumat aprelin 4-də Nazirlər Kabinetinin saytında yerləşdirilib. Prezidentin icazə müraciətinə niyə rədd cavabı verilməsinin səbəbləri açıqlanmır.
Zurabişvili Vilnüsə işçi səfərini 10-12 aprel tarixlərinə planlaşdırmışdı.
Prezident ona icazə verilməməsinə rəğmən Litvaya səfər edib-etməyəcəyinə dair hələ ki heç nə deməyib.
Bununla belə Interfax agentliyi hakim “Gürcü arzusu” partiyasının baş katibi, Tbilisi şəhərinin meri Kaxi Kaladzenin sözlərini sitat gətirib.
Kaladze deyib ki, Zurabişvili ölkənin inkişafına mane olur. O habelə iddia edib ki, prezident “ölkənin açıq-aşkar düşməni olan radikal müxalifət qüvvələrini” ətrafına toplayıb.
Gürcüstan hökumətinin bu son qərarı hakim partiya siyasətçiləri ilə dövlət başçısı arasında olan dərin ixtilafı bir daha nümayiş etdirib.
Bundan əvvəl
Ötən payızda qərbyönlü və ukraynayönlü baxışlarına görə Zurabişvilinin populyarlığının sürətlə yüksəldiyi bir vaxtda hakimiyyət partiyası parlamentdə onun impiçmenti məsələsini qaldırmışdı.
Prezidenti 2023-cü ildə hökumətin razılığı olmadan bir neçə xarici səfərə çıxdığına görə ittiham edirdilər.
Amma son nəticədə iqtidar partiyasının impiçment təşəbbüsü iflasa uğramışdı. “Gürcü arzusu” partiyası başqa deputatlardan dəstək ala bilməmişdi.
O vaxt AzadlıqRadiosuna müsahibəsində Salome Zurabişvili demişdi ki, hakim partiya “demokratiyanı və Gürcüstanın Avropa gələcəyini məhv etmək istəyir”.
Gürcüstan hökuməti Rusiyanın Ukraynaya tammiqyaslı müdaxiləsindən sonra da Qərblə yaxınlaşma kursunu davam etdirir, amma eyni zamanda Moskva ilə də münasibətlərini korlamamağa çalışır.
Daha rusiyayönlü mövqe tutan “Gürcü arzusu” hökuməti Moskvanın Ukraynaya müdaxiləsini pisləsə də, Rusiyaya qarşı sanksiyalar irəli sürməyib.
İranda edamlar son səkkiz ilin rekord həddinə çatıb
![Brüsseldə İranda edamlara qarşı etiraz aksiyası](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-225b-08db637894ea_cx0_cy9_cw0_w250_r1_s.jpg)
2023-cü ildə İranda edamlar son səkkiz ilin rekord həddinə çatıb.
Amnesty International təşkilatının hesabatında deyilir ki, bu edamların təxminən yarısı narkotiklərlə bağlı çıxarılmış hökmlər əsasında icra olunub.
Təşkilat vurğulayır ki, bu fakt İran hakimiyyətinin əhalinin yoxsul və marginallaşmış təbəqələrini narkotiklərlə bağlı ifrat hədəflədiyini göstərir.
Aprelin 4-də açıqlanmış hesabatda deyilir ki, ötən il İranda 853 edam icra olunub və bunun 481-i narkotiklərlə bağlı olub.
Amnesty-nin Yaxın Şərq və Şimali Afrika üzrə regional direktorunun müavini Diana Eltahavi deyib:
“Ölüm cəzası bütün hallarda müdhiş cəzadır, lakin bunun İnqilab Məhkəmələrinin əsasən ədalətsiz hökmləri vasitəsilə geniş miqyasda həyata keçirilməsi hakimiyyətdən misilsiz şəkildə sui-istifadə deməkdir”.
Etnik azlıqlara qarşı
Eltahavi əlavə edib ki, İranın dəhşətli antinarkotika siyasəti yoxsulluğun artmasına, sistematik ədalətsizliyə və marginallaşmış icmalara qarşı diskriminasiyaya rəvac verir.
Eltahavi bu baxımdan xüsusilə də bəluc etnik azlığının problemlərini dilə gətirib.
Amnesty hesabatı habelə hökumətin ölüm hökmlərindən etirazçılara, dissidentlərə və məzlum etnik azlıqlara qarşı silah kimi istifadə etməsini tənqid edir.
Hesabat dünya birliyini İranda ölüm hökmlərinə moratorium qoyulması üçün Tehrana təzyiqləri artırmağa çağırır.
2022-ci ilin ikinci yarısında İranı etirazlar dalğası bürüyəndə Amnesty yazırdı ki, “İran hakimiyyəti ölüm hökmündən fərqli düşüncəyə qarşı istifadəni intensivləşdirib”.
Rəsmi statistika olmasa da
Bu da qeyd olunur ki, İranda ötən il ərzində edamların sayı 2015-ci ildən bəri ən yüksək nöqtəsinə çatıb.
Bu, həm də İbrahim Rəisinin prezident, Qulamhsüeyn Ejeyinin isə ədliyyə başçısı olduğu 2021-ci illə müqayisədə 172 faiz çoxdur.
İran hökuməti edamlarla bağlı rəsmi statistikanı açıqlamır və buna görə də Amnesty hesabatı hazırlayarkən İran insan haqları qruplarının sənədləşdirdiyi hallara, dövlət mediası kimi açıq mənbələrə istinad edib.
2024-cü ilin 20 martınadək olan müddətdə 95 edam haqqında xəbərlər verilib. İnsan haqları qrupları isə bildirirlər ki, edamların real göstəriciləri bundan daha yüksək olmalıdır.
Poroşenko yenidən namizədliyini verəcək
![Petro Poroşenko](https://gdb.rferl.org/52770f84-29f8-47e9-a770-3a478d2c4d75_w250_r1_s.jpg)
Ukraynanın beşinci prezidenti Petro Poroşenko deyib ki, yenidən dövlət başçısı vəzifəsinə namizədliyini irəli sürməyi planlaşdırır.
O bu barədə Əl-Cəzairə telekanalına müsahibəsində deyib. Siyasətçi əlavə edib ki, bunun üçün müharibənin başa çatmasını gözləmək lazım gələcək:
"Bəli mən növbəti prezident seçkisində iştirak etmək niyyətindəyəm. Amma bu seçkilər üçün bizə əvvəlcə qələbə lazımdır”.
Keçmiş prezident bunu da deyib ki, əgər Ukrayna Avropa İttifaqına üzv olsa, o da Avropa Parlamenti üzvlüyünə namizədliyini verəcək.
Müharibə başa çatanda
Bundan əvvəl ABŞ-ın Fox News telekanalına müsahibəsində indiki prezident Volodimir Zelenski demişdi ki, o növbəti seçkinin nəzərdə tutulduğu vaxtda, yəni 2024-cü ilin martında keçirilməsini istərdi.
Lakin onun sözlərinə görə müharibə şəraitində hamının səsvermə hüququnu təmin etmək son dərəcə çətin olardı. Buna görə də seçki müharibə başa çatanda keçiriləcək.
Petro Poroşenko prezident vəzifəsini 2014-2019-ci illərdə icra edib.
2019-cu ildə keçirilən son seçkidə Poroşenko Zelenski ilə rəqib idi. Onların hər ikisi ikinci tura keçmişdi. Lakin seçkidə səslərin 75 faizini toplayan Zelenski qalib oldu. Poroşenkoya seçicilərin 24 faizi səs vermişdi.
Ukrayna prezident seçkisində iştirak etmək niyyətini Zelenski administrasiyasında müşavir olmuş Aleksey Arestoviç də bildirmişdi.
'Xarici agentlər haqqında' qanun yenidən Gürcüstan parlamentində...
![Mamuka Mdinaradze](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-1c59-08dc4ca1aca0_cx7_cy7_cw92_w250_r1_s.jpeg)
Gürcüstanın hakim "Gürcü Arzusu" Partiyası yenidən xarici agentlərlə bağlı qanun layihəsini parlamentə təqdim edəcək.
Bunu bu partiyanın parlamentdəki fraksiyasının lideri Mamuka Mdinaradze deyib .
Ötən il Gürcüstan parlamenti kütləvi etirazlardan sonra xarici agentlərlə bağlı qanun layihəsini rədd etmişdi. Mdinaradzenin sözlərinə görə, hazırkı qanun layihəsinin mətni eyni olacaq, yalnız "xarici təsir agenti" ifadəsi "xarici ölkənin maraqlarını həyata keçirən təşkilat" ifadəsi ilə əvəz olunacaq.
O vurğulayıb ki, qanun layihəsinin yeganə tələbi xaricdən maliyyə alan təşkilatların illik maliyyə hesabatlarını dərc etmələridir. Fraksiya lideri deyib ki, layihədə bu tələbin pozulmasına görə yalnız cərimə nəzərdə tutulur.
"Keçən il bizim yeganə günahımız ünsiyyətlə bağlı problemlər idi... Ola bilsin, çoxları bunu indi eşidirlər, mən yalnız bəyan etmək öhdəliyindən danışıram", - Mdinaradze bildirib .
Onun sözlərinə görə, qanun layihəsi parlamentin yaz sessiyası başa çatana qədər hər üç oxunuşda qəbul olunacaq.
"Gürcü arzusu" xarici agentlər haqqında qanun layihəsini ilk dəfə 2023-cü ilin fevralında təqdim etmişdi. Buna cavab olaraq ölkə boyu kütləvi etiraz aksiyaları başlamışdı. Həmin ilin martında Gürcüstan parlamenti qanun layihəsini rədd edib. Etirazlarda vurğulanırdı ki, layihə vətəndaş cəmiyyətinə, ölkənin Qərbə inteqrasiyasına qarşı yönəlib.
Tayvanda son 25 ilin ən güclü zəlzələsi [Videolar]
![Tayvanın şərqindəki Hualyan şəhərində çökən bina](https://gdb.rferl.org/01000000-0aff-0242-a75e-08dc538555db_w250_r1_s.jpg)
Aprelin 3-ü səhər saatlarında - Bakı vaxtı ilə 03:58-də Tayvanın şərq sahili yaxınlığında, Sakit okeanda 7.7 bal gücündə zəlzələ qeydə alınıb.
Hündürlüyü 3 m-ə çatan sunami təhlükəsi elan edilib.
Bunun son 25 ildə Tayvanda ən güclü zəlzələ olduğu bildirilir.
15 dəqiqə sonra da 6.6 bal gücündə ikinci zəlzələ baş verib.
Ümumilikdə, Tayvan Yanğınsöndürmə Xidmətinin məlumatına görə, bu adada maqnitudası 4-dən çox olan 11-dən çox yeraltı təkan qeydə alınıb.
Son məlumatlara görə, yeddi nəfər ölüb, 700-dən çox insan xəsarət alıb. Xilasedicilər dağıntılar altında 77 nəfərin qala biləcəyini bildirirlər.
Azadlıq Trend
AzadlıqRadiosunu Rusiya hökuməti "arzuolunmaz təşkilat" elan edib
Əgər siz Rusiyadasınızsa, bu ölkənin pasportunu daşıyırsınızsa, yaxud orada daimi yaşayan, amma vətəndaşlığı olmayan şəxssinizsə, nəzərə alın- məzmunumuzu paylaşdığınıza, bəyəndiyinizə, şərh yazdığınıza, bizimlə əlaqə saxladığınıza görə cərimə və ya həbslə üzləşə bilərsiniz.
Ətraflı məlumat üçün bura klikləyin.